Polska poczyniła znaczące postępy w finansowaniu opieki zdrowotnej, jednak raport OECD zwraca uwagę na potrzebę bardziej efektywnego wykorzystania rosnących nakładów. Kluczowym problemem jest dominacja medycyny naprawczej nad profilaktyką oraz nadpodaż łóżek szpitalnych, które mogłyby zostać lepiej wykorzystane w strategii opieki długoterminowej. Eksperci podkreślają, że Polska powinna opracować długofalową strategię w tym zakresie, aby sprostać wyzwaniom starzejącego się społeczeństwa.
Zdrowie Polaków – sukcesy i obszary do poprawy
W ciągu ostatnich dwóch dekad średnia długość życia w Polsce wzrosła o pięć lat. Mimo to wciąż pozostaje ona poniżej średniej OECD i wyników sąsiednich krajów. Choroby układu krążenia i nowotwory stanowią główne przyczyny zgonów w Polsce, często będąc konsekwencją stylu życia. OECD zaleca zwiększenie nakładów na profilaktykę zdrowotną i ograniczenie czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu i niska aktywność fizyczna.
– Polska poczyniła duże postępy, jeśli chodzi o wyniki zdrowotne. Na przestrzeni lat 2000–2022 średnia długość życia wzrosła o pięć lat. Ludzie w Polsce żyją dłużej niż kiedykolwiek wcześniej. Mimo to średnia długość życia kształtuje się poniżej średniej OECD i poniżej wartości osiąganej w niektórych krajach sąsiadujących. Obserwuje się też wiele negatywnych skutków zdrowotnych i chorób związanych ze schorzeniami układu krążenia i nowotworami złośliwymi. W pewnym stopniu można im zapobiec i leczyć przy wsparciu odpowiedniej polityki. Trzeba więc położyć większy nacisk na profilaktykę i ograniczenie zagrożeń behawioralnych wśród ludności w Polsce, takich jak spożywanie alkoholu czy palenie – mówi Zuzana Smidova, starsza ekonomistka OECD, autorka „OECD Economic Surveys: Poland 2025”.
Profilaktyka zdrowotna – niewykorzystany potencjał
Obecnie Polska przeznacza na profilaktykę zaledwie 22 euro na osobę rocznie, co jest najniższym wynikiem w Unii Europejskiej. Tymczasem wczesne wykrywanie chorób i działania prewencyjne mogą zmniejszyć liczbę hospitalizacji i obniżyć koszty leczenia. OECD rekomenduje podniesienie podatków na produkty szkodliwe dla zdrowia oraz ograniczenie ich dostępności, co mogłoby skutecznie wpłynąć na poprawę zdrowia publicznego.
– Można dodatkowo podnieść podatki od szkodliwych dla zdrowia produktów takich jak alkohol i wyroby tytoniowe. Kolejną opcją jest ograniczenie godzin, w których można kupić te szkodliwe wyroby. Należy także kontynuować działania profilaktyczne skierowane do społeczeństwa informujące o powiązanym ryzyku i zagrożeniach dla zdrowia – dodaje Zuzana Smidova.
Nadpodaż łóżek szpitalnych i potrzeba reformy opieki długoterminowej
Polski system szpitalny charakteryzuje się dużą liczbą łóżek, lecz ich wykorzystanie jest relatywnie niskie. OECD sugeruje przekształcenie części infrastruktury szpitalnej na potrzeby opieki długoterminowej, co odpowiadałoby na rosnące zapotrzebowanie w związku ze starzeniem się społeczeństwa. Obecnie w Polsce na opiekę długoterminową przeznacza się jedynie 0,5% PKB, co jest jednym z najniższych wyników w OECD.
– Wydatki na opiekę zdrowotną w Polsce były dotychczas niskie, ale obecnie obserwuje się ich wzrost. Dobrą wiadomością jest zgoda polityczna na zwiększenie wydatków publicznych na opiekę zdrowotną do 7 proc. PKB do 2027 roku. Jest to wartość zbliżona do średniej OECD i wzrost w porównaniu do roku 2023, kiedy wydatki wyniosły prawie 6 proc. PKB. Ważne jest, aby efektywnie wykorzystywać te środki – mówi ekonomistka OECD.
– Należy się przyjrzeć sieci szpitali i temu, jak się ona odnosi do potrzeb w zakresie opieki zdrowotnej w różnych regionach, aby wykorzystać nadpodaż łóżek na cele opieki długoterminowej w Polsce. Wiemy, że w tym obszarze w Polsce występują niedobory w obliczu starzenia się ludności. Ponadto w miarę wzbogacania się społeczeństwa obserwuje się wzrost korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej, w tym długoterminowej. Dlatego potrzeba będzie więcej takich placówek. Sugerujemy, aby Polska opracowała bardziej kompleksową sieć opieki długoterminowej, która będzie uwzględniać zarówno opiekę instytucjonalną, jak i domową – podkreśla Zuzana Smidova.
Braki kadrowe i konieczność inwestycji w personel medyczny
OECD zwraca również uwagę na niedobór pracowników medycznych. Liczba pielęgniarek i lekarzy w Polsce pozostaje poniżej średniej OECD, a pracownicy systemu ochrony zdrowia pracują dłużej niż ich odpowiednicy w innych krajach. Brak wystarczającej liczby kadr w opiece długoterminowej skutkuje tym, że ciężar opieki nad seniorami spada głównie na członków rodzin. W związku z tym konieczne jest zwiększenie nakładów na edukację i zatrudnianie nowych specjalistów, aby sprostać rosnącym potrzebom zdrowotnym społeczeństwa.
– Rozwój długoterminowej opieki zdrowotnej jest ważny, ponieważ rośnie liczba osób w wieku starszym i długość życia się zwiększa. Pod koniec życia wiele osób potrzebuje opieki, dlatego ważne jest utrzymanie odpowiedniej liczby miejsc, nad czym Polska powinna pracować. Wiemy, że Ministerstwo Zdrowia już pracuje nad odpowiednią reformą. Ważne jest także zdrowe starzenie się. W miarę zwiększania się długości życia profilaktyka zyskuje na znaczeniu, aby choroby nie rozwijały się na wczesnym etapie życia, generując większe koszty w późniejszym wieku – mówi ekspertka.
W kierunku bardziej efektywnego systemu
Raport OECD podkreśla, że zwiększenie nakładów na ochronę zdrowia w Polsce jest krokiem w dobrym kierunku. Kluczowe jest jednak ich efektywne wykorzystanie poprzez rozwój profilaktyki, reformę opieki długoterminowej i zwiększenie liczby kadr medycznych. Działania te są niezbędne, aby poprawić zdrowie Polaków i zapewnić długofalową stabilność systemu ochrony zdrowia.
Źródło: Newseria
