Otyłość od dawna przestała być problemem wyłącznie estetycznym – stała się chorobą cywilizacyjną o dramatycznych konsekwencjach zdrowotnych i ekonomicznych. W Polsce z nadmierną masą ciała zmaga się już ponad połowa dorosłej populacji, a odsetek osób otyłych systematycznie rośnie wśród dzieci i młodzieży. Mimo to, jak podkreślano podczas Kongresu Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości w Warszawie, świadomość społeczna i systemowa wciąż nie nadąża za skalą problemu. Właśnie dlatego hasło tegorocznego spotkania – „Otyłość. Zrozumienie. Prewencja. Leczenie” – nabrało wyjątkowego znaczenia.
Nowym prezesem Towarzystwa został dr hab. n. med. Mariusz Wyleżoł, kierujący Warszawskim Centrum Kompleksowego Leczenia Otyłości i Chirurgii Bariatrycznej przy Szpitalu Czerniakowskim oraz związany z II Katedrą i Kliniką Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej i Onkologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. W niedawno wygłoszonym wystąpieniu podczas Kongresu PTLO prof. Mariusz Wyleżoł podkreślił, że priorytetem Towarzystwa będzie budowanie systemowych rozwiązań w zakresie diagnostyki, leczenia i profilaktyki otyłości, przy jednoczesnym dążeniu do de-stygmatyzacji pacjentów. Jak zaznaczył, otyłość nie jest wyborem, lecz przewlekłą, wieloczynnikową chorobą, której leczenie wymaga zarówno kompetencji medycznych, jak i zrozumienia społecznego.
KOS-BAR: Co dalej z kompleksową opieką nad chorymi na otyłość w Polsce?
Pierwszym i fundamentalnym elementem planu prof. Mariusza Wyleżoła jest uznanie otyłości za chorobę przewlekłą, wymagającą leczenia medycznego, a nie – jak dotychczas – za wynik niewłaściwego stylu życia czy braku dyscypliny. W tej koncepcji otyłość przestaje być problemem jednostki, a staje się schorzeniem o charakterze metabolicznym, hormonalnym i zapalnym, które wymaga długofalowej terapii prowadzonej w sposób interdyscyplinarny.
Zmiana ta ma znaczenie nie tylko symboliczne, lecz praktyczne. Dopiero uznanie otyłości za chorobę w sensie formalnym pozwala włączyć jej leczenie do systemu refundacji, określić standardy opieki, opracować ścieżki diagnostyczne i wdrożyć koordynowane programy zdrowotne. Prof. Mariusz Wyleżoł podkreśla, że konieczne jest odejście od moralizatorskiej narracji o „winie pacjenta” na rzecz empatii, edukacji i profesjonalnego wsparcia medycznego.
Uznanie otyłości za chorobę przewlekłą
– Zmiana narracji: nie „styl życia”, lecz „choroba wymagająca leczenia
Drugim filarem planu jest stworzenie jasnej, spójnej i efektywnej ścieżki pacjenta z otyłością. Dziś opieka nad tymi chorymi jest rozproszona i często przypadkowa – pacjent sam poszukuje pomocy, trafiając do lekarzy różnych specjalności, często bez spójnej diagnozy i planu terapii.
Nowa koncepcja zakłada ustrukturyzowany proces terapeutyczny, w którym każdy etap ma swoje miejsce i cel: od pierwszego kontaktu z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej, przez konsultację dietetyczną i psychologiczną, po włączenie farmakoterapii lub – w uzasadnionych przypadkach – chirurgii bariatrycznej. Kluczową rolę odgrywa tu również opieka pooperacyjna i długoterminowe monitorowanie efektów leczenia, które mają zapobiec nawrotom choroby.
Tak zaprojektowana ścieżka eliminuje chaos i przypadkowość, wprowadzając logiczny, zintegrowany system postępowania z pacjentem. W praktyce ma to oznaczać również lepsze wykorzystanie potencjału POZ oraz włączenie dietetyków i psychologów do systemu refundowanych świadczeń zdrowotnych.
Ścieżka pacjenta
– Jasno określony proces: lekarz POZ – dietetyk – psycholog – farmakoterapia – chirurgia – opieka pooperacyjna
– Eliminacja chaosu i przypadkowości w leczeniu
Trzecim elementem planu prof. Wyleżoła jest wprowadzenie dedykowanych programów koordynowanej opieki, które miałyby objąć różne grupy pacjentów:
KOS-BAR – program dedykowany pacjentom kwalifikowanym do chirurgii bariatrycznej, obejmujący kompleksową opiekę przed- i pooperacyjną, psychologiczną oraz dietetyczną;
KOS-BMI 30plus – dla dorosłych z BMI powyżej 30, którzy wymagają leczenia zachowawczego i farmakoterapii;
KOS-BMI Dzieci – dla dzieci i młodzieży z nadwagą lub otyłością, skupiający się na wczesnej diagnostyce, edukacji rodziny oraz profilaktyce powikłań metabolicznych.
Programy koordynowanej opieki
– KOS-BAR
– KOS-BMI 30plus
– KOS-BMI Dzieci
– Zintegrowana opieka: konsultacje, diagnostyka, leczenie, kontrola efektów.
Każdy z tych programów opiera się na modelu zintegrowanej opieki, w której wszystkie etapy – od diagnostyki, przez leczenie, po kontrolę efektów – są koordynowane w ramach jednego systemu. Takie podejście pozwala nie tylko poprawić skuteczność terapii, ale także znacząco ograniczyć koszty społeczne i finansowe związane z powikłaniami otyłości.
Plan prof. Wyleżoła ma więc wymiar zarówno medyczny, jak i systemowy. Otyłość przestaje być problemem marginalnym, a staje się jednym z kluczowych wyzwań zdrowotnych, wymagających strategicznej interwencji państwa. W tym kontekście Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości staje się nie tylko platformą naukową, ale i partnerem dialogu z Ministerstwem Zdrowia oraz Narodowym Funduszem Zdrowia.
Prof. Mariusz Wyleżoł: Koordynowana opieka nad pacjentem bariatrycznym w Polsce
Kongres był również okazją do podsumowania dotychczasowej działalności Towarzystwa. Ustępujący Zarząd z prof. Pawłem Bogdańskim na czele, wraz z prof. Lucyną Ostrowską, prof. Beatą Matyjaszek-Matuszek, dr hab. Moniką Bąk-Sosnowską oraz dr Martą Walczak, zbudował solidne fundamenty pod dalszy rozwój naukowy i organizacyjny PTLO. W trakcie ich kadencji zainicjowano wiele kampanii edukacyjnych, opracowano wytyczne kliniczne oraz prowadzono dialog z instytucjami publicznymi w celu zwiększenia dostępności do nowoczesnych terapii farmakologicznych i chirurgicznych.
W ustępującym składzie Towarzystwa byli eksperci reprezentujący różne dziedziny medycyny, w tym prof. Michał Holecki, dr hab. Monika Szulińska, prof. Artur Mamcarz i prof. Karolina Kłoda, co świadczy o interdyscyplinarnym charakterze działań organizacji. Podczas obrad wielokrotnie podkreślano, że skuteczna walka z otyłością wymaga współpracy lekarzy, dietetyków, psychologów, fizjoterapeutów i decydentów.
Nowy Zarząd PTLO zapowiada intensyfikację współpracy z Ministerstwem Zdrowia i Narodowym Funduszem Zdrowia w celu utworzenia krajowej strategii leczenia otyłości, w tym włączenia procedur bariatrycznych i farmakoterapii do szerszego systemu refundacji. W planach jest również rozwój rejestru pacjentów z otyłością oraz kampanie informacyjne skierowane do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, którzy często jako pierwsi stykają się z pacjentem z nadmierną masą ciała.
Jak zauważył dr hab. Mariusz Wyleżoł, potrzebna jest zmiana paradygmatu – od redukcji masy ciała jako celu samego w sobie do postrzegania leczenia otyłości jako terapii choroby metabolicznej z powikłaniami systemowymi. Tylko w ten sposób można skutecznie przeciwdziałać jej konsekwencjom: cukrzycy typu 2, nadciśnieniu tętniczemu, chorobom sercowo-naczyniowym i nowotworom.
Kongres Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości w Warszawie potwierdził, że środowisko naukowe i kliniczne w Polsce jest gotowe na realne zmiany w podejściu do tej choroby. Wymaga to jednak determinacji, cierpliwości i konsekwencji – zarówno ze strony ekspertów, jak i decydentów. Hasło „Zrozumienie. Prewencja. Leczenie.” nie jest jedynie mottem wydarzenia, lecz kierunkiem, który może na trwałe zmienić sposób, w jaki społeczeństwo i system ochrony zdrowia będą patrzeć na otyłość – nie jako na defekt, lecz jako na chorobę, którą należy diagnozować i leczyć z taką samą powagą, jak każdą inną przewlekłą jednostkę chorobową.
Pytania i odpowiedzi
Czym zajmuje się Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości?
Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości (PTLO) jest organizacją naukową zrzeszającą specjalistów różnych dziedzin medycyny, zajmujących się diagnostyką, terapią i profilaktyką otyłości. Towarzystwo opracowuje wytyczne kliniczne, prowadzi działalność edukacyjną i wspiera rozwój nowoczesnych metod leczenia.
Kim jest nowy prezes PTLO?
Nowym prezesem PTLO został dr hab. n. med. Mariusz Wyleżoł, chirurg bariatryczny, kierownik Warszawskiego Centrum Kompleksowego Leczenia Otyłości i Chirurgii Bariatrycznej przy Szpitalu Czerniakowskim oraz wykładowca Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Jakie są główne cele PTLO na nową kadencję?
Towarzystwo planuje rozwijać działania na rzecz zwiększenia dostępu do terapii leczenia otyłości, integracji opieki nad pacjentem w ramach systemu ochrony zdrowia, a także promowania edukacji w zakresie profilaktyki i destygmatyzacji otyłości w społeczeństwie.
Dlaczego Kongres PTLO jest ważny dla polskiego systemu ochrony zdrowia?
Kongres stanowi platformę wymiany wiedzy i doświadczeń między lekarzami, naukowcami i decydentami. To miejsce, w którym rodzą się inicjatywy mające wpływ na kształtowanie polityki zdrowotnej w Polsce i poprawę opieki nad pacjentami z otyłością.
Dlaczego uznanie otyłości za chorobę przewlekłą jest tak ważne?
Uznanie otyłości za chorobę przewlekłą umożliwia włączenie jej leczenia do systemu refundacji i tworzenie kompleksowych programów opieki. Oznacza to, że pacjent przestaje być postrzegany jako „winny” swojej choroby, a zaczyna być traktowany jak osoba wymagająca profesjonalnej pomocy medycznej.
Na czym polega koncepcja „ścieżki pacjenta” w leczeniu otyłości?
Ścieżka pacjenta to uporządkowany proces diagnostyczno-terapeutyczny, który zaczyna się w gabinecie lekarza POZ, a następnie obejmuje konsultacje z dietetykiem, psychologiem, specjalistą leczenia farmakologicznego i – w razie potrzeby – chirurgiem bariatrycznym. Celem jest zapewnienie ciągłości i spójności terapii.
Czym są programy KOS-BAR, KOS-BMI 30plus i KOS-BMI Dzieci?
To projektowane programy koordynowanej opieki nad pacjentami z otyłością, dostosowane do ich wieku i stopnia zaawansowania choroby. Obejmują one kompleksową opiekę medyczną, dietetyczną i psychologiczną, a także systematyczną kontrolę efektów leczenia.
Jakie efekty może przynieść wdrożenie planu prof. Wyleżoła?
Realizacja planu może doprowadzić do realnej poprawy skuteczności leczenia otyłości, zmniejszenia liczby powikłań metabolicznych, a w konsekwencji – obniżenia kosztów leczenia chorób współistniejących. To także krok w kierunku humanizacji opieki nad pacjentem z otyłością.
Choroba otyłościowa– przewlekła, kontrolowalna i wymagająca odwagi systemu
