RPP przedstawił pierwszą część podsumowania działań Rzecznika Praw Pacjenta w Roku Bezpieczeństwa Pacjenta (2021), dotyczącą zgłoszeń pacjentów i rozpatrywanych spraw. W tym obszarze Rzecznik prowadził intensywne działania z uwagi na skalę wpływających sygnałów, w dużej części związanych z trwającym stanem epidemii. W roku 2021 zarejestrowaliśmy ponad 141 tys. spraw.
W 2021 r. konsultanci Telefonicznej Informacji Pacjenta – 800 190 590 odebrali ponad 110 tys. sygnałów. Pacjenci poszukiwali rzetelnych informacji o aktualnej sytuacji, obowiązujących wytycznych, zmianach w organizacji pracy placówek opieki zdrowotnej. Pracownicy infolinii udzielali informacji o sposobie postępowania w przypadku konkretnych problemów, przedstawianych przez dzwoniących oraz przyjmowali zgłoszenia dotyczące naruszeń praw pacjenta.
Najczęściej zgłoszenia dotyczyły podstawowej opieki zdrowotnej, leczenia szpitalnego, a także Narodowego Programu Szczepień. Spośród praw pacjenta, najwięcej zgłoszeń dotyczyło prawa do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną (ponad 22 tys. zgłoszeń), a także prawa do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością (niespełna 17 tys. zgłoszeń).
W zakresie podstawowej opieki zdrowotnej (28 994 zgłoszenia) najczęstsze zgłoszenia dotyczyły:
- braku kontaktu z rejestracją – telefonicznego, mailowego, osobistego;
- odmowy rejestracji na wizytę; uzyskania informacji nt. szczepień przeciwko COVID-19 w placówkach poz;
- odmowy wizyty osobistej czy zastrzeżeń do leczenia.
Zgłoszenia dot. ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (12 491 zgłoszeń) dotyczyły:
- długiego czasu oczekiwania na udzielenie świadczenia zdrowotnego;
- braku kontaktu z rejestracją;
- zastrzeżeń do leczenia;
- odmowy udostępnienia dokumentacji medycznej.
W zakresie lecznictwa szpitalnego (13 548 zgłoszeń) pacjenci:
- zgłaszali brak należytej informacji o diagnostyce lub leczeniu
- kwestionowali czynności wypisu ze szpitala;
- skarżyli się na odmowę obecności osoby bliskiej oraz braku kontaktu z osobą bliską wynikający z organizacji pracy placówki.
- Duża część pytań dotyczyła Narodowego Programu Szczepień1. Pacjenci najczęściej poszukiwali informacji o procesie szczepień przeciw COVID-19 i związanych z tym procedurach.
Na podstawie analizy i weryfikacji zgłoszeń na bieżąco podejmowane były odpowiednie działania, zabezpieczające dostęp pacjentów do opieki zdrowotnej.
Postępowania w sprawach indywidualnych
W roku 2021 Rzecznik wszczął ponad 1,8 tys. postępowań wyjaśniających. Wydał 1,5 tys. rozstrzygnięć. W ponad 1,2 tys. przypadkach stwierdził naruszenie praw pacjenta. Przeszło 1,1 tys. spraw, w których zapadły rozstrzygnięcia, dotyczyło prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych.
Rozstrzygnięcia Rzecznika w 2021 r. dotyczyły m.in. praktyk wstrzyknięć pacjentom preparatu Aquafilling Bodyline [2], odmówienia pacjentowi pomocy przez personel szpitala mimo poważnych dolegliwości bólowych [3], pozostawienia fragmentu łańcucha od piły w ciele pacjenta [4], błędów diagnostycznych i niezapewnienia pacjentce właściwych badań, co skutkowało koniecznością pilnej operacji [5], a także w sprawie licznych naruszeń, w tym niepodjęcia natychmiastowych działań zmierzających do pilnego zakończenia ciąży, co skutkowało śmiercią pacjentki [6].
Postępowania zbiorowe i postępowania cywilne
W 2021 r. Rzecznik wszczął 182 postępowania w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów (dla porównania, w 2020 r. Rzecznik wszczął 132 takie postępowania). Pośród nich, 142 dotyczyły prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymogom aktualnej wiedzy medycznej lub prawa do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością. Rzecznik wydał 199 decyzji dotyczących stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. W 121 przypadkach Rzecznik uznał praktyki za naruszające zbiorowe prawa pacjentów.
Sprawy i rozstrzygnięcia dotyczyły między innymi stosowania u pacjentów tzw. „wlewów witaminowych” bez uzasadnienia medycznego i wykonania właściwych badań diagnostycznych; bezpieczeństwa pacjentów podczas epidemii COVID-19, w tym stosowania niewłaściwych procedur, braku tlenu dla pacjentów chorych na COVID-19, nieprawidłowości przy wypisie ze szpitala pacjentów z podejrzeniem COVID-19; bezpieczeństwa pacjentek w ciąży, separowania matek od dzieci; udzielania świadczeń zdrowotnych w warunkach nieodpowiadających wymogom sanitarnym; obciążania lekarzy kosztami wykonanych badań przez placówki medyczne, co mogło spowodować, że ze względu na obawy o poniesienie kosztów, pacjentom nie byłyby zlecane konieczne badania [7].
Rzecznik może skorzystać z uprawnienia do żądania wszczęcia lub brania udziału w toczących się postępowaniach cywilnych dotyczących naruszenia praw pacjenta na prawach przysługujących prokuratorowi. W 2021 r. Rzecznik podjął 36 nowych spraw cywilnych. W jednej ze spraw, dotyczącej pozostawienia w jamie brzusznej pacjenta metalowej szpatułki, Sąd Apelacyjny w Rzeszowie podwyższył kwotę zadośćuczynienia, przyznając rację Rzecznikowi [8].
Choć Rok Bezpieczeństwa Pacjenta zakończył się, widzimy, że rok 2022 r. stawia przed nami kolejne wyzwania w obszarze bezpieczeństwa pacjenta – w tym związanych trwającą epidemią COVID-19, czy pomoc pacjentom przybywającym z Ukrainy. Wyzwania te wymagają wzmożonej aktywności Rzecznika, który na bieżąco monitoruje i reaguje na zagrożenia dla bezpieczeństwa pacjentów.
1 Więcej w Raporcie pn. Realizacja Narodowego Programu Szczepień: https://www.gov.pl/web/rpp/raporty-za-rok-2021
2 Informacja z 2020 r.: https://www.gov.pl/web/rpp/rzecznik-praw-pacjenta-podsumowuje-dzialania-zwiazane-z-zabiegami-powiekszania-piersi-zelem-aquafilling-bodyline
3 https://www.gov.pl/web/rpp/kolobrzeg-pacjent-lezal-pod-szpitalem-pielegniarki-odmowily-pomocy
4 https://www.gov.pl/web/rpp/centymetr-od-smierci
5 https://www.gov.pl/web/rpp/zachodniopomorskie-w-wyniku-dzialan-rzecznika-szpital-przyznal-pacjentce-zadoscuczynienie
6 https://www.gov.pl/web/rpp/pszczyna-liczne-naruszenia-praw-pacjenta-w-szpitalu-powiatowym
7 https://www.gov.pl/web/rpp/obciazanie-lekarzy-kosztami-badan-diagnostycznych-niezgodne-z-prawem
8 https://www.gov.pl/web/rpp/kolejna-wygrana-rzecznika-w-procesie-wytoczonym-na-rzecz-pacjenta
Źródło: RPP
RPP rozpoczął przyjmowanie wniosków do Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych
Najwięcej skarg do RPP nadal na POZ
