Leczenie nieswoistych chorób zapalnych jelit w ostatnich latach wyraźnie się zmieniło. Rozwój nowych terapii sprawił, że u części pacjentów możliwe staje się nie tylko łagodzenie objawów, ale także osiąganie długotrwałej remisji i ograniczenie ryzyka hospitalizacji czy leczenia chirurgicznego. Jednocześnie eksperci podkreślają, że skuteczność terapii zależy nie tylko od dostępności leków, lecz także od odpowiedniego momentu wdrożenia leczenia oraz właściwego doboru terapii do konkretnego pacjenta.
O aktualnych celach terapeutycznych w nieswoistych chorobach zapalnych jelit mówi prof. Piotr Eder – zastępca kierownika Kliniki Gastroenterologii, Dietetyki i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, prezes Sekcji Jelitowej Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii.
Celem leczenia jest możliwie normalne życie pacjenta
Jak podkreśla prof. Piotr Eder, nadrzędnym celem leczenia pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego pozostaje umożliwienie im normalnego funkcjonowania. – „Naszym takim nadrzędnym celem jest umożliwienie pacjentowi, czy to z chorobą leśniowskiego-crohna, czy z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego, po prostu normalnego życia. Takiego życia, jak w odniesieniu do osoby, która jest całkowicie zdrowa” – zaznacza ekspert.
Jak wyjaśnia, współczesne podejście terapeutyczne obejmuje zarówno cele krótkoterminowe, jak i długofalowe. W pierwszym etapie najważniejsze pozostaje ustąpienie objawów choroby i poprawa stanu klinicznego pacjenta. Coraz większą rolę odgrywa jednak także potwierdzenie skuteczności leczenia w badaniach obiektywnych, takich jak ocena endoskopowa, ultrasonograficzna czy parametry biochemiczne.
Coraz bardziej ambitne cele terapeutyczne
Eksperci zwracają uwagę, że współczesne leczenie nieswoistych chorób zapalnych jelit nie ogranicza się wyłącznie do łagodzenia objawów. Coraz częściej mówi się również o dążeniu do wygojenia zmian zapalnych, a nawet osiągnięcia remisji na poziomie mikroskopowym. – „Są takie bardzo ambitne koncepcje mówiące o tym, że docelowo takim punktem, który chcielibyśmy osiągnąć, byłoby również wygojenie na poziomie mikroskopowym” – mówi prof. Piotr Eder.
Jak podkreśla, takie podejście może mieć wpływ na naturalny przebieg choroby. W praktyce oznacza to możliwość ograniczenia liczby hospitalizacji, zmniejszenia ryzyka konieczności leczenia operacyjnego oraz poprawę jakości życia pacjentów. Ekspert zwraca jednocześnie uwagę, że cele terapeutyczne zależą również od perspektywy czasowej i etapu choroby. W jego ocenie u dużej części pacjentów osiągnięcie tych założeń jest obecnie możliwe dzięki rozwojowi terapii.
Programy lekowe poprawiły możliwości leczenia
Istotną rolę w terapii nieswoistych chorób zapalnych jelit odgrywają programy lekowe. Jak zaznacza ekspert, dostępne obecnie leczenie w wielu przypadkach pozwala realizować współczesne cele terapeutyczne. – „Rzeczywiście jakość terapii się zwiększa i leki, którymi dysponujemy w programach lekowych w dużej mierze te cele pozwalają osiągnąć” – podkreśla prof. Piotr Eder.
Jednocześnie zwraca uwagę, że sytuacja kliniczna pacjentów jest bardzo zróżnicowana, dlatego skuteczność terapii zależy także od odpowiedniego momentu rozpoczęcia leczenia oraz właściwej kwalifikacji chorego. Prof. Piotr Eder przypomina również, że mimo postępu nie wszystkie nowoczesne terapie są obecnie szeroko dostępne. Dotyczy to m.in. leków działających przeciwko interleukinie 23.
Oczekiwania na kolejne terapie
Jak wskazuje ekspert, obecnie szczególne zainteresowanie budzą leki skierowane przeciwko IL-23. – „Obecnie takimi lekami, na które czekamy, jest grupa leków skierowanych przeciwko IL. 23” – mówi prof. Piotr Eder.
Dodaje jednocześnie, że obecnie jedynym dostępnym przedstawicielem tej grupy we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego pozostaje mirikizumab.
Ekspert podkreśla, że badania kliniczne dotyczące nowych terapii przynoszą obiecujące wyniki i wskazują, że odpowiednio wcześnie wdrożone leczenie może wpływać na przebieg choroby. – „Naprawdę historia naturalna choroby może się zmienić poprzez wdrożenie właściwego leczenia u właściwego pacjenta na właściwym etapie choroby” – zaznacza.
Zobacz także: Priorytety w leczeniu NChZJ. Eksperci o potrzebie szybszej diagnostyki i nowych terapii
Leczenie w ramach RDTL dla najciężej chorych pacjentów
Część pacjentów otrzymuje nowoczesne terapie w ramach Ratunkowego Dostępu do Technologii Lekowych (RDTL). Jak wyjaśnia prof. Piotr Eder, są to najczęściej osoby, u których wcześniejsze leczenie nie przyniosło oczekiwanych rezultatów lub wiązało się z działaniami niepożądanymi. – „To są pacjenci, ci najciężej chorujący, którzy nie odpowiadają na wiele innych leków, które mamy do dyspozycji albo doświadczają czasami działań niepożądanych” – podkreśla ekspert.
Profesor zaznacza, że skuteczność nowych terapii oceniana jest jako obiecująca, jednak obecny model dostępu powoduje, że leki trafiają przede wszystkim do pacjentów z najbardziej zaawansowaną chorobą. – „Pewnie byłaby jeszcze lepsza, gdybyśmy mogli stosować te leki nie tylko u tych pacjentów, u których wszystkie inne opcje zostały” – dodaje.
Pytania i odpowiedzi dotyczące nieswoistych chorób zapalnych jelit
Jakie są obecnie główne cele leczenia nieswoistych chorób zapalnych jelit?
Podstawowym celem jest osiągnięcie remisji choroby oraz umożliwienie pacjentowi możliwie normalnego funkcjonowania. Coraz częściej celem terapii staje się również wygojenie zmian zapalnych potwierdzone badaniami.
Czy nowoczesne leczenie zmniejsza ryzyko hospitalizacji?
Według ekspertów skuteczne i odpowiednio wcześnie wdrożone leczenie może ograniczać ryzyko hospitalizacji oraz konieczności leczenia chirurgicznego.
Jakie nowe terapie budzą obecnie największe zainteresowanie?
Duże zainteresowanie dotyczą terapii skierowanych przeciwko interleukinie 23 (IL-23), które są oceniane jako obiecujące w leczeniu nieswoistych chorób zapalnych jelit.
Kto może otrzymać leczenie w ramach RDTL?
Z terapii w ramach Ratunkowego Dostępu do Technologii Lekowych korzystają najczęściej pacjenci z ciężkim przebiegiem choroby, u których wcześniejsze leczenie okazało się nieskuteczne lub wiązało się z działaniami niepożądanymi.
Czy wszystkie nowoczesne leki są obecnie dostępne w Polsce?
Nie wszystkie terapie zarejestrowane i potwierdzone badaniami klinicznymi są obecnie szeroko dostępne w ramach programów lekowych.
WIDEO Priorytety zdrowotne w nieswoistych chorobach zapalnych jelit:
