Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu planuje uruchomienie centrum medycyny precyzyjnej. Rektor uczelni, prof. Piotr Ponikowski, przyznaje, że jego powstanie zajmie co najmniej kilka lat. Inspiracją są wiodące ośrodki z USA i Europy, które łączą badania kliniczne z indywidualnym podejściem do pacjenta.
Prof. Ponikowski podkreślił, że wobec rosnących możliwości badawczych medycyna precyzyjna to nie przyszłość, lecz konieczność, którą należy wdrażać jak najszybciej. „Próby stworzenia takich centrów w Stanach Zjednoczonych rozpoczęły się przed ponad dekadą, a obecnie w kilku najlepszych ośrodkach uniwersyteckich trwają prace we współpracy z przemysłem. Natomiast Komisja Europejska w 2023 roku ogłosiła powstanie tzw. Europejskiego Partnerstwa dla Medycyny Personalizowanej, do którego należy także Polska. Jednak trudno wskazać dziś wiodący europejski ośrodek. Chcemy wykorzystać nasze kontakty z naukowcami z USA i Europy, proponując kompleksowe podejście do problemu” – zapowiedział.
Dodał, że w uwagi na złożoność organizacyjną takiej jednostki powołanie i utworzenie struktur centrum potrwa od trzech do pięciu lat. „Mówimy o medycynie precyzyjnej, ale można też ją nazywać medycyną spersonalizowaną. Chodzi o przygotowanie indywidualnej, optymalnej terapii dla konkretnego pacjenta, zamiast leczyć go w sposób standardowy. Takie podejście ma też zastosowanie w zapobieganiu chorobom. Taki jest cel i idea tworzonego ośrodka” – wyjaśnił Ponikowski.
Ze względu na złożoność i interdyscyplinarny charakter projektu konieczne jest zaangażowanie zespołu doświadczonych ekspertów, którzy w pełni poświęcą się tworzeniu centrum. Z tego powodu mało realne jest, aby byli to lekarze-naukowcy aktywnie pracujący w klinice na co dzień. „Liczę, że uda się ściągnąć z zewnątrz chętnych do stworzenia takiej jednostki w UMW. Nasza oferta powinna zainteresować wiele osób z Polski i zagranicy. Liderem powinien być – moim zdaniem – biolog lub biolog molekularny, naukowiec z doświadczeniem i publikacjami. Może zatrudnimy, ściągniemy kogoś z Zachodu do tego zadania” – ocenił rektor.
Według prof. Ponikowskiego konieczne będzie zaangażowanie zespołu specjalistów z doświadczeniem, m.in. w technikach wykorzystywanych w laboratoriach medycyny omicznej, a także ekspertów z zakresu genetyki, bioinformatyki i epidemiologii. Zaznaczył, że wielu takich specjalistów już pracuje na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu.
Rektor podkreślił, że uczelnia opracowuje tzw. mapę drogową, która wyznaczy kierunek rozwoju centrum medycyny precyzyjnej i pozwoli na jego utworzenie w ciągu kilku lat. W ramach tego procesu zaplanowano badania nad zastosowaniem medycyny precyzyjnej w leczeniu kardiomiopatii, a kolejnym kluczowym obszarem jest onkologia.
„Mówiąc o medycynie precyzyjnej nie myślimy tylko o leczeniu, ale też i o prewencji, o zapobieganiu. Np. o identyfikowaniu osób ze szczególnie wysokim ryzykiem rozwoju choroby w oparciu o narzędzia medycyny precyzyjnej, m.in. kompleksowe profilowanie omiczne, którym w kolejnym etapie będziemy mogli zaproponować indywidualną profilaktykę. Jeśli chorobę da się przewidzieć lub wykryć odpowiednio wcześnie, to szansa na całkowite wyleczenie w wielu przypadkach sięga stu procent” – powiedział prof. Ponikowski.
Jako przykład zdobywania doświadczenia w medycynie precyzyjnej rektor wskazał projekt pt. „Opracowanie modelu ryzyka zapadalności na raka jelita grubego pacjentów z nieswoistymi zapaleniami jelit – na podstawie profilu omicznego surowicy oraz tkanek”. Badanie zrealizuje zespół kierowany przez dr. Mariusza Fleszara, prof. UMW z Uniwersyteckiego Centrum Badań Omicznych.
„Żeby to wszystko miało sens, to muszą być duże badania w skali całego kraju – tak, jak robi się to np. w Stanach Zjednoczonych czy w Anglii. Docelowo powinniśmy myśleć o tworzeniu konsorcjów i objąć badaniami populacje wielu tysięcy osób. Jeśli będziemy to robili w skali pojedynczych ośrodków, to metodologia i złożoność problemu wyklucza możliwość uzyskania wiarygodnych informacji” – ocenił rektor.
Takim projektem, przygotowanym z sześcioma innymi ośrodkami badawczymi, jest Polskie Konsorcjum Badawcze Kardiomiopatie.
Zdaniem profesora największą bolączką polskiej nauki czy dokładniej – nauki klinicznej, jest brak chęci do łączenia sił. „Nie ma tych wielkich baz danych, chęci integrowania. To dopiero się zaczyna” – podsumował.
Zaznaczył, że na początku tworzenia centrum medycyny precyzyjnej należy określić obszary, jakimi zajmą się naukowcy. Pomoże w tym m.in. właśnie dostępna ekspertyza, zebrane już dane i informacje o pacjentach. „Musimy wybrać obszary, w których nasza ekspertyza jest na tyle duża, na tyle przekonująca, czy na tyle upoważniająca nas do kolejnych kroków, żeby to rozpocząć” – powiedział Ponikowski.
Jego zdaniem medycyna precyzyjna dzisiaj jest domeną chorób rzadkich, bo w tym obszarze stosunkowo najłatwiej zidentyfikować problem. „Leczyliśmy dziecko w naszej klinice Przylądek Nadziei terapią genową. Jest gen, który można zastąpić, albo wyciąć, albo zamienić, i cała sprawa się poprawia, bo to, co widzimy, w sensie choroby – to jest wynik genetycznej nieprawidłowości, której konsekwencje są widoczne. Niestety, tak jest rzadko” – powiedział rektor.
Dodał, że w kardiologii, np. w chorobie niedokrwiennej serca czy niewydolności serca, problem jest już bardziej złożony i medycyna precyzyjna powinna znaleźć rozwiązania w najbliższej dekadzie.
Rektor zwrócił uwagę, że w tworzeniu centrum medycyny precyzyjnej powinno współpracować wielu ośrodków naukowych, ponieważ wrocławski samodzielnie nie ma wystarczających możliwości.
„Jako uczelnia i szpital kliniczny mamy określone możliwości, szukamy partnerów. Planujemy zawiązanie Polskiego Konsorcjum Badawczego Kardiomiopatii po to, by wykorzystać potencjał kilku, a może kilkunastu polskich ośrodków. Nie w każdym obszarze chcemy być liderem, ale w niektórych tak. To projekt na wiele lat, na przyszłość” – powiedział prof. Ponikowski.
Nowa metoda leczenia pacjentów zagrożonych nagłym zgonem sercowym w USK we Wrocławiu
Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu otrzyma ponad 30 mln zł na eksperymenty badawcze
Źródło: Nauka w Polsce
