Prezydent RP podpisał ustawę o systemach sztucznej inteligencji, która określa krajowe zasady stosowania unijnego rozporządzenia AI Act. Nowe przepisy przewidują utworzenie Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, uruchomienie piaskownic regulacyjnych dla przedsiębiorców i instytucji oraz stworzenie systemu przyjmowania skarg dotyczących działania rozwiązań wykorzystujących AI. Ustawa ma łączyć ochronę użytkowników z rozwojem nowych technologii w Polsce.
Ustawa z 3 lipca 2026 roku o systemach sztucznej inteligencji została podpisana przez Prezydenta RP 24 lipca 2026 roku. Kolejnym etapem jest jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw. Projekt był procedowany w Sejmie jako druk nr 2443 i stanowi krajowe uzupełnienie rozwiązań przewidzianych w unijnym AI Act. Nowe prawo ma stworzyć instytucjonalne i proceduralne podstawy nadzoru nad systemami sztucznej inteligencji w Polsce. Jednocześnie przewiduje instrumenty wspierające przedsiębiorstwa, startupy, jednostki naukowe i instytucje publiczne rozwijające lub wdrażające rozwiązania oparte na AI.
– To ważny krok w rozwoju sztucznej inteligencji w Polsce. To nie tylko wsparcie nowych technologii, ale także lepsze zrozumienie i kontrolowanie systemów AI – powiedział wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski. – Dzięki temu przepisy te z jednej strony tworzą dobre warunki rozwoju sztucznej inteligencji, a z drugiej – zwiększają bezpieczeństwo jej użytkowników – podkreślił wicepremier.
Krajowe zasady stosowania AI Act. Powstanie Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji
Ustawa nie zastępuje unijnego rozporządzenia AI Act, lecz tworzy mechanizmy niezbędne do jego stosowania w Polsce. AI Act ustanawia jednolite zasady dotyczące rozwoju, wprowadzania na rynek i wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji na terenie Unii Europejskiej. Regulacje opierają się na ocenie ryzyka: im większy potencjalny wpływ danego systemu na bezpieczeństwo, zdrowie lub prawa człowieka, tym bardziej rozbudowane są wymagania wobec jego dostawcy i podmiotu stosującego.
Polska ustawa określa przede wszystkim krajowy model nadzoru, zasady działania odpowiedzialnych instytucji, procedury rozpatrywania zgłoszeń oraz ramy prowadzenia piaskownic regulacyjnych. Ma również umożliwić finansowe wspieranie przez ministra cyfryzacji badań naukowych i prac rozwojowych dotyczących sztucznej inteligencji.
Już na etapie przyjęcia projektu przez Radę Ministrów resort cyfryzacji wskazywał, że nowe przepisy mają chronić użytkowników, a jednocześnie zapewniać stabilne warunki rozwijania innowacyjnych rozwiązań. Jednym z założeń jest ograniczenie sytuacji, w których system AI wpływający na życie, zdrowie lub prawa obywatela działa bez odpowiedniego nadzoru i możliwości zakwestionowania jego funkcjonowania.
Najważniejszym nowym organem będzie Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, określana skrótem KRiBSI. Ma ona nadzorować przestrzeganie przepisów dotyczących AI, rozpatrywać zgłoszenia o nieprawidłowościach i wspierać rozwój krajowego ekosystemu sztucznej inteligencji.
Komisja będzie niezależnym organem kolegialnym, obsługiwanym organizacyjnie przez Ministerstwo Cyfryzacji. Jej przewodniczącego ma powoływać Sejm za zgodą Senatu na pięcioletnią kadencję. W skład Komisji mają wejść również przedstawiciele Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Komisji Nadzoru Finansowego, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej.
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Cyfryzacji przewodniczący KRiBSI powinien zostać powołany w ciągu dwóch miesięcy od wejścia ustawy w życie, a pełny skład Komisji – w ciągu trzech miesięcy. Resort zakłada, że przewodniczący zostanie wyłoniony w październiku 2026 roku, natomiast Komisja rozpocznie działalność w listopadzie.
KRiBSI będzie mogła rozpatrywać zgłoszenia dotyczące nieprawidłowego funkcjonowania systemów sztucznej inteligencji, w tym przypadków, w których system spowodował zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa albo doprowadził do podjęcia błędnej decyzji. Obywatele, przedsiębiorcy i instytucje mają zyskać możliwość składania do Komisji skarg dotyczących działania rozwiązań opartych na AI.
Jednym z zadań Komisji będzie wydawanie opinii indywidualnych. Mają one pozwalać przedsiębiorcom oraz instytucjom na uzyskanie stanowiska dotyczącego zgodności konkretnego rozwiązania z obowiązującymi przepisami jeszcze przed jego pełnym wdrożeniem. Mechanizm ten ma ograniczać niepewność regulacyjną, która może utrudniać rozwój nowych technologii. Podmiot przygotowujący system oparty na sztucznej inteligencji będzie mógł przedstawić Komisji planowane rozwiązanie i uzyskać ocenę dotyczącą prawidłowości przyjętych założeń. W toku prac parlamentarnych zmieniono między innymi zasady wydawania opinii, aby przyspieszyć procedurę. Jednocześnie ustawa ma gwarantować ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa oraz innych informacji prawnie chronionych przekazywanych Komisji podczas postępowania.
Piaskownice regulacyjne mają ułatwić testowanie AI
Drugim ważnym elementem ustawy są piaskownice regulacyjne. To kontrolowane środowiska, w których przedsiębiorstwa, startupy, instytucje publiczne i jednostki badawcze będą mogły testować systemy sztucznej inteligencji pod nadzorem właściwego organu. Celem piaskownicy jest umożliwienie sprawdzenia rozwiązania przed jego szerokim wprowadzeniem na rynek lub zastosowaniem w rzeczywistych warunkach. Uczestnik będzie mógł otrzymać wsparcie prawne, regulacyjne i technologiczne, a jednocześnie powinien przestrzegać ustalonych zasad bezpieczeństwa oraz ochrony osób, których testowany system może dotyczyć.
– Podpisana ustawa daje podstawę prawną do uruchomienia piaskownicy regulacyjnej. Rozpoczęły się również prace techniczne, ponieważ piaskownica oznacza z jednej strony możliwość wyłączenia stosowania niektórych przepisów, a z drugiej – stworzenie przyjaznego środowiska, także od strony technicznej – powiedział wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski.
Mikro-, mali i średni przedsiębiorcy mają być zwolnieni z opłat za udział w piaskownicy. W toku prac parlamentarnych przewidziano również preferencyjne opłaty dla jednostek samorządu terytorialnego oraz możliwość zapewnienia uczestnikom wsparcia technologicznego.
Badanie przeprowadzone na zlecenie Ministerstwa Cyfryzacji wśród przedsiębiorstw korzystających z AI, rozwijających takie systemy lub planujących ich wdrożenie wskazało, że firmy postrzegają piaskownice zarówno jako narzędzie potwierdzania zgodności z regulacjami, jak i sposób doskonalenia produktu dzięki testom oraz opiniom ekspertów. Resort podkreślał jednocześnie, że skuteczność piaskownic będzie zależała między innymi od ograniczenia barier organizacyjnych, zapewnienia odpowiedniej infrastruktury oraz ochrony własności intelektualnej.
Bezpieczeństwo użytkowników i możliwość składania skarg
Ustawa ma wzmocnić pozycję osób, wobec których wykorzystywane są systemy sztucznej inteligencji. Szczególne znaczenie może mieć to w obszarach, w których wynik działania algorytmu wpływa na dostęp do usług, zatrudnienie, edukację, finanse, ochronę zdrowia lub korzystanie z usług publicznych. Samo wykorzystanie sztucznej inteligencji nie oznacza automatycznie, że system działa prawidłowo. Na wynik mogą wpływać między innymi jakość danych, sposób zaprojektowania modelu, zakres jego zastosowania oraz nadzór człowieka. Dlatego przepisy przewidują możliwość zgłaszania przypadków, w których działanie systemu mogło naruszyć prawo, stworzyć zagrożenie albo doprowadzić do błędnego rozstrzygnięcia. Ustawa zachowuje również możliwość sądowej kontroli rozstrzygnięć Komisji. Ma to zapewnić ochronę praw obywateli i przedsiębiorców, których dotyczą postępowania prowadzone przez KRiBSI.
Podczas prac parlamentarnych zmodyfikowano część pierwotnych rozwiązań. Oprócz rozszerzenia wsparcia dla uczestników piaskownic regulacyjnych i przyspieszenia wydawania opinii indywidualnych zrezygnowano z części kompetencji Komisji mających charakter bezpośrednich nakazów i zakazów. KRiBSI nie będzie samodzielnie wydawać rozstrzygnięć polegających między innymi na nakazaniu wycofania systemu AI z rynku lub z użytkowania ani na usunięciu określonych elementów systemu. Wzmocniono natomiast przepisy dotyczące ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa oraz innych tajemnic prawnie chronionych. Doprecyzowano także zasady składania oświadczeń majątkowych przez przewodniczącego Komisji i jego zastępców. Zmiana ma zwiększyć transparentność działania nowego organu.
Sztuczna inteligencja w ochronie zdrowia
Rozwiązania wykorzystujące AI są coraz częściej rozwijane także z myślą o ochronie zdrowia. Mogą wspierać analizowanie obrazów medycznych, porządkowanie dokumentacji, ocenę określonych parametrów, planowanie pracy placówek oraz prowadzenie badań naukowych. W zależności od sposobu wykorzystania część takich systemów może podlegać szczególnym wymaganiom wynikającym z AI Act oraz innych regulacji, w tym przepisów dotyczących wyrobów medycznych i ochrony danych osobowych. Znaczenie krajowego systemu nadzoru będzie szczególnie widoczne tam, gdzie wynik wygenerowany przez system może wpływać na decyzję dotyczącą zdrowia pacjenta. Przekazany materiał nie określa jednak szczegółowych procedur składania skarg przez pacjentów ani relacji między KRiBSI a organami odpowiedzialnymi za nadzór nad podmiotami leczniczymi i wyrobami medycznymi. Kwestie te będą wymagały uwzględnienia pełnej treści ustawy, aktów wykonawczych oraz praktyki działania Komisji.
Nowe regulacje nie znoszą odpowiedzialności człowieka za decyzje podejmowane z wykorzystaniem systemu AI. Narzędzie oparte na sztucznej inteligencji powinno być stosowane w granicach jego przeznaczenia, z zachowaniem odpowiedniego nadzoru i obowiązujących standardów bezpieczeństwa.
Kiedy nowe przepisy zaczną działać?
Podpisanie ustawy nie jest równoznaczne z natychmiastowym uruchomieniem Komisji ani piaskownic regulacyjnych. Ustawa musi zostać ogłoszona w Dzienniku Ustaw, a następnie wejść w życie zgodnie z terminami przewidzianymi w jej przepisach końcowych. Dopiero po wejściu ustawy w życie rozpocznie się formalny proces powoływania przewodniczącego i członków KRiBSI. Konieczne będzie również przygotowanie rozwiązań organizacyjnych i technicznych umożliwiających przyjmowanie skarg, wydawanie opinii indywidualnych oraz prowadzenie piaskownic regulacyjnych.
Ustawa tworzy więc prawne podstawy nowego systemu, ale jego praktyczne znaczenie będzie zależało od sposobu wdrożenia przepisów, sprawności powołania Komisji oraz przygotowania procedur dostępnych dla obywateli, przedsiębiorców i instytucji.
Co to oznacza dla pacjenta?
Pacjent może zetknąć się ze sztuczną inteligencją podczas diagnostyki, analizy dokumentacji medycznej, obsługi administracyjnej placówki lub korzystania z aplikacji zdrowotnych. Nowa ustawa ma stworzyć krajowy system nadzoru nad rozwiązaniami AI oraz umożliwić zgłaszanie przypadków, w których system stwarza zagrożenie, działa nieprawidłowo albo przyczynia się do podjęcia błędnej decyzji. Nie oznacza to jednak, że każdą wątpliwość dotyczącą leczenia będzie rozpatrywać KRiBSI. Odpowiedzialność za udzielanie świadczeń zdrowotnych, ochronę danych, bezpieczeństwo wyrobów medycznych i przestrzeganie praw pacjenta nadal będzie podzielona między właściwe instytucje. Dokładny zakres kompetencji Komisji oraz sposób składania zgłoszeń będą mogły zostać ocenione po wejściu ustawy w życie i uruchomieniu organu.
Dla pacjenta kluczowe pozostaje prawo do informacji, kto i na jakiej podstawie podejmuje decyzję dotyczącą jego zdrowia oraz jaką rolę w tym procesie odgrywa system sztucznej inteligencji. AI może wspierać personel medyczny, ale nie powinna działać jako pozbawiony kontroli mechanizm zastępujący profesjonalną ocenę konkretnej sytuacji pacjenta.
Sztuczna inteligencja w intensywnej terapii. Jak AI przewiduje pogorszenie stanu pacjenta?
Sejm przyjął ustawę o e-zdrowiu. Najważniejsze zmiany dla pacjentów i placówek
Czy ustawa o systemach sztucznej inteligencji została już podpisana?
Tak. Ustawa z 3 lipca 2026 roku została podpisana przez Prezydenta RP 24 lipca 2026 roku. Kolejnym etapem jest jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw.
Czy polska ustawa zastępuje unijny AI Act?
Nie. AI Act jest rozporządzeniem Unii Europejskiej stosowanym bezpośrednio w państwach członkowskich. Polska ustawa tworzy krajowe instytucje, kompetencje i procedury potrzebne do nadzorowania przestrzegania tych regulacji.
Czym będzie KRiBSI?
Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji będzie krajowym organem odpowiedzialnym za nadzór nad stosowaniem przepisów dotyczących AI. Ma między innymi przyjmować zgłoszenia o nieprawidłowościach, prowadzić piaskownice regulacyjne, wydawać opinie indywidualne oraz realizować działania edukacyjne i informacyjne.
Czy obywatel będzie mógł złożyć skargę na system AI?
Takie rozwiązanie przewiduje ustawa. Obywatele, przedsiębiorcy i instytucje mają móc zgłaszać Komisji nieprawidłowości w działaniu systemów sztucznej inteligencji. Szczegółowe zasady korzystania z tego mechanizmu będą zależały od procedur przygotowanych po uruchomieniu KRiBSI.
Co to jest piaskownica regulacyjna AI?
To kontrolowane środowisko, w którym można testować innowacyjne rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję pod nadzorem właściwego organu i przy zachowaniu określonych wymogów bezpieczeństwa oraz zgodności z prawem.
Kto będzie mógł korzystać z piaskownic regulacyjnych?
Z rozwiązania mają korzystać między innymi przedsiębiorstwa, startupy, instytucje i podmioty prowadzące działalność badawczą. Mikro-, mali i średni przedsiębiorcy mają uczestniczyć w piaskownicach bez opłat.
Czy KRiBSI będzie mogła zakazać stosowania konkretnego systemu AI?
W toku prac parlamentarnych zrezygnowano z części kompetencji Komisji o charakterze bezpośrednich nakazów i zakazów, takich jak nakazanie wycofania systemu z rynku lub z użytkowania. Nie oznacza to jednak, że systemy AI nie będą podlegać kontroli i sankcjom wynikającym z AI Act oraz innych właściwych regulacji.
Kiedy Komisja rozpocznie działalność?
Według zapowiedzi Ministerstwa Cyfryzacji przewodniczący Komisji ma zostać powołany w październiku 2026 roku, a cała KRiBSI ma rozpocząć działalność w listopadzie. Terminy te zależą od daty wejścia ustawy w życie i przebiegu procedury powołania organu.
Czy AI będzie mogła samodzielnie podejmować decyzje medyczne?
Ustawa nie wprowadza ogólnego uprawnienia do zastępowania lekarza przez system AI. Wykorzystanie sztucznej inteligencji w ochronie zdrowia musi być zgodne z przeznaczeniem danego rozwiązania, przepisami dotyczącymi ochrony zdrowia, wyrobów medycznych i danych osobowych oraz wymaganiami wynikającymi z AI Act.
Sztuczna inteligencja pomoże wykryć wczesne oznaki demencji na podstawie mowy
Polska zabiega o biuro WHO ds. sztucznej inteligencji i cyberbezpieczeństwa w zdrowiu
