Senat 21 maja 2026 roku przyjął rządowy projekt ustawy dotyczącej zmian w systemie ochrony zdrowia. Regulacja obejmuje kilka obszarów, w tym przepisy związane z bezpieczeństwem epidemiologicznym, finansowaniem świadczeń dla wybranych grup pacjentów oraz obowiązkiem potwierdzenia znajomości języka polskiego przez część medyków spoza Unii Europejskiej.
Ustawa dotyczy m.in. świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz przepisów o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych. Po przyjęciu przez Senat dokument oczekuje na podpis prezydenta Karola Nawrockiego.
Jednym z głównych założeń ustawy jest uporządkowanie przepisów, które w praktyce prowadziły do wątpliwości interpretacyjnych po stronie placówek medycznych. Chodzi przede wszystkim o świadczenia dla osób nieubezpieczonych żyjących z HIV oraz finansowanie diagnostyki i leczenia osób pozbawionych wolności chorujących na WZW typu C.
Dostęp do leczenia dla osób żyjących z HIV
Nowe przepisy doprecyzowują zasady finansowania świadczeń opieki zdrowotnej niezbędnych do realizacji programu polityki zdrowotnej dotyczącego leczenia antyretrowirusowego. Zmiana obejmuje osoby nieubezpieczone żyjące z HIV, które korzystają z leków wydawanych w ramach programu leczenia ARV.
Dotychczasowe regulacje miały prowadzić do nieporozumień i rozbieżnych interpretacji. W praktyce część podmiotów leczniczych odmawiała udzielania świadczeń osobom, które otrzymywały leki w programie leczenia antyretrowirusowego. Nowelizacja ma usunąć te wątpliwości i wskazać podstawę finansowania świadczeń związanych z leczeniem.
W kontekście chorób zakaźnych ma to znaczenie nie tylko organizacyjne, ale także systemowe. Dostęp do diagnostyki i leczenia jest jednym z elementów ograniczania ryzyka transmisji zakażeń oraz utrzymania ciągłości terapii u pacjentów wymagających stałej opieki.
Finansowanie świadczeń dla osadzonych z WZW typu C
Ustawa porządkuje również zasady finansowania świadczeń dla osób pozbawionych wolności chorujących na wirusowe zapalenie wątroby typu C. Chodzi o świadczenia realizowane w ramach leczenia DAA, czyli terapii przeciwwirusowych stosowanych u pacjentów z HCV.
Problem wynikał z luki prawnej powstałej w 2022 roku. Wówczas część kosztów różnych świadczeń medycznych przeniesiono z budżetu państwa do Narodowego Funduszu Zdrowia. Nie przeniesiono jednak finansowania świadczeń udzielanych w ramach modułu leczenia DAA. W efekcie, mimo zaplanowania środków w budżecie NFZ, brakowało podstawy prawnej do zapłaty placówkom medycznym za diagnostykę prowadzoną u osób osadzonych z HCV.
Nowelizacja ma charakter porządkujący i naprawczy. Jej celem jest umożliwienie finansowania świadczeń, które są elementem leczenia osób pozbawionych wolności chorujących na WZW typu C.
Zobacz: Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby (WZW)
Medycy spoza UE z dłuższym terminem na certyfikat językowy
Drugim istotnym obszarem ustawy jest wydłużenie terminu na przedstawienie dokumentu potwierdzającego znajomość języka polskiego. Dotyczy to lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarek i położnych spoza Unii Europejskiej, którzy wykonują zawód w Polsce na podstawie warunkowego prawa wykonywania zawodu.
Od maja 2026 roku osoby te muszą wykazać znajomość języka polskiego co najmniej na poziomie B1. Niedopełnienie tego obowiązku może skutkować utratą uprawnień do wykonywania zawodu. Według informacji przekazanych przy okazji prac nad ustawą, części medyków zaczęto już wygaszać prawo wykonywania zawodu z powodu braku wymaganego dokumentu.
Przyjęta ustawa wydłuża termin na przedłożenie certyfikatu do 1 maja 2027 roku. Jednocześnie osoby, które nie dostarczyły dokumentu do 1 maja 2026 roku, nie mają utracić prawa wykonywania zawodu wyłącznie z tego powodu.
Wymóg znajomości polskiego pozostaje bez zmian
Wydłużenie terminu nie oznacza rezygnacji z wymogu znajomości języka polskiego. Obowiązek potwierdzenia znajomości języka na poziomie co najmniej B1 nadal pozostaje w mocy. Zmienia się wyłącznie termin, w którym medycy spoza UE mają przedłożyć odpowiedni dokument.
Uzasadnieniem zmiany jest ograniczona dostępność egzaminów językowych organizowanych przez podmioty znajdujące się w wykazie Ministra Zdrowia. Środowisko medyczne sygnalizowało, że część osób pracujących w Polsce na podstawie procedury uproszczonej nie była w stanie spełnić wymogu w pierwotnie wyznaczonym czasie.
Wskazywano również, że nagła utrata uprawnień przez tę grupę pracowników mogłaby wpłynąć na sytuację kadrową placówek medycznych oraz dostępność świadczeń zdrowotnych dla pacjentów. Ustawa ma więc umożliwić zachowanie ciągłości pracy personelu przy jednoczesnym utrzymaniu obowiązku potwierdzenia kompetencji językowych.
Samorząd lekarski apelował o weto
W trakcie prac nad ustawą pojawiły się głosy sprzeciwu wobec wydłużenia terminu językowego. O zawetowanie ustawy apelował prezes Naczelnej Rady Lekarskiej Łukasz Jankowski. Samorząd lekarski sprzeciwia się przesunięciu terminu na potwierdzenie znajomości języka polskiego przez medyków spoza Unii Europejskiej.
Ustawa obejmuje jednak także przepisy dotyczące finansowania świadczeń dla pacjentów żyjących z HIV oraz osób pozbawionych wolności chorujących na WZW typu C. Bez wejścia w życie nowych regulacji nierozwiązane pozostałyby kwestie dostępu do świadczeń zdrowotnych dla tych grup pacjentów oraz problem finansowania diagnostyki w ramach leczenia HCV u osób osadzonych.
Decyzja w sprawie ustawy należy teraz do prezydenta. Od podpisu będzie zależało wejście w życie rozwiązań dotyczących zarówno leczenia chorób zakaźnych, jak i przesunięcia terminu na przedstawienie certyfikatu językowego przez medyków spoza UE.
Pytania i odpowiedzi dotyczące ustawy zdrowotnej przyjętej przez Senat
Czego dotyczy ustawa przyjęta przez Senat?
Ustawa dotyczy zmian w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz przepisach związanych z zapobieganiem chorobom zakaźnym. Obejmuje m.in. finansowanie świadczeń dla osób żyjących z HIV, osób pozbawionych wolności chorujących na WZW typu C oraz termin na potwierdzenie znajomości języka polskiego przez medyków spoza UE.
Kiedy Senat przyjął ustawę?
Senat przyjął ustawę 21 maja 2026 roku.
Jakie zmiany dotyczą osób żyjących z HIV?
Ustawa doprecyzowuje zasady finansowania świadczeń opieki zdrowotnej dla nieubezpieczonych osób żyjących z HIV, które korzystają z programu leczenia antyretrowirusowego.
Jakie zmiany dotyczą osób osadzonych chorujących na WZW typu C?
Nowe przepisy mają umożliwić finansowanie świadczeń realizowanych w ramach leczenia DAA u osób pozbawionych wolności chorujących na WZW typu C.
Co zmienia się dla medyków spoza Unii Europejskiej?
Lekarze, lekarze dentyści, pielęgniarki i położne spoza UE, którzy pracują w Polsce na podstawie warunkowego prawa wykonywania zawodu, otrzymują więcej czasu na przedstawienie dokumentu potwierdzającego znajomość języka polskiego na poziomie co najmniej B1.
Do kiedy wydłużono termin na przedstawienie certyfikatu językowego?
Termin został wydłużony do 1 maja 2027 roku.
Czy wymóg znajomości języka polskiego został zniesiony?
Nie. Wymóg potwierdzenia znajomości języka polskiego na poziomie co najmniej B1 nadal obowiązuje. Ustawa zmienia jedynie termin na przedstawienie dokumentu.
Co stanie się z osobami, które nie przedłożyły dokumentu do 1 maja 2026 roku?
Zgodnie z ustawą osoby te nie utracą prawa wykonywania zawodu wyłącznie z powodu niedostarczenia dokumentu w pierwotnym terminie.
Kto apelował o zawetowanie ustawy?
O zawetowanie ustawy apelował prezes Naczelnej Rady Lekarskiej Łukasz Jankowski. Samorząd lekarski sprzeciwia się wydłużeniu terminu na potwierdzenie znajomości języka polskiego przez medyków spoza UE.
Na jakim etapie jest ustawa?
Po przyjęciu przez Senat ustawa oczekuje na podpis prezydenta Karola Nawrockiego.
Skierowanie na test w kierunku wirusa HCV (hepatitis C virus) od lekarza POZ
Choroby wątroby zbierają śmiertelne żniwo. Polska: 15 tys. zgonów rocznie
