Na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu trwają zaawansowane prace nad przełomowym projektem, który może zmienić podejście do leczenia chorób nowotworowych. Zespół badawczy pod kierownictwem prof. Julity Kulbackiej i prof. Piotra Świątka realizuje projekt badawczo-rozwojowy Onko-SPARK, mający na celu stworzenie nowej generacji terapii przeciwnowotworowej. W centrum tych działań znajduje się połączenie dwóch kluczowych elementów: nowatorskich związków chemicznych i technologii elektroporacji – metody umożliwiającej selektywne, precyzyjne dostarczenie leków do komórek rakowych.
W odróżnieniu od tradycyjnej chemioterapii, która obciąża cały organizm, naukowcy z Wrocławia opracowują terapię celowaną, mającą na celu maksymalizację skuteczności przy minimalizacji działań niepożądanych. Wstępne wyniki badań wskazują, że nowe cząsteczki, wywodzące się z pochodnych dimetylopirydyno-3-karboksyamidu, wykazują silne właściwości przeciwnowotworowe, w tym zdolność do zatrzymywania wzrostu komórek rakowych i ograniczania ich zdolności do tworzenia przerzutów. Wspomaganie ich działania techniką elektroporacji – czyli chwilowym otwieraniem błon komórkowych za pomocą impulsów elektrycznych – zwiększa skuteczność penetracji leku do wnętrza komórek i potęguje jego działanie terapeutyczne.
Cel: skuteczna i bezpieczna terapia przyszłości
W ramach Onko-SPARK opracowano i zsyntetyzowano związki chemiczne należące do nowej klasy: pochodnych 4,6-dimetylo-N-(2-hydrazynylo-2-oksoetylo)-2-sulfanylopirydyno-3-karboksyamidu. Wśród nich znajdują się m.in. hydrazydy oraz struktury triazolowe i oksadiazolowe, zaprojektowane przez zespół prof. Świątka. Dzięki ich unikalnym właściwościom chemicznym możliwe jest osiągnięcie wysokiej selektywności względem komórek nowotworowych, przy jednoczesnym ograniczeniu toksyczności wobec zdrowych tkanek.
Projekt wykorzystuje również nowoczesne modele biologiczne, w tym hodowle komórkowe w układach 2D oraz 3D (sferoidy), które lepiej odzwierciedlają warunki panujące w organizmie człowieka. To pozwala naukowcom nie tylko na bardziej realistyczną ocenę skuteczności terapii, ale również na analizę ich bezpieczeństwa w kontekście klinicznym. Integralną częścią badań są analizy farmakokinetyczne, obejmujące wchłanianie, metabolizm i wydalanie nowych związków – dane te będą kluczowe przy dalszych etapach wdrażania terapii do praktyki klinicznej.
Zespół naukowy podkreśla, że nadrzędnym celem projektu jest poprawa jakości życia pacjentów onkologicznych poprzez opracowanie terapii mniej obciążającej organizm, a jednocześnie skuteczniejszej niż dostępne obecnie metody. Onko-SPARK to krok w kierunku nowej ery leczenia nowotworów – terapii zindywidualizowanej, precyzyjnej i bardziej humanitarnej. Projekt jest finansowany z Krajowego Planu Odbudowy i otrzymał dofinansowanie w wysokości ponad 6 milionów złotych, co potwierdza jego strategiczne znaczenie w krajowym systemie innowacji medycznych.
Polska na tle Europy: wyzwania i nadzieje w walce z nowotworami
