Dorośli z cukrzycą typu 1 i 3 mogą zyskać dostęp do refundowanego leczenia z wykorzystaniem osobistej pompy insulinowej także po ukończeniu 26. roku życia. Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji publicznych projekt rozporządzenia rozszerzający świadczenie gwarantowane na starszych pacjentów. Nie oznacza to jednak powszechnej refundacji pomp dla wszystkich dorosłych z cukrzycą. Warunkiem pozostanie spełnienie określonych kryteriów medycznych. Jeżeli projekt zostanie przyjęty w proponowanym kształcie, nowe zasady mają obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.
Projekt Ministerstwa Zdrowia zmieniający rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej dotyka problemu, o którym środowisko diabetologiczne mówi od lat. Dzisiaj finansowane ze środków publicznych świadczenie związane z założeniem osobistej pompy insulinowej jest dostępne dla pacjentów do ukończenia 26. roku życia. Po przekroczeniu tej granicy sytuacja chorego zmienia się więc nie z powodu przebiegu cukrzycy, skuteczności dotychczasowego leczenia czy wskazań medycznych, ale ze względu na wiek.
Resort zdrowia już pod koniec 2025 roku informował, że analizowane jest opracowanie Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji dotyczące rozszerzenia świadczenia na osoby z cukrzycą typu 1 i 3 bez ograniczenia wieku. Ministerstwo wskazywało wówczas, że szerszy dostęp do terapii należy rozpatrywać również w perspektywie ograniczania ryzyka powikłań cukrzycy.
Teraz ta zapowiedź przybrała postać konkretnego projektu. Dokument z 14 lipca 2026 roku został skierowany do 30-dniowych konsultacji publicznych. Projektowane przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.
Koniec sztywnej granicy 26 lat, ale nie koniec kryteriów kwalifikacji
Projekt nie wprowadza zasady, zgodnie z którą każda dorosła osoba chorująca na cukrzycę otrzyma refundowaną pompę insulinową. Zmienia natomiast najważniejszy element obecnego systemu: ukończenie 26 lat nie ma już samo w sobie zamykać pacjentowi drogi do finansowanego ze środków publicznych świadczenia.
Po ukończeniu 26. roku życia do leczenia będą mogły zostać zakwalifikowane osoby z cukrzycą typu 1 lub typu 3, jeżeli wystąpi u nich co najmniej jedno z określonych w projekcie wskazań klinicznych. Są nimi kontynuacja terapii prowadzonej z wykorzystaniem osobistej pompy insulinowej, powtarzające się ciężkie hipoglikemie, powtarzające się hiperglikemie o brzasku, niestabilność glikemii albo obecność przewlekłych powikłań cukrzycy. Projekt nie znosi medycznej kwalifikacji do terapii pompowej, ale usuwa sytuację, w której możliwość finansowania określonego sposobu leczenia kończy się wyłącznie dlatego, że chory osiągnął określony wiek.
Kwalifikacja pacjenta ma należeć do lekarza specjalisty diabetologii lub lekarza w trakcie tej specjalizacji posiadającego doświadczenie w prowadzeniu osób leczonych pompą insulinową. Samo świadczenie nie sprowadza się przy tym jedynie do wydania urządzenia. Obejmuje także edukację umożliwiającą pacjentowi lub jego opiekunowi samodzielne korzystanie z pompy i wymianę osprzętu.
Ten element ma szczególne znaczenie przy zaawansowanych technologiach diabetologicznych. W aktualnych zaleceniach Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego podkreślono, że w przypadku rozpoczęcia leczenia osobistą pompą insulinową szkolenie pacjenta powinno trwać łącznie co najmniej dziewięć godzin. PTD wskazuje również, że systemy automatycznego podawania insuliny, czyli pompy współpracujące z systemami ciągłego monitorowania glikemii, powinny być proponowane osobom z cukrzycą typu 1, przy czym decyzja o zastosowaniu tej metody jest podejmowana wspólnie przez lekarza i pacjenta z uwzględnieniem możliwości refundacyjnych.
Cukrzyca w 2026 roku: co zmieniają najnowsze zalecenia diabetologów? – materiał poświęcony zaleceniom Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, w tym systemom CGM, pompom insulinowym i organizacji opieki nad pacjentem.
Dlaczego granica wieku od lat budziła zastrzeżenia?
Problem refundacji pomp insulinowych po 26. roku życia nie pojawił się wraz z najnowszym projektem. Jest przedmiotem dyskusji od wielu lat. Już w odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia z lipca 2022 roku na petycję organizacji pacjenckich resort potwierdzał, że leczenie z zastosowaniem pompy insulinowej było świadczeniem gwarantowanym dla osób do ukończenia 26. roku życia. Jednocześnie informował o rozpoczęciu prac analitycznych dotyczących zasadności refundacji pomp dla osób starszych z cukrzycą typu 1.
W grudniu 2025 roku Ministerstwo Zdrowia przekazywało już, że analizuje opracowanie AOTMiT dotyczące rozszerzenia świadczenia na osoby z cukrzycą typu 1 i typu 3 bez względu na wiek.
Także Polskie Stowarzyszenie Diabetyków podkreślało jeszcze w marcu 2026 roku, że granica 26 lat nie wynika z przesłanek medycznych. Organizacja wskazywała wówczas, że korzyści z terapii pompowej mogą odnosić zarówno dzieci, jak i dorośli, a pompa może mieć szczególne znaczenie między innymi u osób z dużą zmiennością glikemii, nocnymi hipoglikemiami, nasilonym zjawiskiem brzasku czy trudnościami w uzyskaniu właściwej kontroli cukrzycy przy zastosowaniu intensywnej insulinoterapii za pomocą wstrzykiwaczy.
Po skierowaniu projektu do konsultacji Polskie Stowarzyszenie Diabetyków określiło propozycję jako „historyczny krok dla dorosłych osób z cukrzycą typu 1 i 3”. „To długo wyczekiwana zmiana, o którą od kilkunastu lat apelowaliśmy wspólnie ze środowiskiem klinicznym w imieniu naszych pacjentów” – podkreśla Polskie Stowarzyszenie Diabetyków.
Organizacja przypomina, że postulat zniesienia bariery wieku był podnoszony wspólnie ze środowiskiem klinicznym, w tym Polskim Towarzystwem Diabetologicznym.
Jednym z najważniejszych zapisów projektu jest wskazanie kontynuacji leczenia osobistą pompą insulinową jako samodzielnego kryterium kwalifikacji dla pacjenta po ukończeniu 26. roku życia. Ma to znaczenie dla osób, które rozpoczęły terapię wcześniej i nauczyły się funkcjonować z wykorzystaniem pompy, ale po przekroczeniu dotychczasowej granicy wieku traciły możliwość publicznego finansowania samego świadczenia.
Dane przywoływane przy okazji prac nad projektem pokazują, że zdecydowana większość osób korzystających z pomp przed ukończeniem 26 lat nie rezygnuje z tej metody po przekroczeniu granicy wieku, lecz w miarę możliwości kontynuuje terapię. W praktyce oznaczało to dotychczas przeniesienie większej odpowiedzialności finansowej na samego pacjenta. Dlatego zaproponowanie „kontynuacji terapii” jako jednego z kryteriów może ograniczyć sytuacje, w których osiągnięcie konkretnego wieku powoduje zmianę zasad finansowania skutecznie prowadzonego wcześniej leczenia, mimo że wskazania zdrowotne nie uległy zmianie.
To również jedna z różnic między projektowanym rozwiązaniem a prostym rozszerzeniem katalogu refundowanych urządzeń. Pompa insulinowa jest elementem całego sposobu prowadzenia insulinoterapii, wymagającego przeszkolenia, regularnej kontroli i współpracy pacjenta z zespołem diabetologicznym.
Co daje leczenie pompą insulinową?
Osobista pompa insulinowa umożliwia ciągłe podskórne podawanie insuliny. W przeciwieństwie do terapii opartej wyłącznie na wielokrotnych wstrzyknięciach pozwala precyzyjnie modyfikować podstawowy wlew insuliny w zależności od pory dnia oraz aktualnego zapotrzebowania organizmu.
Znaczenie tej technologii rośnie wraz z rozwojem systemów ciągłego monitorowania glikemii. Nowoczesne rozwiązania mogą łączyć dane z sensora mierzącego stężenie glukozy z działaniem pompy i automatycznie dostosowywać podaż insuliny. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne w zaleceniach na 2026 rok podkreśla znaczenie systemów CGM w cukrzycy typu 1 i wskazuje na rolę systemów automatycznego podawania insuliny w prowadzeniu tej grupy pacjentów.
Analizy przywoływane w związku z projektowanymi zmianami wskazują na korzyści terapii pompowej dotyczące m.in. kontroli glikemii, ograniczenia jej zmienności oraz poprawy jakości życia i satysfakcji z leczenia. Projektowane rozszerzenie świadczenia zostało wcześniej pozytywnie ocenione przez Radę Przejrzystości i prezesa AOTMiT, przy czym w toku ocen wskazywano również na potrzebę odpowiedniego określenia kryteriów kwalifikacji. Pompa jest optymalnym rozwiązaniem dla każdego pacjenta. Dobór metody insulinoterapii nadal powinien uwzględniać indywidualną sytuację chorego, przebieg cukrzycy, możliwości bezpiecznego korzystania z urządzenia oraz ocenę diabetologa.
Bioniczna trzustka – czy polska technologia może zmienić leczenie cukrzycy typu 1? – tekst o rozwijanej w Polsce technologii biodruku bionicznej trzustki i nowych kierunkach leczenia cukrzycy.
Ponad 3,2 tys. pacjentów w pierwszym roku
Projektowana zmiana nie jest rozwiązaniem dotyczącym niewielkiej, jednostkowej grupy chorych. Według analizy AOTMiT populacja objęta rozszerzonym świadczeniem może wynieść około 3232 pacjentów w pierwszym roku, a następnie systematycznie rosnąć: do około 3452 osób w drugim roku, 3639 w trzecim i 3979 pacjentów w czwartym roku obowiązywania nowych zasad.
Co istotne, w szacunkach dotyczących pierwszego roku największą grupę – około 2223 osoby – mają stanowić pacjenci, którzy obecnie kupują pompę ze środków własnych. Pokazuje to, że projektowana refundacja ma w znacznej mierze objąć ludzi, którzy już korzystają z tej technologii mimo braku publicznego finansowania samego świadczenia po przekroczeniu obecnej granicy wieku.
Rozszerzenie dostępu będzie jednocześnie oznaczało dodatkowe wydatki NFZ. Według przedstawionych przy projekcie wyliczeń koszty mają wynieść około 43,4 mln zł w pierwszym roku, następnie około 48,4 mln zł w drugim, 53,2 mln zł w trzecim i 60,2 mln zł w czwartym roku funkcjonowania rozwiązania.
Szacunki wymagają jednak ostrożnej interpretacji. AOTMiT wskazała m.in., że nie było możliwe dokładne oszacowanie liczby osób z cukrzycą typu 3 ze względu na brak odrębnego kodu ICD-10 dla tej populacji. W kalkulacji nie uwzględniono również potencjalnego zwiększenia wydatków na systemy monitorowania glikemii u pacjentów powyżej 26. roku życia.
Co z pacjentami z cukrzycą typu 2?
Projekt dotyczy osób z cukrzycą typu 1 oraz typu 3. Nie oznacza zatem zniesienia ograniczenia wieku i powszechnego dostępu do refundowanej pompy dla wszystkich pacjentów leczonych insuliną. W przypadku cukrzycy typu 2 projekt nie przewiduje analogicznego rozszerzenia świadczenia. W materiałach dotyczących regulacji wskazywano, że eksperci nie rekomendowali objęcia tej grupy projektowanym rozwiązaniem ze względu na brak jednolitego standardu klinicznego dotyczącego wykorzystania osobistych pomp insulinowych w tej populacji.
Na obecnym etapie nie można jeszcze mówić o obowiązującej refundacji pomp insulinowych dla osób po 26. roku życia. Ministerstwo Zdrowia skierowało projekt do konsultacji publicznych, co oznacza, że jego przepisy mogą jeszcze zostać zmodyfikowane przed podpisaniem i ogłoszeniem rozporządzenia. Zgodnie z aktualnym projektem nowe zasady mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Do tego czasu obowiązują dotychczasowe regulacje.
Sam kierunek proponowanej zmiany jest jednak istotny. Po latach dyskusji kryterium wieku przestaje być traktowane jako wystarczający powód do zakończenia publicznego finansowania świadczenia. Jeżeli rozporządzenie zostanie przyjęte w obecnym kształcie, o możliwości korzystania z refundowanej terapii po ukończeniu 26 lat będzie decydowała przede wszystkim sytuacja kliniczna pacjenta i spełnienie określonych w przepisach kryteriów.
Co to oznacza dla pacjenta?
Pacjent z cukrzycą typu 1 lub 3, który ukończył 26 lat, nie może jeszcze obecnie zgłosić się po refundowaną pompę na podstawie nowych zasad, ponieważ projektowane przepisy nie weszły w życie. Jeżeli rozporządzenie zostanie przyjęte bez zasadniczych zmian, od 1 stycznia 2027 roku bariera wieku ma zostać zniesiona. Pacjent będzie jednak musiał spełnić co najmniej jedno z kryteriów klinicznych określonych w rozporządzeniu. Szczególnie ważna jest możliwość kwalifikacji na podstawie kontynuacji dotychczasowej terapii pompą. Ostatecznej kwalifikacji będzie dokonywał lekarz uprawniony do prowadzenia takiego leczenia. Do czasu opublikowania finalnego rozporządzenia warto śledzić przebieg procesu legislacyjnego, ponieważ szczegółowe zasady mogą jeszcze ulec zmianie.
Leki GLP-1 w dermatologii. Czy mogą pomagać w leczeniu chorób zapalnych skóry?
Badanie dna oka przy cukrzycy – kiedy je wykonywać i co może wykryć?
Najczęściej zadawane pytania – FAQ
Czy pompy insulinowe są już refundowane dla wszystkich osób po 26. roku życia?
Nie. Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt zmiany przepisów. Na 11 sierpnia 2026 roku nowe zasady nie obowiązują. Planowany termin ich wejścia w życie to 1 stycznia 2027 roku.
Czy po zmianie każda osoba dorosła z cukrzycą otrzyma refundowaną pompę?
Nie. Projekt obejmuje osoby z cukrzycą typu 1 lub typu 3 po ukończeniu 26 lat, które spełniają co najmniej jedno z określonych kryteriów medycznych.
Jakie kryteria mają umożliwiać refundację pompy po 26. roku życia?
Projekt wymienia kontynuację terapii osobistą pompą insulinową, powtarzające się ciężkie hipoglikemie, powtarzające się hiperglikemie o brzasku, niestabilność glikemii oraz przewlekłe powikłania cukrzycy.
Czy osoby korzystające z pompy przed ukończeniem 26 lat będą mogły kontynuować leczenie?
Według projektu tak. Kontynuacja terapii z wykorzystaniem osobistej pompy insulinowej została wskazana jako jedno z kryteriów kwalifikacji pacjenta po ukończeniu 26. roku życia.
Czy projekt obejmuje cukrzycę typu 2?
Nie. Projektowane rozszerzenie świadczenia dotyczy cukrzycy typu 1 oraz typu 3.
Ilu pacjentów może skorzystać ze zmiany?
Według przedstawionych szacunków w pierwszym roku może to być około 3232 pacjentów, a w czwartym roku blisko 4 tys. osób.
Od kiedy nowe przepisy mają obowiązywać?
Projekt przewiduje wejście w życie nowych regulacji 1 stycznia 2027 roku. Termin ten będzie jednak wiążący dopiero po zakończeniu procesu legislacyjnego i opublikowaniu ostatecznego rozporządzenia.
Źródło: Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej – projekt MZ1917, lipiec 2026 r.; materiały Rządowego Centrum Legislacji.
Nowe możliwości leczenia cukrzycy typu 1. Lek, który może opóźniać rozwój choroby – artykuł dotyczący teplizumabu i nowych możliwości ingerowania w naturalny przebieg cukrzycy typu 1.
