Prezydent USA Donald Trump podpisał 10 sierpnia 2026 r. rozporządzenie wykonawcze wprowadzające nowe federalne rekomendacje dotyczące szczepień dzieci i młodzieży. Dokument ogranicza grupę immunizacji rekomendowanych rutynowo wszystkim dzieciom do ochrony przeciw 11 chorobom, część pozostałych szczepień przesuwa do grup ryzyka lub do decyzji podejmowanej wspólnie przez lekarza i rodziców, a także zakłada odejście od skojarzonej szczepionki MMR na rzecz osobnych preparatów przeciw odrze, śwince i różyczce – kiedy takie szczepionki będą dostępne w Stanach Zjednoczonych. Zmiany wywołały zdecydowaną reakcję środowiska pediatrycznego.
Rozporządzenie zatytułowane „Delivering Gold Standard Childhood Vaccine Recommendations for Americans” jest kolejnym etapem przebudowy amerykańskiej polityki szczepień prowadzonej przez administrację Donalda Trumpa. Biały Dom przedstawia ją jako próbę dostosowania amerykańskiego kalendarza szczepień do rozwiązań stosowanych w innych wysoko rozwiniętych państwach oraz zwiększenia roli rodziców w podejmowaniu decyzji dotyczących immunizacji dzieci.
Najważniejsza zmiana dotyczy podziału szczepień dzieci i młodzieży na trzy grupy. W pierwszej znalazły się immunizacje, które według nowych rekomendacji federalnych powinny być zalecane wszystkim dzieciom. Druga obejmuje działania przewidziane dla określonych grup podwyższonego ryzyka, a trzecia – szczepienia, o których zastosowaniu ma decydować indywidualna rozmowa pacjenta lub jego rodziców z lekarzem.
Nie „11 szczepionek”, ale ochrona przeciw 11 chorobom
Wbrew uproszczeniom pojawiającym się w pierwszych doniesieniach medialnych rozporządzenie nie mówi o ograniczeniu kalendarza do 11 preparatów czy 11 wkłuć. Wskazuje natomiast 11 chorób, przeciwko którym immunizacja ma być rekomendowana rutynowo wszystkim dzieciom. Na tej liście znalazły się: odra, świnka, różyczka, błonica, tężec, krztusiec, poliomyelitis, zakażenia Haemophilus influenzae typu B, choroba pneumokokowa, zakażenia HPV oraz ospa wietrzna.
Osobną kategorię stanowią immunizacje rekomendowane określonym grupom podwyższonego ryzyka. Dokument wymienia w tym miejscu profilaktykę RSV z użyciem przeciwciał monoklonalnych oraz szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B, meningokokom grup B i ACWY oraz dendze.
Jeszcze inaczej potraktowano szczepienia przeciw grypie i COVID-19, a także m.in. przeciw rotawirusom, WZW A i WZW B oraz chorobie meningokokowej. W tej grupie decyzja ma być podejmowana w ramach tzw. shared clinical decision-making, czyli wspólnego podejmowania decyzji klinicznej przez lekarza i rodzinę dziecka. Część szczepień pojawia się więc w więcej niż jednej kategorii – zależnie od indywidualnego ryzyka pacjenta.
Biały Dom porównuje nowe rozwiązanie z amerykańskim kalendarzem z 2024 r. i wskazuje, że rekomendacje CDC obejmowały wówczas profilaktykę przeciw 17 chorobom oraz profilaktykę RSV, co administracja ujmuje łącznie jako 18 obszarów immunizacji.
Zmiana kategorii rekomendacji nie jest równoznaczna z wycofaniem określonych szczepionek z rynku ani zakazaniem ich stosowania. Sam dokument podkreśla zachowanie dostępu do dostępnych obecnie preparatów, natomiast federalnym agencjom nakazuje analizę nowych zaleceń i podjęcie – w ramach przysługujących im kompetencji – działań służących ich wdrożeniu. Administracja przedstawia nowe podejście jako model zwiększający elastyczność i możliwość dopasowania decyzji dotyczącej szczepienia do indywidualnej sytuacji dziecka. Jest to jednak istotna zmiana filozofii dotychczasowego kalendarza, w którym część szczepień wskazanych obecnie jako wymagające wspólnej decyzji klinicznej była rekomendowana szerzej.
Ponadto prezydent zobowiązał sekretarza zdrowia, działającego poprzez HHS Task Force on Safer Childhood Vaccines, do przedstawienia w ciągu 90 dni planów dotyczących m.in. dalszej oceny optymalnego czasu podawania i kolejności szczepionek, rozwoju systemu monitorowania bezpieczeństwa oraz możliwości szerszego wykorzystywania szczepionek pojedynczych zamiast preparatów skojarzonych.
Trump chce rozdzielenia szczepionki MMR
Najwięcej dyskusji wywołuje zapis dotyczący szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce. Administracja Trumpa rekomenduje, aby szczepionka MMR została w przyszłości zastąpiona trzema preparatami jednoskładnikowymi – przeciw każdej z chorób osobno. Rozporządzenie wskazuje jednak wyraźnie, że rozwiązanie to miałoby zostać zastosowane po pojawieniu się takich produktów na rynku amerykańskim.
Obecnie pojedyncze szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce nie są dostępne w Stanach Zjednoczonych. American Academy of Pediatrics przypomina, że preparaty jednoskładnikowe zostały wycofane z amerykańskiego rynku w 2009 r. CDC wskazywało natomiast w swoich aktualnych w 2026 r. zaleceniach, że dzieci powinny otrzymywać dwie dawki szczepionki MMR. Według danych CDC jedna dawka zapewnia około 93-procentową skuteczność w zapobieganiu odrze, a dwie dawki – około 97-procentową.
Rozdzielenie szczepienia przeciw trzem chorobom oznaczałoby konieczność opracowania, przebadania i dopuszczenia do stosowania odpowiednich produktów, zanim nowe rozwiązanie mogłoby zostać zastosowane w praktyce. Rozporządzenie poleca HHS przygotowanie możliwości stosowania szczepień pojedynczych, począwszy właśnie od MMR, jednocześnie nakazując zachowanie dostępności preparatów skojarzonych.
Dokument idzie zresztą dalej. Zgodnie z jego treścią, „w maksymalnym możliwym zakresie” szczepienia dzieci miałyby być wykonywane podczas oddzielnych wizyt medycznych. To rozwiązanie również znacząco odbiega od praktyki umożliwiającej podanie kilku szczepionek podczas jednej wizyty.
Polska zmienia kalendarz szczepień. Większy nacisk na HPV, meningokoki i krztusiec
MMR i autyzm. Stanowisko naukowe pozostaje jednoznaczne
Podczas prezentowania nowej polityki Trump ponownie łączył temat szczepień z debatą dotyczącą przyczyn autyzmu. W samym rozporządzeniu nie zapisano jednak, że szczepienia powodują autyzm ani że rozdzielenie MMR miałoby zapobiegać jego występowaniu. Dostępne dane naukowe nie potwierdzają związku przyczynowego pomiędzy szczepionką MMR a autyzmem. CDC wskazuje, że badania prowadzone w Stanach Zjednoczonych i innych państwach nie wykazały takiego związku.
Podobne stanowisko zajmuje American Academy of Pediatrics. Organizacja podkreśla, że wielokrotnie prowadzone badania obejmujące miliony osób nie wykazały związku pomiędzy szczepieniami a autyzmem. AAP przypomina również, że publikacja, od której rozpoczęła się szeroka debata dotycząca rzekomego związku MMR z autyzmem, została wycofana, a przedstawione w niej wnioski nie znalazły potwierdzenia w późniejszych badaniach.
AAP krytycznie oceniła również pomysł rozdzielenia MMR, wskazując, że nie ma nowych danych uzasadniających tak zasadniczą zmianę dotychczasowych rekomendacji dotyczących szczepień dzieci.
Zmiany w czasie wzrostu liczby przypadków odry w USA
Dyskusja o zmianie kalendarza szczepień odbywa się w szczególnym momencie epidemiologicznym. Według najnowszych danych CDC, dostępnych 7 sierpnia 2026 r., od początku roku w Stanach Zjednoczonych zgłoszono 2465 potwierdzonych przypadków odry. Dane obejmowały stan na 6 sierpnia i nadal miały charakter wstępny. CDC nadal wskazuje szczepienie MMR jako podstawową metodę ochrony przed odrą. Dwie dawki zapewniają według agencji około 97 proc. skuteczności przeciw tej chorobie.
To właśnie sytuację epidemiologiczną związaną z odrą American Academy of Pediatrics wskazuje jako jeden z argumentów przeciw ograniczaniu dotychczasowych zaleceń i wydłużaniu procesu szczepienia. Organizacja utrzymuje własny kalendarz szczepień dzieci na 2026 r., obejmujący szerszą ochronę niż nowy model wskazany przez administrację federalną.
Federalna rekomendacja nie znosi obowiązków ustalanych przez stany
Istotne jest również rozróżnienie pomiędzy federalnymi rekomendacjami dotyczącymi szczepień a wymogami związanymi z uczęszczaniem dzieci do szkół. W Stanach Zjednoczonych wymagania dotyczące szczepień szkolnych są ustalane przede wszystkim przez poszczególne stany. Samo rozporządzenie prezydenckie nie znosi więc automatycznie obowiązujących w nich regulacji. Administracja wzywa natomiast stany i terytoria do przeglądu swoich przepisów i rozważenia dostosowania ich do nowych federalnych rekomendacji.
Jednocześnie Departament Sprawiedliwości, Departament Edukacji oraz HHS mają podejmować działania związane z przestrzeganiem praw dotyczących m.in. władzy rodzicielskiej, wolności religijnej, wyjątków medycznych oraz innych praw wynikających z prawa federalnego i konstytucyjnego. Oznacza to, że konsekwencje rozporządzenia mogą rozwijać się na kilku poziomach równocześnie: od federalnych rekomendacji klinicznych, przez decyzje dotyczące organizacji i finansowania szczepień, po możliwe zmiany prawa poszczególnych stanów.
Amerykański kalendarz szczepień wchodzi w okres dużych zmian
Rozporządzenie z 10 sierpnia otwiera kolejny etap przebudowy systemu rekomendacji dotyczących szczepień dzieci. W ciągu 90 dni HHS ma przedstawić prezydentowi plany dotyczące możliwości stosowania pojedynczych szczepionek zamiast preparatów skojarzonych, oceny optymalnego czasu i kolejności podawania szczepień, prac nad alternatywnymi adiuwantami oraz dalszego monitorowania profilu korzyści i ryzyka szczepionek.
Dopiero kolejne decyzje federalnych agencji, producentów szczepionek oraz władz stanowych pokażą więc, jak daleko nowe rekomendacje przełożą się na codzienną praktykę pediatryczną w Stanach Zjednoczonych. Na dziś można wskazać kilka faktów. Administracja Donalda Trumpa oficjalnie ograniczyła grupę chorób, przeciw którym szczepienia mają być rutynowo rekomendowane wszystkim dzieciom, do jedenastu. Część pozostałych immunizacji przesunięto do grup ryzyka lub do wspólnego podejmowania decyzji klinicznej. Prezydent opowiedział się również za rozdzieleniem MMR, choć odpowiednich preparatów jednoskładnikowych obecnie nie ma na rynku amerykańskim. Jednocześnie CDC i American Academy of Pediatrics podtrzymują stanowisko, że dostępne dowody nie potwierdzają związku szczepień MMR z autyzmem.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy Donald Trump zlikwidował część szczepień dzieci w USA?
Nie. Rozporządzenie zmienia ich status w federalnych rekomendacjach. Część immunizacji nie jest już kwalifikowana jako rutynowo zalecana wszystkim dzieciom, ale pozostaje przewidziana dla grup ryzyka albo w ramach wspólnej decyzji lekarza i rodziców.
Czy dzieci w USA mają być szczepione tylko przeciw 11 chorobom?
Nowy dokument wskazuje 11 chorób, przeciw którym immunizacja ma być rekomendowana wszystkim dzieciom. Nie oznacza to jednak ograniczenia dostępu wyłącznie do tych szczepień.
Czy szczepienia przeciw grypie i COVID-19 zostały zakazane?
Nie. Zgodnie z rozporządzeniem znalazły się w kategorii szczepień podejmowanych w ramach wspólnej decyzji klinicznej.
Czy szczepionka MMR zostanie natychmiast zastąpiona trzema szczepionkami?
Nie. Rozporządzenie przewiduje przejście na osobne preparaty wtedy, gdy będą dostępne w USA. Obecnie pojedyncze szczepionki przeciw odrze, śwince i różyczce nie są dostępne na amerykańskim rynku.
Czy MMR powoduje autyzm?
Dostępne badania nie potwierdzają związku przyczynowego między szczepionką MMR a autyzmem. Takie stanowisko prezentują zarówno CDC, jak i American Academy of Pediatrics.
Czy prezydent USA może znieść obowiązek szczepień dzieci w szkołach?
Wymagania związane ze szczepieniami dzieci uczęszczających do szkół są ustalane przede wszystkim na poziomie poszczególnych stanów. Rozporządzenie zachęca je do przeglądu swoich regulacji, ale samo nie zmienia automatycznie wszystkich przepisów stanowych.
Źródło: Rozporządzenie wykonawcze Białego Domu z 10 sierpnia 2026 r. „Delivering Gold Standard Childhood Vaccine Recommendations for Americans”, oficjalny materiał informacyjny Białego Domu dotyczący nowych rekomendacji, aktualne materiały Centers for Disease Control and Prevention dotyczące szczepienia MMR i sytuacji epidemiologicznej odry oraz stanowiska American Academy of Pediatrics dotyczące bezpieczeństwa szczepień i zmian wprowadzonych przez administrację USA.
Szczepienie przeciw HPV jako element profilaktyki nowotworów
HPV bez mitów. Co rzeczywiście wiadomo o bezpieczeństwie szczepień?
