Komisja Europejska ogłosiła projekt nowego aktu dotyczącego leków krytycznych, mający na celu zmniejszenie europejskiej zależności od leków i substancji czynnych pochodzących z Azji. Obecnie aż 80% substancji czynnych stosowanych w produkcji leków w UE pochodzi głównie z Chin i Indii, co stawia europejski rynek farmaceutyczny wrażliwym na zewnętrzne kryzysy, w tym te o charakterze politycznym.
– Pandemia i wojna pokazały, że Europa powinna odtwarzać zdolność do produkcji leków bądź tworzyć przyjazne łańcuchy dostaw z krajami, które możemy uznać za przyjaciół. W akcie o lekach krytycznych są pewne impulsy, które mają doprowadzić do tego, że europejskie firmy będą mieć większe zdolności do produkcji leków, będą łączyć siły. Z kolei poprzez systemy refundacyjne kraje członkowskie będą mogły wspólnie kupować leki, zwiększając też swoje możliwości wpływania na ceny – ocenia dr Adam Jarubas, europoseł Polskiego Stronnictwa Ludowego.
– Widomym przykładem było to, jak w trakcie pandemii okazało się, że ponad 80 proc. paracetamolu powstaje w Indiach, a w momencie kiedy łamią się łańcuchy dostaw podstawowych, tych substancji i leków brakuje. Europa ma świadomość, że to jest jeden z bardziej istotnych warunków bezpieczeństwa. Wiemy też, że w Ukrainie w czasie wojny giną nie tylko na froncie ludzie, ale też umierają z powodu braku leków w szpitalach. To nam uświadamia, że bezpieczeństwo lekowe jest równie ważne jak bezpieczeństwo militarne, żywnościowe, cyfrowe – dodaje dr Adam Jarubas.
Nowe przepisy mają zwiększyć zdolności produkcyjne europejskich firm farmaceutycznych poprzez ułatwienia inwestycyjne i korzystniejsze przepisy. W ramach aktu, państwa członkowskie będą mogły wspólnie nabywać leki, co zwiększy ich siłę przetargową i umożliwi kontrolowanie cen.
Główne obszary skupiają się na lekach kluczowych dla zdrowia publicznego, takich jak antybiotyki, leki przeciwzakrzepowe, przeciwnowotworowe i sercowo-naczyniowe, gdzie braki mogą mieć poważne konsekwencje zdrowotne. W tym kontekście aktywacja produkcji leków na terenie Unii Europejskiej staje się priorytetem.
Przedstawione 11 marca na posiedzeniu Parlamentu Europejskiego, założenia aktu o lekach krytycznych zyskały poparcie dla swojego strategicznego podejścia. Nowe przepisy mają także ułatwić uzyskiwanie wsparcia finansowego dla strategicznych projektów produkcji leków, które są kluczowe dla bezpieczeństwa zdrowotnego EU.
Wartość budżetu wynosząca około 88 mln euro na lata 2026-2027 to krok w dobrą stronę, ale musimy pamiętać o długofalowym planowaniu i inwestycjach, aby odwrócić obecną zależność od dostaw z Azji – podkreśla dr Adam Jarubas. – Są pewne impulsy, które mają doprowadzić do tego, że firmy rodzime, europejskie będą posiadać większe zdolności do produkcji leków, będą łączyć siły, z kolei poprzez systemy refundacyjne kraje członkowskie będą mogły wspólnie kupować leki, zwiększając też swoje możliwości wpływania na ceny. Są tam jeszcze nie do końca określone instrumenty finansowe. Nam bardzo zależało jako posłom, żeby to nie była tylko regulacja pozwalająca państwom członkowskim się zadłużać, polegająca tylko na uelastycznieniu pomocy publicznej, ale żeby były też jakieś inne elementy, będziemy nad tym pracować – wskazuje poseł do Parlamentu Europejskiego.
– Potrzebujemy na pewno uelastycznienia, uproszczenia przepisów, ale również instrumentów finansowych. Stąd będziemy w Parlamencie Europejskim, pracując nad tą regulacją, naciskać, żeby to były nie tylko instrumenty krajowe, w tym akcie jest przyzwolenie na to, że państwa członkowskie będą mogły inwestować. Ale również jakieś elementy wsparcia europejskiego, żeby właśnie dla szczególnie krytycznych substancji, które mamy zdiagnozowane, gdzie widzimy braki w łańcuchach dostaw, również było możliwe stymulowanie finansowe, czyli dofinansowanie odtwarzania produkcji tych substancji i leków w Europie – podkreśla dr Adam Jarubas.
Akt o lekach krytycznych jest odpowiedzią na wyzwania, jakie stawia przed Europą pandemia i globalne kryzysy, zachęcając do wzmacniania zdolności produkcyjnych oraz zwiększenia niezależności w sektorze farmaceutycznym. Przyszłe decyzje legislacyjne i inwestycyjne w tej dziedzinie będą kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa dostaw leków w UE.
Akt o Lekach Krytycznych – Unia Europejska wzmacnia bezpieczeństwo dostaw leków
Priorytety zdrowotne polskiej prezydencji w Radzie UE: Nowe podejście do ochrony zdrowia
