Rada Organizacji Pacjentów przy ministrze właściwym do spraw zdrowia poparła projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, oznaczony numerem UD207. W stanowisku przyjętym 1 lipca 2026 r. podkreślono, że proponowane rozwiązania mają wzmocnić ochronę pacjentów oraz zwiększyć skuteczność działania Rzecznika Praw Pacjenta wobec praktyk, które mogą zagrażać zdrowiu i życiu.
Projekt, określany w debacie publicznej jako „lex szarlatan”, ma rozszerzyć instrumenty wykorzystywane przez Rzecznika Praw Pacjenta w sprawach dotyczących naruszania zbiorowych praw pacjentów. Rada Organizacji Pacjentów zwraca uwagę przede wszystkim na znaczenie możliwości szybkiej reakcji w sytuacjach, w których rozpowszechniane są niesprawdzone lub niezatwierdzone metody leczenia.
Szybsza reakcja w sytuacjach zagrożenia
W przyjętym stanowisku Rada wskazuje, że szczególnie istotne jest wyposażenie Rzecznika Praw Pacjenta w narzędzia pozwalające reagować bez zwłoki, gdy działania określonych podmiotów mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia albo życia pacjentów. Wśród rozwiązań wymieniono możliwość wydawania ostrzeżeń publicznych oraz decyzji tymczasowych. To właśnie tempo reakcji może mieć kluczowe znaczenie w sprawach związanych z promocją metod przedstawianych jako alternatywa dla leczenia, mimo braku potwierdzenia ich skuteczności lub bezpieczeństwa. Informacje o takich praktykach często trafiają do pacjentów i ich bliskich za pośrednictwem internetu, mediów społecznościowych, reklam albo płatnych ofert kierowanych do osób poszukujących pomocy w ciężkiej chorobie.
Rada Organizacji Pacjentów ocenia, że proponowane zmiany wzmacniają pozycję pacjentów w przeciwdziałaniu naruszaniu ich praw. W stanowisku zaznaczono, że działania promujące niesprawdzone lub niezatwierdzone metody leczenia przybierają na sile, a ich konsekwencją może być pogorszenie stanu zdrowia, obniżenie jakości życia, a w najpoważniejszych przypadkach także śmierć.
Pseudomedycyna jako problem ochrony praw pacjenta
Poparcie Rady dla projektu UD207 dotyczy bezpośrednio wzmocnienia kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta w zakresie zapobiegania praktykom pseudomedycznym. W ocenie Rady państwo powinno skutecznie chronić obywateli przed działaniami, które wykorzystują ich trudną sytuację zdrowotną, ograniczają dostęp do rzetelnej informacji albo skłaniają do rezygnacji z postępowania opartego na aktualnej wiedzy medycznej.
W tym kontekście szczególne znaczenie ma dostęp pacjentów do wiarygodnych informacji zdrowotnych. Osoby z rozpoznaniem choroby przewlekłej, rzadkiej lub nowotworowej często szukają dodatkowych sposobów leczenia i wsparcia, zwłaszcza gdy terapia jest długotrwała albo wiąże się z dużym obciążeniem psychicznym. Rzetelna komunikacja o możliwościach i ograniczeniach leczenia pozostaje jednym z elementów ochrony praw pacjenta.
Rada podkreśla, że ochrona ta nie powinna ograniczać się do stwierdzania, że doszło do naruszenia. W stanowisku zapisano: „Ochrona praw pacjenta wymaga nie tylko identyfikowania naruszeń, ale również realnych narzędzi zapobiegania ich powtarzaniu”. Z tego powodu pozytywnie oceniono także rozwiązania mające zwiększyć możliwość egzekwowania prawa oraz stosowania skutecznych sankcji za naruszanie zbiorowych praw pacjentów.
Stanowisko Rady Organizacji Pacjentów wpisuje projekt UD207 w szerszy cel budowy systemu ochrony zdrowia, w którym bezpieczeństwo pacjenta, wiarygodna informacja zdrowotna i skuteczna ochrona praw nie pozostają wyłącznie deklaracją. Rada uznaje proponowane zmiany za ważny krok w tym kierunku. Dla pacjentów znaczenie nowych regulacji będzie zależało od ich ostatecznego kształtu oraz praktyki stosowania przepisów. Z perspektywy organizacji pacjenckich kluczowe jest jednak to, aby instytucja odpowiedzialna za ochronę praw pacjenta mogła reagować na działania potencjalnie niebezpieczne zanim ich skutki dotkną większej grupy osób.
Co to oznacza dla pacjenta?
Poparcie Rady Organizacji Pacjentów dla projektu UD207 oznacza, że organizacje reprezentujące pacjentów opowiadają się za silniejszą ochroną przed pseudomedycyną i dezinformacją zdrowotną. Projekt ma umożliwić Rzecznikowi Praw Pacjenta szybsze reagowanie na praktyki mogące zagrażać zdrowiu lub życiu, w tym poprzez ostrzeżenia publiczne i decyzje tymczasowe. Pacjent powinien pamiętać, że informacje o leczeniu warto omawiać z lekarzem lub innym uprawnionym pracownikiem medycznym, szczególnie gdy oferta dotyczy terapii przedstawianej jako alternatywa dla standardowego postępowania.
Czym jest projekt UD207?
To projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Jego celem jest wzmocnienie ochrony pacjentów i zwiększenie skuteczności działania Rzecznika Praw Pacjenta.
Dlaczego projekt bywa nazywany „lex szarlatan”?
To określenie funkcjonujące w debacie publicznej w odniesieniu do rozwiązań skierowanych przeciw praktykom pseudomedycznym oraz promowaniu niesprawdzonych lub niezatwierdzonych metod leczenia.
Jakie narzędzia dla Rzecznika Praw Pacjenta popiera Rada Organizacji Pacjentów?
Rada wskazuje między innymi na możliwość wydawania ostrzeżeń publicznych oraz decyzji tymczasowych w sytuacjach stwarzających zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentów.
Dlaczego sankcje za naruszanie zbiorowych praw pacjentów są istotne?
Według Rady skuteczna ochrona pacjentów wymaga nie tylko wykrywania naruszeń, lecz także narzędzi, które ograniczą ryzyko ich ponownego występowania.
Czy stanowisko Rady przesądza o wejściu ustawy w życie?
Nie. Stanowisko Rady Organizacji Pacjentów jest głosem poparcia dla projektu. O dalszym losie regulacji decyduje proces legislacyjny.
Źródło: Stanowisko Rady Organizacji Pacjentów przy ministrze właściwym ds. zdrowia z 1 lipca 2026 r. w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (UD207).
