Redukcja szkód w medycynie była tematem spotkania ekspertów w siedzibie Okręgowej Izby Lekarskiej w Krakowie. W toku dyskusji eksperci przedstawili strategie redukcji szkód związane z paleniem papierosów, ich form, potencjalnych badań naukowych, możliwości edukacji społeczeństwa. Wskazali również, że przyszłość jest w produktach podgrzewających tytoń a nie w papierosach. Zadeklarowali również wsparcie badawczo-rozwojowe w zakresie redukcji szkód.
W spotkaniu udział wzięli: prof. Andrzej Matyja, dr Robert Stępień, prof. Janusz Heitzman, prof. Tomasz Guzik, prof. Krzysztof Gil, prof. Piotr Jankowski, prof. Ewa Czarnobilska, prof. Jolanta Pytko-Polończyk. Publikujemy relację Okręgowej Izby Lekarskiej w Krakowie z wydarzenia.
Spotkanie otworzył prof. Andrzej Matyja, który podkreślił problem palenia papierosów w Polsce oraz fakt istnienia jedynie dwóch poradni antynikotynowych w kraju. Profesor podniósł pytanie co grono zebranych ekspertów mogłoby zrobić aby zaadresować ten nierozwiązany problem.
Dr Robert Stępień, prezes Okręgowej Izby Lekarskiej podkreślił wagę słów Profesora Matyi i wskazał na istotność wybrzmienia głosu zebranych ekspertów i poprosił grono o wnioski z debaty, które będzie można przekuć na działanie.
Prof. Matyja przytoczył statystyki zarówno światowe (WHO) jak i dotyczące Polski jeśli chodzi o liczbę palaczy (ponad 1 mld na świecie, 8 mln w Polsce), zwrócił uwagę na szkodliwość dymu papierosowego. Podkreślił również rolę opodatkowania produktów zawierających nikotynę w ograniczaniu ich sprzedaży. Profesor zwrócił uwagę na inne niż papierosy formy dostarczania nikotyny, które eliminują ten najważniejszy czynnik rakotwórczy jakim jest dym papierosowy. Profesor zadał pytanie czy nie warto byłoby się zastanowić, czy pod kontrolą instytucji państwowych nie wprowadzić jakiejś zasady zastosowania tych nowych systemów.
Prof. Janusz Heitzman przedstawił prezentację „Rozwój uzależnienia od nikotyny, skuteczność farmakoterapii i możliwości redukcji szkód związanych z paleniem tytoniu”. Profesor wyjaśnił na czym polega uzależnienie od nikotyny, w jakim stopniu ograniczona jest skuteczność farmakoterapii i jakie są możliwości redukcji szkód związane z paleniem papierosów.
Program redukcji szkód może wiele osób uratować, jednym ze sposobów takiej strategii jest zastosowanie podgrzewaczy tytoniu których stosowanie redukuje narażenie użytkownika na kancerogeny o 93-97%. „Jest o co walczyć”.
Prof. Matyja podkreślił, że w tak szerokim gronie eksperci mogliby wpłynąć na zdrowie publiczne w Polsce.
Prof. Tomasz Guzik zwrócił uwagę, że alternatywne produkty mogą być potencjalnie sposobem rozpoczęcia nałogu.
Prof. Krzysztof Gil podkreślił, że dla pacjenta efekt zdrowotny jest bardzo odległy. Jeśli chodzi o podgrzewacze to mimo, że nadal jest wg profesora mało danych to jednak ważne jest w przypadku tych produktów ograniczanie palenia biernego stąd można to rozważyć jako pewne rozwiązanie dla osób palących. Profesor podkreślił, że dużą wartością byłyby badania (tych produktów) sponsorowane przez agencje rządowe.
Prof. Piotr Jankowski zauważył, że należy być ostrożnym w komunikacji społecznej na temat rozwiązań alternatywnych aby nie zrobić więcej szkody. Sformułowanie redukcji szkód jest wzorowane na programie metadonowym, wg profesora lepiej do palenia tytoniu pasuje „terapia zastępcza”, ponieważ podejście to polega na dostarczaniu nikotyny. Profesor zauważył, że są badania wskazujące na wpływ e-papierosów na zwiększenie ryzyka zawału serca (choć w mniejszym stopniu niż papierosy) czy też astmy. Profesor powiedział, że „przyszłość jest w produktach podgrzewających tytoń a nie w papierosach i ten proces warto wspierać”. Jest w nich mniej substancji toksycznych i kancerogennych – choć one tam są. Brakuje badań kontrolowanych placebo, nie powinno się promować takich produktów zamiast terapii zastępczej ale każdy z nas sięga po niekonwencjonalne sposoby postepowania z pacjentem palącym u osób ciężko chorujących np. na POChP. Profesor podkreślił, że bardzo podoba mu się pomysł projektu naukowego w tym temacie finansowanego przez agencję rządową.
Prof. Matyja podkreślił, że w przypadku np. podgrzewaczy FDA uznało ich mniejsze ryzyko (w stosunku do papierosów). Profesor zaproponował rozmowy z ABM dotyczące finansowania badań w zakresie redukcji szkód związanych z paleniem papierosów. Podkreślił też, że brakuje takich badań na polskiej populacji.
Prof. Ewa Czarnobilska podkreśliła, że jako kierownik toksykologii mogłaby zaproponować pomysł na badania związane z metabolitem benzo-a-pirenu, podkreśliła również istotność jakości powietrza w kontekście palenia.
Prof. Jolanta Pytko-Polończyk, zajmująca się pacjentami z nowotworami głowy i szyi wyraziła gotowość do przystąpienia do wspólnego projektu.
Prof. Matyja podkreślił atrakcyjność pomysłu projektu naukowo-badawczego. Poprosił uczestników spotkania o przesłanie swoich przemyśleń dotyczących strategii redukcji szkód, ich form, potencjalnych badań naukowych, elementów edukacji społecznej w tym zakresie. Profesor podkreślił, jak ważną rolę w badaniach i dyskusji na ten temat powinno odegrać środowisko Krakowskie. Zwrócił się również do przedstawicieli mediów aby wspomogli te działania poprzez dobór odpowiedniego języka przekazu do społeczeństwa.
Źródło: Okręgowa Izba Lekarska w Krakowie
Prof. Andrzej Fal: Nie obrażamy się na palaczy, szukamy rozwiązań dla każdego
Prof. Piotr Kuna: tylko u 20 proc. leczonych z nałogu palacza terapia jest skuteczna
