Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Opolu dołączył do międzynarodowego rejestru przewlekłego obrzęku naczynioruchowego CARE. Gromadzone w nim dane mają pomóc w lepszym poznaniu przyczyn, przebiegu i różnych postaci obrzęku naczynioruchowego, a także odpowiedzi pacjentów na stosowane leczenie. Opolski ośrodek włączył już do rejestru pierwszych pacjentów.
Kierowany przez prof. Zenona Brzozę Pododdział Chorób Wewnętrznych i Alergologii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Opolu został oficjalnie zarejestrowany jako pierwszy aktywny ośrodek międzynarodowego rejestru CARE w Polsce. Lekarzem kierującym badaniem w USK jest lek. Łukasz Moos, zastępca kierownika pododdziału. Uprawnienia do wprowadzania danych pacjentów do rejestru posiada również lek. Wojciech Żurek.
CARE, czyli Chronic Angioedema Registry, jest międzynarodowym, wieloośrodkowym i obserwacyjnym rejestrem pacjentów z przewlekłym, nawracającym obrzękiem naczynioruchowym. Projekt został zainicjowany w 2023 roku. Jego celem jest gromadzenie danych pochodzących z codziennej praktyki klinicznej, określanych jako real-world data.
Rejestr ma pomóc między innymi w lepszym poznaniu częstości występowania różnych postaci obrzęku naczynioruchowego, przebiegu dolegliwości, możliwych czynników wyzwalających, chorób współistniejących oraz skuteczności stosowanego leczenia. Analizowany jest również wpływ choroby na jakość życia pacjentów.
Obrzęk może pojawić się w różnych częściach ciała
Obrzęk naczynioruchowy jest miejscowym obrzękiem głębszych warstw skóry, tkanki podskórnej lub błon śluzowych. Może wystąpić w różnych częściach ciała, między innymi na twarzy, w obrębie warg, powiek, dłoni, stóp czy narządów płciowych. U części pacjentów może obejmować również błony śluzowe przewodu pokarmowego, powodując silne bóle brzucha. Nawracające i pojawiające się nagle obrzęki mogą znacząco utrudniać codzienne funkcjonowanie. Pacjenci nie zawsze są w stanie przewidzieć, kiedy wystąpi kolejny epizod ani jak długo będą utrzymywały się dolegliwości.
– Obrzęk naczynioruchowy może pojawić się w każdej lokalizacji na ciele. Jego występowanie oraz nagłe pojawianie się w różnych sytuacjach dnia codziennego znacząco obniża jakość życia pacjentów. Dotyczy to szczególnie obrzęków widocznych części ciała, takich jak twarz czy ręce, ale także okolic narządów płciowych – zwraca uwagę lek. Łukasz Moos.
Szczególnie niebezpieczny jest obrzęk błony śluzowej gardła lub krtani. Może prowadzić do zwężenia dróg oddechowych, utrudniać oddychanie i stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.
Obrzęk naczynioruchowy może towarzyszyć pokrzywce, ale może również występować bez charakterystycznych zmian pokrzywkowych na skórze. Nie jest jedną chorobą o tej samej przyczynie u wszystkich pacjentów. U części osób rozwija się w mechanizmie związanym z aktywnością komórek tucznych i reakcją histaminową. Inne postacie mogą mieć związek z bradykininą. Obrzęk może również wystąpić jako działanie niepożądane niektórych leków, w tym wybranych preparatów stosowanych w leczeniu chorób układu krążenia.
Osobną grupę stanowią pacjenci z dziedzicznym lub nabytym niedoborem albo nieprawidłowym działaniem inhibitora C1. Rozpoznanie przyczyny ma istotne znaczenie, ponieważ poszczególne typy obrzęku mogą wymagać odmiennego leczenia. – Wiele aspektów obrzęku naczynioruchowego jest nadal niedostatecznie poznanych. Stąd decyzja o dołączeniu do rejestru CARE, który gromadzi dane z codziennej praktyki klinicznej. Mają one uzupełnić istniejące luki w wiedzy i poprawić zrozumienie różnych typów oraz podtypów obrzęku naczynioruchowego – wyjaśnia lek. Łukasz Moos.
Badania kliniczne w chorobach rzadkich – gdzie szukać wsparcia i aktualnych informacji
Światowy Dzień Chorób Rzadkich: dlaczego warto pamiętać o pacjentach z rzadkimi schorzeniami?
Pierwsi pacjenci zostali włączeni do rejestru
Opolski ośrodek rozpoczął już włączanie pacjentów do projektu. Trwają również prace nad polską wersją językową kwestionariuszy, które będą mogli samodzielnie wypełniać uczestnicy rejestru. – Włączyliśmy już pierwszych pacjentów do rejestru. Aktualnie jesteśmy na etapie tłumaczenia ankiet na język polski, aby pacjenci mogli samodzielnie wypełniać przeznaczoną dla nich część kwestionariuszy. Mamy nadzieję, że polska wersja językowa zachęci inne ośrodki w kraju do aktywnego włączenia się do projektu. Pozwoliłoby to lepiej poznać specyfikę występowania obrzęku naczynioruchowego w polskiej populacji – mówi lek. Łukasz Moos.
W rejestrze wykorzystywane są między innymi PROMs, czyli kwestionariusze pozwalające ocenić stan zdrowia, nasilenie dolegliwości, skuteczność leczenia oraz jakość życia z perspektywy samego pacjenta. Gromadzone i analizowane są również dane pochodzące z rutynowych wizyt lekarskich, w tym informacje o przebiegu obrzęków, przyjmowanych lekach, wynikach diagnostyki oraz odpowiedzi na leczenie. Ośrodki uczestniczące w projekcie zbierają dane w momencie włączenia pacjenta do rejestru, a następnie regularnie je aktualizują. Udział w rejestrze nie oznacza ingerencji w sposób leczenia pacjenta ani konieczności wykonywania dodatkowych badań wyłącznie na potrzeby projektu. CARE ma charakter obserwacyjny – analizowane są przede wszystkim informacje uzyskiwane w ramach standardowej opieki medycznej.
Międzynarodowa współpraca ma poprawić opiekę nad pacjentami
– CARE jest obserwacyjnym, nieinterwencyjnym projektem badawczym, którego celem jest lepsze poznanie epidemiologii, przebiegu, przyczyn oraz odpowiedzi na leczenie obrzęku naczynioruchowego – wyjaśnia dr Antonina Dziedzic-Danel, dyrektor Centrum Wsparcia Badań Klinicznych USK w Opolu. Rejestr jest rozwijany i zarządzany przez międzynarodową sieć ośrodków zajmujących się leczeniem obrzęku naczynioruchowego ACARE oraz organizację non-profit UNEV gGmbH z siedzibą w Berlinie. UNEV zapewnia między innymi infrastrukturę rejestru i wspiera koordynację gromadzenia danych.
Projekt ma charakter otwarty. Mogą do niego przystępować lekarze i ośrodki zajmujące się diagnostyką oraz leczeniem pacjentów z nawracającym obrzękiem naczynioruchowym. Dane gromadzone w wielu krajach mają umożliwić naukowcom porównywanie różnych postaci choroby i ich przebiegu w większych grupach pacjentów. W przyszłości wyniki analiz mogą pomóc w doskonaleniu diagnostyki, lepszym dopasowywaniu leczenia oraz poprawie jakości opieki nad osobami z przewlekłym obrzękiem naczynioruchowym.
Objawy ciężkiej reakcji alergicznej. Jak rozpoznać anafilaksję i kiedy liczy się każda minuta?
