Otyłość wciąż zbyt rzadko jest rozpoznawana jako przewlekła choroba wymagająca profesjonalnego leczenia. Według prof. Mariusza Wyleżoła, prezesa Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości, 95 proc. jej przypadków nie jest diagnozowanych ani leczonych. Tymczasem współczesna medycyna dysponuje skuteczną farmakoterapią oraz coraz mniej inwazyjnymi metodami chirurgii bariatrycznej.
Otyłość nadal bywa postrzegana przede wszystkim jako rezultat niewłaściwego sposobu odżywiania, braku aktywności fizycznej lub zaniedbań ze strony pacjenta. Takie podejście sprawia, że wiele osób przez lata nie otrzymuje rozpoznania ani odpowiedniej pomocy medycznej. Choroba rozwija się w tym czasie, zwiększając ryzyko poważnych powikłań i stopniowo ograniczając sprawność pacjenta.
O skali problemu mówił podczas XXV konferencji „Polka w Europie” prof. Mariusz Wyleżoł, prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości oraz kierownik Warszawskiego Centrum Kompleksowego Leczenia Otyłości i Chirurgii Bariatrycznej w Szpitalu Czerniakowskim w Warszawie.
– Nie rozpoznajemy i nie leczymy 95 proc. przypadków otyłości – podkreślił ekspert.
Otyłość nadal nie jest traktowana jak choroba przewlekła
Zdaniem prof. Mariusza Wyleżoła podstawowym problemem pozostaje niedostrzeganie otyłości jako choroby przewlekłej, która ma tendencję do nawrotów i może zagrażać życiu. Zamiast diagnozy i zaplanowanego leczenia pacjent często otrzymuje jedynie ogólne zalecenie zmniejszenia masy ciała. Nie uwzględnia ono złożonego charakteru choroby ani mechanizmów odpowiedzialnych za jej rozwój i nawroty. Takiego podejścia trudno byłoby oczekiwać w przypadku raka piersi, raka płuca czy choroby wieńcowej. W tych obszarach medycyny rozpoznanie choroby prowadzi do rozpoczęcia określonego postępowania diagnostycznego i terapeutycznego. Tymczasem w przypadku otyłości większość chorych pozostaje poza systemem profesjonalnej opieki, choć także tutaj dostępne są metody leczenia o skuteczności potwierdzonej w badaniach. Zmiana tej sytuacji wymaga przede wszystkim odejścia od przekonania, że otyłość jest wyłącznie konsekwencją stylu życia. Dopiero uznanie jej za chorobę przewlekłą pozwala mówić o potrzebie diagnozy, doborze terapii, monitorowaniu jej rezultatów oraz postępowaniu w przypadku nawrotu.
Rozpoznanie powinno nastąpić przed rozwojem powikłań. Prof. Wyleżoł zwrócił uwagę, że choroba otyłościowa powinna być rozpoznawana i leczona możliwie wcześnie, zanim doprowadzi do utrwalenia zmian w organizmie. Obecny model postępowania często koncentruje się dopiero na chorobach, które rozwinęły się w następstwie otyłości. – Konieczne jest wcześniejsze jej rozpoznanie, zanim utrwalą się powikłania otyłości – zaznaczył profesor. – Dzięki temu szybciej można zmniejszyć obciążenie organizmu chorobą, zanim dojdzie do rozwoju cukrzycy, niewydolności wielonarządowej i utraty sprawności.
Otyłość może towarzyszyć m.in. cukrzycy, niewydolności serca, chorobie stłuszczeniowej wątroby, chorobom sercowo-naczyniowym, chorobie zwyrodnieniowej stawów oraz przewlekłej niewydolności nerek. W niektórych państwach leki wykorzystywane w leczeniu choroby otyłościowej uzyskały już rejestrację także w leczeniu jej powikłań. Podstawą takich decyzji były wyniki badań klinicznych wskazujące na korzystny wpływ terapii na przebieg różnych schorzeń związanych z otyłością.
Czytaj także: Otyłość wymaga leczenia, a nie kolejnej próby odchudzania – rozmowa z prof. Lucyną Ostrowską o diagnozowaniu choroby i miejscu farmakoterapii.
Nowoczesne leczenie otyłości może ograniczyć ryzyko wielu powikłań – materiał o indywidualnym doborze leczenia, farmakoterapii i dostępie do terapii.
Farmakoterapia i chirurgia bariatryczna zmieniają możliwości leczenia
Jedynie niewielka część osób z chorobą otyłościową korzysta obecnie z terapii o skuteczności potwierdzonej w badaniach. Do metod tych należą leki nowej generacji oraz operacje bariatryczne. Nie są to jednak rozwiązania przeznaczone dla każdego pacjenta ani stosowane według jednego schematu. Wybór sposobu leczenia powinien zależeć od stanu zdrowia chorego, stopnia zaawansowania otyłości, występujących powikłań i dotychczasowego przebiegu terapii. – Postęp w leczeniu choroby otyłościowej jest ogromny – przekonywał prof. Wyleżoł. – Wprowadzane są kolejne leki, które są przełomem we współczesnej medycynie i całkowicie ją zmieniają. Rozwijana jest też chirurgia bariatryczna, coraz mniej inwazyjna, powodująca mniej powikłań, a przy tym bardziej skuteczna.
Rozwój farmakoterapii i chirurgii bariatrycznej nie rozwiąże jednak problemu, jeżeli pacjenci nadal nie będą otrzymywali właściwego rozpoznania. Pierwszym etapem pozostaje dostrzeżenie otyłości jako choroby wymagającej leczenia, a nie wyłącznie samodzielnych prób redukcji masy ciała.
Co to oznacza dla pacjenta?
Pacjent nie powinien być oceniany wyłącznie przez pryzmat wyglądu, masy ciała ani podejmowanych wcześniej prób odchudzania. Otyłość jest chorobą przewlekłą, dlatego wymaga konsultacji medycznej, oceny stanu zdrowia oraz indywidualnie dobranego postępowania. Wczesne zgłoszenie się do lekarza może pozwolić na rozpoczęcie leczenia, zanim pojawią się lub utrwalą powikłania. Dostępne możliwości obejmują różne metody terapii, w tym farmakoterapię oraz – u odpowiednio zakwalifikowanych osób – leczenie bariatryczne. O wyborze sposobu postępowania powinien decydować lekarz wspólnie z pacjentem.
FAQ – najczęstsze pytania o leczenie otyłości
Czy otyłość jest chorobą?
Tak. Choroba otyłościowa ma charakter przewlekły i tendencję do nawrotów. Może prowadzić do licznych powikłań zagrażających zdrowiu, sprawności i życiu pacjenta.
Czy otyłość wynika wyłącznie z niewłaściwego stylu życia?
Nie. Sprowadzanie jej wyłącznie do sposobu odżywiania i poziomu aktywności fizycznej nie oddaje złożonego charakteru choroby. Takie przekonanie może również opóźniać jej rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia.
Dlaczego wczesne rozpoznanie otyłości jest ważne?
Rozpoczęcie leczenia przed utrwaleniem powikłań może ograniczyć obciążenie organizmu chorobą i zmniejszyć ryzyko rozwoju m.in. cukrzycy, niewydolności wielonarządowej oraz utraty sprawności.
Jakie metody leczenia choroby otyłościowej są obecnie dostępne?
W materiale wskazano przede wszystkim nowoczesną farmakoterapię oraz chirurgię bariatryczną. Metodę leczenia dobiera się indywidualnie do sytuacji zdrowotnej pacjenta.
Czy każdy pacjent z otyłością powinien być operowany?
Nie. Operacja bariatryczna jest jedną z metod leczenia i wymaga odpowiedniej kwalifikacji. Nie zastępuje indywidualnej oceny lekarskiej ani innych dostępnych form terapii.
Czy po skutecznym zmniejszeniu masy ciała leczenie można zakończyć?
Otyłość ma charakter przewlekły i może nawracać. Pacjent wymaga zatem dalszej opieki oraz monitorowania efektów leczenia zgodnie z zaleceniami lekarza.
Dlaczego pacjent z otyłością potrzebuje długofalowej i skoordynowanej opieki
Co dalej z kompleksową opieką nad pacjentami po operacjach bariatrycznych?
Wczesna terapia otyłości zamiast leczenia jej późnych następstw
Źródło: Nauka w Polsce
