W szkołach i przedszkolach rośnie liczba dzieci cierpiących na alergie, które mogą prowadzić do nagłych reakcji zagrażających życiu. Problem ten stał się przedmiotem wystąpienia Rzecznika Praw Dziecka Moniki Horny-Cieślak skierowanego do Minister Zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy oraz Minister Edukacji Narodowej Barbary Nowackiej. Dokument z 12 marca 2026 roku dotyczy potrzeby systemowej analizy ochrony zdrowia dzieci zagrożonych anafilaksją podczas pobytu w placówkach oświatowych.
Temat ten będzie również jednym z głównych wątków debaty eksperckiej „Priorytety zdrowotne w środowisku szkolnym. Rozwiązania systemowe w sytuacjach nagłych zagrożeń zdrowotnych”, która odbędzie się 11 maja w formule online. Spotkanie organizowane przez Health Insight, wydawcę Medkurier.pl oraz Onkokurier.pl, ma połączyć perspektywę lekarzy, organizacji pacjenckich, administracji publicznej i środowiska edukacyjnego. Link do transmisji wydarzenia:
Sprawdź: Szkoła wobec nagłych zagrożeń zdrowotnych. Eksperci o systemowych rozwiązaniach
Anafilaksja coraz częściej dotyczy dzieci
W wystąpieniu Rzecznika Praw Dziecka przypomniano, że w ostatnich latach podwoiła się częstotliwość występowania alergii pokarmowych u dzieci do piątego roku życia. Coraz częściej dochodzi również do ciężkich reakcji alergicznych wymagających natychmiastowej pomocy. „Wstrząs anafilaktyczny to ciężka, szybko rozwijająca się reakcja nadwrażliwości na jakiś czynnik (np. pokarm, jad owadów), w której występuje obniżenie ciśnienia tętniczego zagrażające życiu. Leczenie wstrząsu anafilaktycznego to przede wszystkim jak najszybsze podanie adrenaliny” – wskazano w dokumencie.
Według danych przywołanych przez Polskie Towarzystwo Alergologiczne nawet 130 tys. osób rocznie doświadcza w Polsce anafilaksji. Najczęstszą przyczyną wstrząsu anafilaktycznego u dzieci pozostają alergie pokarmowe.
Minuty, które decydują o życiu
Do problemu czasu reakcji i dostępności pomocy mają odnieść się uczestnicy poniedziałkowej debaty. Organizatorzy podkreślają, że w praktyce chodzi o sytuacje pojawiające się nagle, wymagające natychmiastowego działania jeszcze przed przyjazdem zespołów ratownictwa medycznego.
Jednym z głównych tematów rozmowy będzie dostęp do adrenaliny oraz możliwość jej szybkiego podania dziecku w warunkach szkolnych. Dyskusja ma objąć zarówno obowiązujące przepisy, jak i bariery organizacyjne oraz proceduralne wpływające na bezpieczeństwo uczniów.
W debacie udział mają wziąć m.in. Monika Horna-Cieślak – Rzecznik Praw Dziecka, Magdalena Kramska – zastępca dyrektora Departamentu Lecznictwa Ministerstwa Zdrowia, Renata Kurlanc – dyrektor Departamentu Wychowania i Profilaktyki MEN, a także przedstawiciele środowisk medycznych i organizacji pacjenckich, w tym Joanna Kuczyńska z Fundacji Allergia oraz dr hab. Katarzyna Plata-Nazar (Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Alergologii i Żywienia Dzieci, Wydział Lekarski Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego) i prof. Marek Jutel (Katedra i Zakładu Immunologii Klinicznej, Wydział Lekarski Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu).
Zmiana prawa dotyczącego pierwszej pomocy
W swoim wystąpieniu Rzecznik Praw Dziecka przypomniała również o zmianach przepisów dotyczących pierwszej pomocy. Po nowelizacji ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym z 2025 roku pierwsza pomoc może obejmować także wykorzystanie produktów leczniczych dostępnych na miejscu zdarzenia, również tych wydawanych na receptę.
W praktyce oznacza to możliwość podania adrenaliny dziecku znajdującemu się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego. „Sytuacją, do której powinniśmy dążyć jest to, żeby każda osoba sprawująca długotrwałą opiekę nad małoletnim w związku z realizacją swojego zawodu – w tym nauczyciele, pedagodzy, opiekunowie – miała wiedzę i narzędzia, żeby udzielić pierwszej pomocy dziecku doświadczającemu wstrząsu anafilaktycznego” – podkreślono w piśmie.
Od 1 lipca 2025 roku refundacją objęto także adrenalinę w autowstrzykiwaczach EpiPen, w tym preparaty przeznaczone dla dzieci.
Pomimo zmian prawnych szkoły i przedszkola nadal nie mają możliwości samodzielnego zakupu adrenaliny do szkolnych apteczek. Autowstrzykiwacze pozostają dostępne wyłącznie na receptę wystawianą konkretnemu pacjentowi. W efekcie bezpieczeństwo dziecka zależy najczęściej od tego, czy posiada ono własny lek oraz czy personel placówki potrafi odpowiednio zareagować.
Rzecznik Praw Dziecka Monika Horna-Cieślak wskazuje, że ewentualne rozszerzenie dostępu do adrenaliny w szkołach wymagałoby stworzenia szczegółowych procedur dotyczących przechowywania leków, odpowiedzialności personelu oraz systemu szkoleń.
Zagraniczne rozwiązania punktem odniesienia
W dokumencie przywołano rozwiązania funkcjonujące m.in. w Stanach Zjednoczonych, gdzie szkoły mogą przechowywać zapasowe autowstrzykiwacze z adrenaliną i podawać je uczniom w sytuacjach zagrożenia życia. Podobne działania rozwijane są również w części krajów europejskich, m.in. we Francji, Portugalii i Danii.
Debata organizowana przez Medkurier.pl ma być próbą odpowiedzi na pytanie, czy podobne rozwiązania mogłyby zostać wdrożone również w Polsce oraz jakie zmiany organizacyjne byłyby do tego potrzebne. Jak podkreśla dr Agnieszka Starewicz-Jaworska, redaktor naczelna serwisów, „wierzymy, że doświadczenie i zaangażowanie ekspertów będą cennym wkładem w tworzenie realnych i skutecznych rozwiązań poprawiających bezpieczeństwo dzieci w środowisku szkolnym.”
Debata „Priorytety zdrowotne w środowisku szkolnym. Rozwiązania systemowe w sytuacjach nagłych zagrożeń zdrowotnych” odbędzie się 11 maja 2026 roku o godzinie 10.00 w formule online.
Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi dotyczące anafilaksji w szkołach
Czym jest anafilaksja?
Anafilaksja to ciężka reakcja alergiczna rozwijająca się bardzo szybko i mogąca prowadzić do zagrożenia życia.
Jakie są najczęstsze przyczyny anafilaksji u dzieci?
Najczęściej są to alergie pokarmowe. Reakcję mogą wywołać również jady owadów oraz niektóre leki.
Czy nauczyciel może podać dziecku adrenalinę?
Tak. Obowiązujące przepisy dotyczące pierwszej pomocy umożliwiają podanie produktu leczniczego dostępnego na miejscu zdarzenia.
Czy szkoły mogą posiadać własne autowstrzykiwacze z adrenaliną?
Obecnie nie ma przepisów pozwalających szkołom na zakup adrenaliny do apteczek szkolnych.
O czym będzie debata organizowana przez Medkurier.pl?
Eksperci będą rozmawiać o bezpieczeństwie zdrowotnym dzieci w szkołach, dostępie do adrenaliny, procedurach reagowania oraz możliwych zmianach systemowych.
Kiedy odbędzie się debata?
Debata online odbędzie się 11 maja 2026 roku o godzinie 10.00.
Źródło: Wystąpienie Rzecznika Praw Dziecka Moniki Horny-Cieślak do Minister Zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy oraz Minister Edukacji Narodowej Barbary Nowackiej z 12 marca 2026 r., znak sprawy: ZZ.401.16.2026.KS oraz informacje organizacyjne dotyczące debaty „Priorytety zdrowotne w środowisku szkolnym. Rozwiązania systemowe w sytuacjach nagłych zagrożeń zdrowotnych”, Medkurier.pl, 4 maja 2026 r.
