Ukończenie 26. roku życia ma przestać być granicą, po której pacjent traci możliwość korzystania z refundowanej pompy insulinowej. Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt rozporządzenia rozszerzającego świadczenie „Leczenie insuliną z zastosowaniem pompy insulinowej” na dorosłych z cukrzycą typu 1 lub 3. Dostęp nadal będzie uzależniony od wskazań medycznych, ale wiek nie ma już sam w sobie decydować o możliwości dalszego leczenia.
Dziś sytuacja jest prosta tylko na papierze: świadczenie przysługuje pacjentom do ukończenia 26 lat. Dla części osób oznacza to, że terapia prowadzona przez kilka czy kilkanaście lat przestaje być finansowana po przekroczeniu administracyjnej granicy wieku. Projekt Ministerstwa Zdrowia ma ten mechanizm zmienić.
– Pacjenci nie powinni tracić dostępu do skutecznego leczenia tylko dlatego, że ukończyli 26. rok życia. Chcemy, aby o możliwości korzystania z terapii pompą insulinową decydowały przede wszystkim potrzeby zdrowotne pacjenta i wskazania medyczne, a nie jego wiek. Przygotowana przez nas zmiana ma zapewnić ciągłość terapii i umożliwić większej liczbie pacjentów korzystanie z nowoczesnego leczenia – podkreśla minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.
Kto będzie mógł skorzystać po zmianie
Zniesienie limitu wieku nie oznacza, że pompy insulinowe będą finansowane wszystkim dorosłym z cukrzycą. Projekt wskazuje konkretne sytuacje, w których pacjent powyżej 26. roku życia będzie mógł zostać objęty świadczeniem.
Jedną z nich jest kontynuacja terapii prowadzonej już z wykorzystaniem osobistej pompy insulinowej. Kryteriami mają być również powtarzające się ciężkie hipoglikemie, nawracające hiperglikemie o brzasku, niestabilność glikemii oraz obecność przewlekłych powikłań cukrzycy.
Zmienia się więc przede wszystkim sposób kwalifikowania dorosłych pacjentów. Kryteria medyczne pozostają, znika natomiast sztywna granica wieku, po której dostęp do świadczenia kończył się niezależnie od dotychczasowego przebiegu leczenia.
– O dostępności do terapii pompą insulinową powinny decydować przede wszystkim potrzeby zdrowotne pacjenta i wskazania medyczne, a nie jego wiek – uzasadnia zmianę minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.
Od pompy insulinowej do systemów hybrydowej pętli zamkniętej
Samo pojęcie „pompa insulinowa” obejmuje dziś znacznie więcej niż urządzenie podające insulinę w sposób ciągły. Coraz większą rolę w leczeniu odgrywają systemy współpracujące z ciągłym monitoringiem glikemii, które wykorzystują aktualne odczyty poziomu glukozy do automatycznej korekty podaży insuliny.
W systemach hybrydowej pętli zamkniętej część decyzji terapeutycznych podejmowana jest automatycznie przez algorytm. Urządzenie analizuje dane z sensora i odpowiednio zwiększa lub zmniejsza podaż insuliny. Pacjent nadal uczestniczy w prowadzeniu terapii, m.in. przy posiłkach, ale system przejmuje część codziennego zarządzania dawkowaniem.
Polskie Towarzystwo Diabetologiczne w zaleceniach na 2026 r. wskazuje tego rodzaju rozwiązania jako preferowaną metodę leczenia osób z cukrzycą typu 1 i typu 3.
W materiałach Ministerstwa Zdrowia przywołano także dane dotyczące TIR, czyli czasu pozostawania glikemii w zakresie docelowym. W polskiej populacji dzieci i młodzieży leczonych z wykorzystaniem refundowanych pomp insulinowych wskaźnik ten wyniósł 79,1 proc., przy średniej europejskiej na poziomie 73 proc.
– Dotychczasowe wyniki pokazują, że warto inwestować w dostęp pacjentów do nowoczesnych metod leczenia. Rozszerzenie refundacji pozwoli dorosłym pacjentom kontynuować terapię zgodnie z najlepszymi praktykami, utrzymać dobrą kontrolę cukrzycy i ograniczyć ryzyko jej ostrych oraz późnych powikłań – dodaje prof. Małgorzata Myśliwiec z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, przedstawicielka Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.
Problem zaczynał się w dniu 26. urodzin
Środowisko diabetologiczne od lat zwracało uwagę na sytuację osób, które dobrze funkcjonowały na terapii pompą, a następnie traciły możliwość finansowania urządzenia po osiągnięciu określonego wieku. Samo ukończenie 26 lat nie zmienia wskazań do insulinoterapii ani przebiegu choroby, ale w obowiązującym systemie zmienia zasady dostępu do świadczenia.
Właśnie ten element obecnych przepisów ma zostać usunięty. Ministerstwo Zdrowia podkreśla przede wszystkim potrzebę zachowania ciągłości leczenia. W przypadku pacjentów już korzystających z pompy oznacza to możliwość pozostania przy dotychczasowej metodzie terapii, o ile nadal będą spełniać kryteria medyczne.
– Zniesienie limitu wieku w refundacji osobistych pomp insulinowych to ogromny przełom w leczeniu cukrzycy u osób dorosłych – podkreśla prof. Małgorzata Myśliwiec.
Co to oznacza dla pacjenta?
Jeżeli projekt wejdzie w życie w zaproponowanym kształcie, 26. urodziny nie będą już automatycznie kończyły możliwości korzystania z pompy insulinowej w ramach świadczenia gwarantowanego.
Dla pacjentów już leczonych tą metodą najważniejsza będzie możliwość kontynuacji terapii. Z kolei osoby z nawracającymi ciężkimi niedocukrzeniami, hiperglikemiami o brzasku, dużą niestabilnością glikemii lub przewlekłymi powikłaniami cukrzycy będą mogły być kwalifikowane do świadczenia także po przekroczeniu dotychczasowego limitu wieku.
Nie zmienia się przy tym jedna istotna rzecz: o leczeniu nadal będą decydować wskazania medyczne. Projekt nie wprowadza powszechnego finansowania pomp dla wszystkich dorosłych z cukrzycą, lecz poszerza grupę osób, które mogą zostać objęte świadczeniem.
Zmiana nie obowiązuje jeszcze pacjentów
Na tym etapie mowa o projekcie rozporządzenia. Dokument ma zostać skierowany do 30-dniowych konsultacji publicznych i opiniowania. Uwagi będą mogły zgłaszać m.in. organizacje pacjentów, samorządy zawodów medycznych, środowisko naukowe, partnerzy społeczni oraz podmioty lecznicze.
Po zakończeniu konsultacji projekt będzie dalej procedowany. Dopiero przyjęcie rozporządzenia i jego wejście w życie zmienią zasady obowiązujące pacjentów.
FAQ
Czy po zmianie każda osoba z cukrzycą po 26. roku życia dostanie refundowaną pompę insulinową?
Nie. Nadal konieczne będzie spełnienie kryteriów medycznych określonych w rozporządzeniu.
Czy osoby już leczone pompą będą mogły kontynuować terapię po 26. roku życia?
Projekt przewiduje kontynuację terapii z wykorzystaniem osobistej pompy insulinowej jako jedno z kryteriów dostępu do świadczenia.
Jakie inne wskazania wymienia projekt?
Są to m.in. powtarzające się ciężkie hipoglikemie, hiperglikemie o brzasku, niestabilność glikemii oraz przewlekłe powikłania cukrzycy.
Czy nowe zasady już obowiązują?
Nie. Jest to projekt rozporządzenia, który ma przejść konsultacje publiczne i dalszą procedurę legislacyjną.
Czym jest system hybrydowej pętli zamkniętej?
To rozwiązanie łączące pompę insulinową z ciągłym monitoringiem glikemii i algorytmem, który automatycznie dostosowuje podawanie insuliny do aktualnych odczytów glukozy.
