Krajowy Rejestr Nowotworów przedstawił raport „Rak Dróg Żółciowych w Polsce – obraz epidemiologiczny wraz z analizą postępowania terapeutycznego w latach 2016-2020”. To pierwsza publikacja dostarczająca szeroką analizę informacji na temat raka pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych w Polsce. Raport skupia się na aspektach epidemiologicznych i podejściu terapeutycznym do tych nowotworów w ostatnich latach.
Autorzy raportu „Rak Dróg Żółciowych w Polsce – obraz epidemiologiczny wraz z analizą postępowania terapeutycznego w latach 2016-2020” szczegółowo omawiają trendy epidemiologiczne, czynniki ryzyka, objawy i diagnostykę, a także skuteczność różnych metod leczenia. – Środowisko pacjentów z ogromną satysfakcją przyjęło tę publikację – mówi Iga Rawicka, prezes Fundacji EuropaColon Polska. – Zawiera ona kompleksowy przegląd aktualnego stanu, wyzwań i postępów w zrozumieniu i leczeniu tego mało znanego raka dróg żółciowych w Polsce.
Rak dróg żółciowych. Co o nim wiemy?
Rak dróg żółciowych (łac. cholangiocarcinoma) jest pierwotnym nowotworem wątroby. Powstaje w nabłonku wyścielającym światło dróg żółciowych, które służą do odprowadzania żółci z wątroby do dwunastnicy. Może rozwijać się także wyłącznie w nabłonku pęcherzyka żółciowego (łac. carcinoma vesicae fellae), który jest zbiornikiem żółci wydzielanej przez wątrobę. Mówi się o nim, że to mały narząd z poważnymi chorobami.
Klasyfikacja raka dróg żółciowych zależy od odcinka przewodu żółciowego, w którym rozwinęła się choroba. Obejmuje ona trzy kategorie:
- rak wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych – powstaje w przewodach żółciowych w wątrobie
- postać wnękowa i obwodowa raka dróg żółciowych – powstaje w bezpośrednim sąsiedztwie wątroby, obejmując miejsce podziału przewodu wątrobowego wspólnego na prawy i lewy
- rak zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych lub dalszych odcinków – powstaje w dowolnym odcinku przewodu żółciowego wspólnego, poza wątrobą
Rak dróg żółciowych – epidemiologia
Liczba nowych przypadków raka dróg żółciowych w Polsce szacowana jest na 1 750 rocznie. Dane przedstawione w Raporcie wskazują, że w Polsce obserwuje się tendencję malejącą w zapadalności na raka dróg żółciowych. Niemniej, ze względu na fakt, że około 90% przypadków zachorowań występuje po 60. roku życia przy jednoczesnym zwiększaniu się liczby osób w starszych grupach wiekowych oraz omawianych w Raporcie czynnikach ryzyka, można spodziewać się wzrostu liczby przypadków.
Ważnym aspektem, na który zwracają uwagę autorzy Raportu jest problem otyłości – wskazywanej jako istotny czynnik ryzyka rozwoju raka dróg żółciowych. Według danych przedstawionych w Raporcie ryzyko zachorowania na raka w obrębie dróg żółciowych u kobiet z nadwagą jest o około 25 procent wyższe, a u kobiet z otyłością ryzyko wrasta aż do 63 procent. Natomiast wśród mężczyzn z otyłością ryzyko zachorowania wzrasta o około 48 procent. Dlatego rozwiązanie problemu otyłości ma kluczowe znaczenie dla zmniejszenia częstości występowania i poprawy wyników leczenia raka dróg żółciowych.
Większość zachorowań występuje po 40. roku życia, z czego ponad 85 proc. dotyczy osób, które ukończyły 60 lat. Szacuje się, że rak dróg żółciowych stanowi około 1 proc. wszystkich nowotworów – jest więc mało znaną i rzadką chorobą, której objawy nie są oczywiste.
Rak dróg żółciowych – nieoczywiste objawy…
W początkowych fazach, rak dróg żółciowych może nie dawać żadnych objawów, co utrudnia wczesne wykrycie. Dodatkowych trudności przysparza fakt, że objawy, nawet jeśli się pojawią, nie są na tyle niepokojące, aby iść z problemem do lekarza. Brak apetytu i nudności, ogólne osłabienie czy bóle brzucha to objawy również innych nowotworów układu pokarmowego. Pierwsze czerwone światło powinno zapalić się, jeśli te objawy utrzymują się w czasie lub regularnie nawracają. W momencie pojawienia się wyraźnych symptomów jak ciemny mocz, jasny stolec, a także żółtaczka mechaniczna, której mogą towarzyszyć gorączka oraz swędzenie mówimy już niestety o zaawansowanym stadium nowotworu.
…utrudniają wczesną diagnozę
Niestety, rak dróg żółciowych często wykrywany jest w późnym stadium choroby. Jest to związane z charakterystyką jego objawów oraz wyzwaniami związanymi z wczesną diagnozą. Standardowe procedury obrazowania, takie jak USG, mogą nie być wystarczająco precyzyjne do wykrycia małych zmian w drogach żółciowych. Do dokładniejszego zbadania i potwierdzenia diagnozy często konieczne są bardziej specjalistyczne testy, takie jak endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ERCP) czy biopsja. Z uwagi na te wyzwania, wczesne rozpoznanie raka dróg żółciowych jest rzadkością, a prognoza często zależy od szybkości diagnozy i rozpoczęcia leczenia. Dlatego ważne jest, aby szczególnie osoby z grup ryzyka regularnie poddawały się kontrolnym badaniom.
Rak dróg żółciowych – leczenie
W części poświęconej leczeniu omówiono różne podejścia do leczenia raka dróg żółciowych w Polsce. Zawiera ona szczegółową analizę technik chirurgicznych, chemioterapii i radioterapii. Oceniono skuteczność tych metod leczenia, ich dostępność i wpływ na wyniki leczenia pacjentów.
Jak podkreślają eksperci, obecnie najskuteczniejszą metodą leczenia tego nowotworu jest radykalna operacja, która pozwala na jego usunięcie. Jednak nawet wśród tej grupy pacjentów odsetek nawrotów pozostaje nadal wysoki.
Niewielu chorych osiąga długoletnie przeżycia. Zaledwie 1 na 20 pacjentów przeżywa 5 lat, co skutkuje objęciem większości chorych opieką paliatywną. Badania kliniczne prowadzone w ostatnich latach otwierają jednak nowe perspektywy i nadzieję na wyczekiwane zmiany w możliwościach i schematach leczenia tego nowotworu.
Rak dróg żółciowych a immunoterapia
W 2022 roku po raz pierwszy od ponad dekady w pierwszej linii leczenia zaawansowanego raka dróg żółciowych pojawił się lek istotnie wydłużający życie chorych. W oparciu o wyniki badania klinicznego wykazano, że dodanie immunoterapii do dotychczasowego standardu leczenia – chemioterapii – istotnie wydłuża przeżycie całkowite.
Niestety immunoterapia nie jest obecnie refundowana w Polsce. A szkoda, bo jej włączenie z pewnością daje większe szanse tej grupie pacjentów, dla których to jedyna szansa na dłuższe życie z chorobą. Leczenie systemowe raka dróg żółciowych obejmuje zastosowanie różnych kombinacji leków sosowanych w ramach chemioterapii. Niestety wciąż jest wiele znaków stop, które blokują drogę chorego do leczenia.
Obszary wymagające poprawy w diagnostyce i leczeniu
Autorzy raportu wskazują kluczowe wyzwania oraz kierunki działania, które mogą poprawić sytuację pacjentów.
- DIAGNOSTYKA
W tym obszarze jednym z głównych wyzwań jest późna diagnoza raka dróg żółciowych. To często wynika z niespecyficzności objawów i trudności w wykryciu choroby na wczesnym etapie. Należy skupić się na rozwijaniu metod wczesnej diagnozy. Należy też poszukiwać markerów nowotworowych oraz ulepszać techniki obrazowania. - OGRANICZONE MOŻLIWOŚCI LECZENIA
obecne opcje leczenia, w tym chirurgia, chemioterapia i radioterapia, mają ograniczoną skuteczność, szczególnie w zaawansowanych stadiach choroby. Istnieje potrzeba wdrażania dostępnych, nowoczesnych metod leczenia. Należy też prowadzić dalsze badania kliniczne, mających na celu odkrycie nowych terapii, w tym terapii ukierunkowanych molekularnie, immunoterapii. - JEDNOLITE WYTYCZNE
W Polsce brak jest jednolitych wytycznych postępowania u pacjentów z rakiem dróg żółciowych. Komplikuje to proces leczenia i uniemożliwia usystematyzowanie ścieżki leczenia. Opracowanie i wdrażanie wytycznych może poprawić jakość opieki nad pacjentami i ułatwić porównywanie wyników leczenia na różnych etapach. - EDUKACJA I ŚWIADOMOŚĆ ZDROWOTNA
Niska świadomość i brak wiedzy na temat raka dróg żółciowych powoduje, że pacjenci zgłaszają się do lekarza zbyt późno. Konieczne jest prowadzenie kampanii zwiększających świadomość społeczną, dzięki którym możemy przyczynić się do wcześniejszego rozpoznawania choroby.
Rak dróg żółciowych: mało znany, ale bardzo niebezpieczny
Uwaga na drogi żółciowe, czyli rzecz o pacjentach i dla pacjentów z rakiem dróg żółciowych
Więcej informacji na temat raka dróg żółciowych
Źródło: raport „Rak Dróg Żółciowych w Polsce – obraz epidemiologiczny wraz z analizą postępowania terapeutycznego w latach 2016-2020”, materiały prasowe
