Zaćma to choroba osób starszych? Te fakty zaskakują

Zaćma należy do jednych z najczęściej występujących problemów okulistycznych – odpowiada za 33 proc. przypadków problemów z widzeniem na świecie^[1], a nieleczona może doprowadzić nawet do całkowitej utraty wzroku. Chociaż zazwyczaj diagnozuje się ją u osób starszych, może rozwinąć się także u dzieci i noworodków. Szacuje się, że każdego roku w Polsce wykonuje się ponad 300 tys. zabiegów usunięcia zaćmy. Dane z 2021 roku natomiast mogą niepokoić – liczba operacji zmniejszyła się wtedy o 120 tys., co wynikało m.in. z ograniczeń spowodowanych pandemią COVID-19. Warto mieć świadomość, że usunięcie zaćmy jest zabiegiem mało obciążającym, który można wykonać w każdym wieku.

Najbardziej charakterystycznym objawem zaćmy jest zmętnienie soczewki oka i pogorszenie ostrości widzenia – chory ma przed sobą zamazany, przyciemniony obraz, a kolory wydają się wyblakłe. Osoby z zaćmą skarżą się na trudności z odpowiednią oceną odległości, pogorszenie widzenia po zmroku lub w ciemnym pomieszczeniu, ale również oślepianie przez intensywne źródła światła, np. w trakcie prowadzenia nocą, przez reflektory pojazdów nadjeżdżających z naprzeciwka. Warto podkreślić, że trudności te nie ustępują po zastosowaniu okularów. Pierwsze objawy choroby to sygnał alarmowy – wymagają niezwłocznej konsultacji u okulisty. Lekarz przeprowadzi dokładny wywiad oraz zleci specjalistyczne badania, takie jak analiza przedniego odcinka gałki ocznej czy dna oka. Rozpoznanie zaćmy zwykle jest równoznaczne z kwalifikacją do leczenia operacyjnego. Dla wielu pacjentów taka diagnoza jest trudna, a myśl o operacji budzi lęk. Czy naprawdę jest się czego obawiać?

– Chirurgiczne usunięcie zaćmy polega na wykonaniu małego nacięcia rogówki, przez które usuwana jest zmętniała soczewka oka i zostaje zastąpiona sztuczną soczewką wewnątrzgałkową. Nacięcie jest niewielkie, dlatego po zabiegu nie stosuje się szwów, co znacznie przyspiesza gojenie. Zabieg trwa około dziesięciu minut i jest praktycznie bezbolesny. Choć znieczuleniu podlega jedynie powierzchnia oka, to operowani znajdują się pod stałym nadzorem anestezjologa. Pacjenci jeszcze tego samego dnia mogą wrócić do domu. Poprawa jakości widzenia następuje szybko – powrót do pełnej sprawności wzroku zajmuje zaledwie kilka dni. W znakomitej większości przypadków efekty operacji są bardzo zadowalające i przywracają komfort życia. Osoby te mogą znów swobodnie wykonywać codzienne czynności, oglądać telewizję, czytać książki czy samodzielnie się poruszać – mówi dr n. med. Marcin Jezierski, okulista, operator warszawskiego szpitala enel-med Centrum.

Zaćma – przypadłość seniorów?

Choroba związana jest z wiekiem i pojawia się u około 50% ludzi w wieku 65-74 lat oraz mniej więcej u 70% osób powyżej 75. roku życia. Liczba pacjentów zauważalnie zwiększa się w miarę starzenia się ogółu społeczeństwa. W większości przypadków mówimy, że jest to tzw. zaćma starcza. Co zaskakuje, zaćma może występować również jako choroba wrodzona lub rozwinąć się w wieku dziecięcym – w tym przypadku wśród przyczyn wymieniane są infekcje wewnątrzmaciczne i choroby zakaźne przebyte przez matkę podczas ciąży (np. różyczka, cukrzyca czy toksoplazmoza). Czasem do przedwczesnego mętnienia soczewki dochodzi w sytuacji współistnienia innych chorób oczu lub w wyniku chorób ogólnych. Warto pamiętać, że ryzyko zachorowania na zaćmę (również u młodych osób) może się zwiększyć na skutek stosowania leków, np. sterydów, pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia czy też na skutek zanieczyszczenia środowiska.

Operacja zaćmy niezależnie od wieku

Lekarze, którzy kierują pacjentów na operację zaćmy zwracają uwagę przede wszystkim na dobro pacjenta i komfort jego życia, który w przypadku wystąpienia zaćmy znacznie obniża się. O ile stan ogólny chorego na to pozwala, zabieg możemy wykonać niezależnie od wieku pacjenta.

– Jeśli mimo stosowania okularów korekcyjnych, jakość widzenia nadal się pogarsza, nie należy tłumaczyć tego wyłącznie podeszłym wiekiem pacjenta i warto zgłosić się na konsultację okulistyczną. Na zabieg chirurgicznego usunięcia zaćmy najczęściej zgłaszają się do nas właśnie pacjenci w bardzo zaawansowanym wieku i już ze znacznym upośledzeniem widzenia. O ile nie pojawiają się żadne dodatkowe przeciwwskazania medyczne, operacja zaćmy będzie przebiegała u nich tak samo jak u pacjentów młodszych. Niemal zawsze jest to zabieg krótkotrwały, bezbolesny i obarczony niskim ryzykiem – dodaje dr n. med. Marcin Jezierski.

Zaćma – gdzie leczyć?

Zabieg usunięcia zaćmy jest refundowany przez NFZ, a czas oczekiwania na operację potrafi być różny w poszczególnych placówkach. Część pacjentów decyduje się na zabiegi komercyjne wybierając sztuczne soczewki o ponadstandardowych cechach, na przykład pozwalające na uniezależnienie się od okularów po operacji zaćmy. Zabiegi w obu trybach realizowane są również w placówkach enel-med – sieć posiada wysokiej jakości, nowoczesny sprzęt medyczny, który umożliwia przeprowadzenie wszystkich potrzebnych badań okulistycznych podczas jednej wizyty kwalifikacyjnej. Można się na nią zapisać poprzez infolinię lub pozostawiając swoje dane w formularzu internetowym, a sama operacja odbywa się w nowoczesnym szpitalu enel-med Centrum w Warszawie. Budynek jest w pełni dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych i znajduje się w dogodnej lokalizacji przy ul. Al. Solidarności 128.

^[1]Choroby oczu − problem zdrowotny, społeczny oraz wyzwanie cywilizacyjne w obliczu starzenia się populacji, raport Instytutu Ochrony Zdrowia,

Prof. Marek Rękas: Zaćma nie może czekać, operacje mimo pandemii są bezpieczne
Lek. Dominika Pagacz: Jak spowolnić postęp AMD?

Źródło: materiały prasowe