Powstała „Koalicja Diagnostyczno-Kliniczna” czyli KDK

Czy bez odpowiedniej diagnostyki patomorfologicznej i molekularnej można dzisiaj skutecznie leczyć raka? Co wspólnego z profilaktyką nowotworów kobiecych mają badania molekularne? Czy udostępnienie nowoczesnej diagnostyki molekularnej NGS wszystkim pacjentkom może sumarycznie przyczynić się do zmniejszenia kosztów terapii? Na te i wiele innych pytań odpowiadali eksperci zrzeszeni w powołanej przez Polskie Towarzystwo Ginekologii Onkologicznej (PTGO) Koalicji Diagnostyczno-Klinicznej na rzecz diagnostyki i optymalizacji leczenia nowotworów kobiecych, której inauguracja miała miejsce 14 lutego 2024 r.

Ostatnie dwie dekady to czas rewolucji w diagnostyce oraz leczeniu raka. Obecnie, dzięki odpowiedniemu oznaczeniu mutacji czy predyktorów, które odpowiadają za wystąpienie danego nowotworu u danej pacjentki, możliwe jest odpowiednie zaplanowanie leczenia już od momentu operacji i wdrożenie nowoczesnej farmakoterapii. Z kolei zastosowanie terapii celowanych czy immunoterapii, a także nowych metod operacyjnych zmieniło wiele raków z chorób śmiertelnych w choroby przewlekłe. Tak jest w przypadku niektórych nowotworów ginekologicznych czy w raku piersi. Jeśli zatem i nowoczesne terapie i diagnostyka są dostępne dla polskich pacjentek, dlaczego nadal zajmujemy ostatnie miejsca w statystykach dot. umieralności z powodu tych nowotworów?

Jednogłośnie o diagnostyce patomorfologicznej i molekularnej

Zaawansowana diagnostyka obecnie oznacza mnogość procedur, którymi powinien zostać objęty rak danej pacjentki. Dodatkowo, na każdym poziomie istnieją inne standardy postępowania, a każdy ośrodek dysponuje lub nie kontraktami z wyspecjalizowanymi laboratoriami. Zdaniem ekspertów z Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej, aby móc w pełni wykorzystać postęp nauki w leczeniu pacjentek onkologicznych należy podjąć wspólne, interdyscyplinarne działania nakierowane na stworzenie wspólnych algorytmów postępowania klinicystów, patomorfologów, genetyków i diagnostów molekularnych, a następnie, w oparciu o powstałe algorytmy, należy opracować opisy procedur, które umożliwiłyby ich praktyczne zastosowanie oraz finansowanie.

– Z wielką nadzieją obserwujemy zmiany, jakie na świecie zachodzą w diagnostyce i leczeniu nowotworów kobiecych. Dostrzegamy związane z nimi potrzeby naszych pacjentek, ale też klinicystów, diagnostów, patomorfologów czy genetyków. Dlatego też jako aktywny beneficjent tego postępu zdecydowaliśmy się powołać Koalicję Diagnostyczno – Kliniczną na rzecz diagnostyki i optymalizacji leczenia nowotworów kobiecych.Chcielibyśmy, aby Koalicja stała się interdyscyplinarnym „ciałem” zrzeszającym stowarzyszenia, fundacje, instytuty naukowe i inne instytucje zaangażowane w diagnozowanie i leczenie raka. Wierzymy, że wspólnie opracujemy skutecznie algorytmy optymalizacji diagnostyki i terapii oraz przygotujemy się na dalsze wyzwania, jakie stawia przed nami postęp nauki – powiedział prof. dr hab. n. med. Włodzimierz Sawicki, Prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej.

Profilaktyka, diagnostyka i nowoczesne leczenie – polskie pacjentki nie muszą umierać na raka trzonu macicy

Koalicja Diagnostyczno-Kliniczna: główne cele

wypracowanie jednolitych standardów i ścieżek postępowania w diagnostyce molekularnej nowotworów kobiecych dla całego kraju,
wypracowanie wspólnych, interdyscyplinarnych sylabusów postępowania na styku patomorfolog / diagnosta / klinicysta/genetyk,
stworzenie rozwiązań systemowych na bazie opracowań KDK i współpraca z decydentami, w celu wprowadzenia tych rozwiązań w system,
przygotowanie programu szkoleń dla diagnostów i lekarzy (zarówno patomorfologów jak i klinicystów) w oparciu o wypracowane przez KDK rozwiązania,
opracowanie i wdrożenie narzędzi ułatwiających diagnostom i lekarzom korzystanie z wypracowanych rozwiązań,
opracowanie i wdrożenie działań edukacyjnych i PR budujących świadomość i rangę problemu.

4 razy tak dla diagnostyki!

Dlaczego działania, które podejmie Koalicja Diagnostyczno-Kliniczna przyniosą zamierzony efekt? W ramach prac KDK powołane zostaną cztery zespoły robocze: kliniczny, patomorfologiczny, diagnostyczno – genetyczny i systemowy. W pierwszej kolejności zespoły kliniczny, patomorfologiczny oraz diagnostyczny będą wypracowywały własną ścieżkę diagnostyczną lub kliniczną, a następnie, w pracach między zespołowych, zostanie wypracowana wspólna, optymalna „ścieżka” diagnostyczno-kliniczna dla poszczególnych nowotworów. Tak powstałe algorytmy postępowania zostaną przekazane do prac zespołu systemowego, aby ten zaproponował możliwe rozwiązania systemowe, uwzględniające obecną sytuację legislacyjną i możliwości prawne.

– Powołanie zespołów roboczych pozwoli uwzględnić potrzeby trzech kluczowych dla diagnostyki grup specjalistów: patomorfologów, genetyków oraz klinicystów. Zadaniem czwartej, systemowej grupy będzie dopasowanie algorytmów do możliwości systemu, w jakim się poruszamy. Jednym słowem, w ramach prac Koalicji stworzymy gotowe do zaimplementowania ścieżki diagnostyczno-kliniczne. W pierwszej kolejności planujemy skupić się na raku endometrium, ponieważ już za chwilę w leczeniu tego nowotworu czekają nas ogromne zmiany. Chcielibyśmy pokazać efekty naszej pracy jeszcze w pierwszej połowie tego roku – powiedział kierownik merytoryczny projektu, prof. dr hab. n. med. Mariusz Bidziński, Konsultant krajowy ds. ginekologii onkologicznej.

Obecnie swój udział w pracach Koalicji potwierdzili już:

Polskie Towarzystwo Ginekologii Onkologicznej (inicjator Koalicji)
Polskie Towarzystwo Patologów
Polskie Towarzystwo Genetyki Człowieka
Polskie Towarzystwo Onkologiczne
Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej
Stowarzyszenie Kobiet Onkologii Polskiej RAKMISJA
IFIC Polska
Polska Koalicja Medycyny Personalizowanej
Polskie Towarzystwo Koderów Medycznych
Instytut Zdrowia Uczelni Łazarskiego
Narodowy Instytut Onkologii Narodowy im. Marii Skłodowskiej-Curie, Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie
Dolnośląskie Centrum Onkologii Pulmonologii i Hematologii.
Świętokrzyskie Centrum Onkologii

Nie ma leczenia bez diagnostyki

Obecnie, bez dostępu do diagnostyki molekularnej, pacjentki chore onkologicznie nie mają szansy otrzymać optymalnej terapii. A liczba poznanych predyktorów odpowiadających za wystąpienie nowotworu w tej grupie chorych nadal rośnie. Dlatego tak ważne jest ustrukturyzowanie modelu diagnostycznego w nowotworach kobiecych, a co za tym idzie stworzenie jednolitego standardu postępowania diagnostycznego i prezentacji wyników.

– W stworzonych przez Koalicję algorytmach postępowania wycena badań diagnostycznych skorelowana zostanie z jakością diagnostyki i terapii. Zaproponujemy także wprowadzenie narzędzi zapewniających dostęp do badań wszystkim chorującym na nowotwór. Co w ostatecznym rozrachunku jest bardziej opłacalne dla systemu. Wierzymy, że dzięki skoordynowanej współpracy na linii Klinicysta – Patomorfolog – Diagnosta molekularny osiągniemy sukces, który będzie przekładalny na inne nowotwory – podsumował prof. dr hab. n. med. Mariusz Bidziński.

Więcej informacji o Koalicji Diagnostyczno-Klinicznej na rzecz diagnostyki i optymalizacji leczenia nowotworów kobiecych

Koalicja „Wspólnie dla zdrowia kobiet”: Diagnostyka i leczenie nowotworów kobiecych w Polsce wymagają zmian [podcast]

Eksperci: nowotwory najczęstszą przyczyną zgonów kobiet w wieku 25-64 lata

^{Źródło: materiały prasowe, wideo PAP MediaRoom}