Przemysł farmaceutyczny w Polsce znajduje się w ciekawym punkcie rozwoju. Z jednej strony – dynamicznie rosnąca produkcja, wysokie tempo inwestycji w innowacje, zwiększające się zatrudnienie. Z drugiej strony – ograniczona możliwość wykorzystania pełnego potencjału krajowych producentów, presje cenowe, ograniczenia regulacyjne i umiarkowany udział wartościowy krajowej produkcji w rynku. W niniejszym tekście przedstawiamy analizę ekonomiczną, strukturalną i strategiczną sektora farmaceutycznego w Polsce, wskazując kluczowe czynniki rozwoju oraz bariery, które hamują pełną realizację potencjału branży.
Produkcja leków w Polsce wzrosła o 45% od 2019 roku. Czy krajowy przemysł farmaceutyczny wykorzysta swój potencjał?
Dynamika produkcji i wkład do gospodarki
Z dostępnych danych wynika, że produkcja leków w Polsce od 2019 r. zwiększyła się o około 45 % — czyli średnio prawie 7,7–8 % rocznie. Informację tę podaje raport opracowany na zlecenie Instytut Innowacji i Odpowiedzialnego Rozwoju INNOWO na rzecz Krajowi Producenci Leków. Dane te potwierdzają, że sektor rozwija się znacznie dynamiczniej niż wiele klasycznych gałęzi przemysłu.
Długofalowo udział sektora farmaceutycznego w PKB pozostaje względnie stabilny — co oznacza, że wzrost branży jest zbliżony do tempa wzrostu całej gospodarki. W 2023 r. łączny wpływ ekonomiczny krajowego przemysłu farmaceutycznego (efekt bezpośredni, pośredni i indukowany) wyniósł ponad 25,8 mld zł, co przełożyło się na około 0,75 % PKB. W porównaniu do 2019-2021 (gdzie był na poziomie ok. 0,73-0,74 % PKB) odnotowano lekki wzrost, co świadczy o stabilnej pozycji branży.
Warto także zwrócić uwagę, że sektor charakteryzuje się bardzo wysoką produktywnością: choć zatrudnia jedynie około 1,0 % wszystkich pracujących w przetwórstwie przemysłowym, to w 2023 r. wartość dodana brutto przypadająca na jedną pracującą osobę w tym sektorze sięgnęła ponad 368 000 zł, czyli około 180 % przeciętnej wartości dla całego przetwórstwa.
Zatrudnienie, wynagrodzenia i innowacje
Między 2015 a 2024 r. liczba zatrudnionych w krajowym przemyśle farmaceutycznym wzrosła łącznie o około 17 %. W 2024 r. wewnątrz sektora zatrudniano przeciętnie około 26,9 tys. osób. Wynagrodzenia w tej branży od lat plasują się w czołówce: w 2024 r. średnie miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze farmaceutycznym wynosiło około 10 400 zł, co stanowiło 127 % przeciętnego wynagrodzenia w przetwórstwie przemysłowym. Łączne zatrudnienie „efektowe” sektora (z uwzględnieniem efektów pośrednich) w 2023 r. oszacowano na około 83,6 tys. etatów.
Innowacyjność stanowi jedną z kluczowych cech tego sektora w Polsce. W latach 2020-2022 odsetek przedsiębiorstw aktywnych innowacyjnie w branży farmaceutycznej wyniósł 72,2%, co było najwyższym poziomem spośród wszystkich działów PKD. Dodatkowo udział firm realizujących lub ukończyłych prace badawczo-rozwojowe w sektorze farmaceutycznym znacząco przewyższał średnią dla przemysłu. Nakłady na B+R w relacji do wydatków na innowacje sięgnęły około 80,8% — dużo powyżej przeciętnej poziomu w przemyśle.
Udział krajowych producentów – stan i wyzwania
Pomimo silnych fundamentów produkcyjnych, krajowi producenci leków nadal mają ograniczony udział wartościowy w rynku. Dane raportu wskazują, że choć udział ilościowy leków produkowanych przez krajowe firmy w polskim rynku wzrósł jedynie nieznacznie (z ok. 48,6% w 2021 r. do około 50% w 2025 r.), to udział w wartości rynku spadł — z około 35,3% w 2021 r. do ok. 33% w 2025 r.
Jedną z głównych przyczyn jest presja cenowa w segmencie leków refundowanych w Polsce — przykładowo: ceny generyków w Polsce w 2024 r. były średnio aż o około 35% niższe od średniej europejskiej. W rezultacie, choć co drugi lek refundowany jest produkowany przez krajowego producenta, jego udział w wartości rynku wynosi zaledwie około 30%. W segmencie leków dostępnych bez recepty (OTC) udział krajowych firm jest jeszcze niższy – około 14%.
To pokazuje, że choć produkcja rośnie, wyzwania strukturalne — np. relatywnie niskie ceny, ograniczenia w marketingu, możliwe bariery regulacyjne — utrudniają pełne wykorzystanie potencjału.
Eksport i pozycja zagraniczna
Eksport leków produkowanych w Polsce również odnotowuje dynamiczny rozwój. Zgodnie z raportem Polska Agencja Inwestycji i Handlu (PAIH) z 2025 r., wartość eksportu sektora farmaceutycznego w 2023 r. wyniosła około €4,8 mld, co oznacza wzrost około 9% względem roku poprzedniego. Polska znalazła się na 22. miejscu listy światowych eksporterów farmaceutyków. Polska Agencja Inwestycji i Handlu S.A.
Kluczowymi kierunkami eksportu są m.in. Niemcy, Węgry, Włochy, Czechy i Francja. Warto odnotować też zmiany strukturalne w imporcie – udział USA w imporcie do Polski wzrósł z 3,3% w 2019 r. do około 12,5% w 2024 r., co wynikało m.in. ze wzmożonych dostaw szczepionek przeciwko COVID-19.
Zmniejszyła się natomiast zależność od Rosji jako partnera handlowego – udział Rosji w eksporcie farmaceutyków przed dwudziestu laty sięgał 23,8%, obecnie jest marginalny.
Znaczenie strategiczne i wyzwania dla rozwoju
Sektor farmaceutyczny w Polsce ma nie tylko znaczenie gospodarcze, ale również strategiczne. Bezpośrednio przyczynia się do poprawy zdrowia i jakości życia społeczeństwa, a pośrednio – zmniejsza zależność kraju od zagranicznych dostaw leków, co ma kluczowe znaczenie w kontekście bezpieczeństwa lekowego i odporności systemu zdrowia.
Jednak branża stoi przed szeregiem wyzwań:
- konieczność skonstruowania i wdrożenia spójnej strategii rozwoju przemysłu farmaceutycznego na poziomie państwa,
- skoordynowanie działań różnych instytucji (ministerstwa zdrowia, funduszy, obrony, rozwoju) – obecnie polityka lekowa jest rozproszona, co utrudnia efektywne zarządzanie i monitorowanie procesu,
- utrzymanie konkurencyjności kosztowej produkcji przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiej jakości i innowacyjności,
- presje cenowe, w tym znaczące obniżki cen leków refundowanych w Polsce, co wpływa na marżowość sektora,
- zwiększenie wartości eksportu, rozwój segmentu leków innowacyjnych, oraz wzmocnienie pozycji krajowych producentów w obszarze wartościowym.
Wnioski i rekomendacje
Analiza pozwala wysunąć kilka kluczowych wniosków:
- Polska branża farmaceutyczna jest jednym z nielicznych sektorów przemysłowych o wysokiej dynamice wzrostu i znaczącym wkładzie w gospodarkę.
- Mimo to, obecny udział wartościowy krajowych producentów w rynku leków jest poniżej potencjału — co sygnalizuje konieczność działań strategicznych.
- Interwencje publiczne mogą odgrywać istotną rolę: opracowanie centralnej strategii, ustanowienie pełnomocnika rządowego ds. przemysłu farmaceutycznego, zapewnienie zachęt inwestycyjnych i wsparcia w obszarze badań i rozwoju.
- Rozwój eksportu oraz podnoszenie udziału leków krajowych w wartości rynku to szansa na zwiększenie odporności sektora, poprawę bilansu handlowego i zwiększenie pozycji polskiego przemysłu farmaceutycznego w Europie.
W perspektywie średnio- i długoterminowej istotne będzie również zacieśnienie współpracy pomiędzy sektorem prywatnym, instytucjami naukowymi i rządem – zwłaszcza w obszarze B+R oraz komercjalizacji wyników badań. Dzięki temu Polska może nie tylko zwiększyć udział własnej produkcji w rynku wewnętrznym, ale również wzmocnić pozycję eksportową i stać się kluczowym graczem w łańcuchach wartości farmaceutycznej w Europie Środkowo-Wschodniej.
Pytania i odpowiedzi
Czy sektor farmaceutyczny w Polsce rzeczywiście rośnie tak dynamicznie?
Tak — dane wskazują, że od 2019 r. produkcja leków w Polsce wzrosła o około 45 %, czyli średnio blisko 8 % rocznie. Ten wzrost pokazuje, że branża jest jednym z bardziej dynamicznych sektorów przemysłowych w Polsce.
Jaki jest udział krajowych producentów leków w polskim rynku?
Udział ilościowy leków produkowanych przez krajowe firmy wyniósł około 50% w 2025 r., w porównaniu z ~48,6% w 2021 r. Z kolei udział wartościowy krajowej produkcji spadł — z ~35,3% w 2021 r. do około 33% w 2025 r. Wynika to m.in. z presji cenowej na leki refundowane.
Dlaczego udział wartościowy krajowych producentów spada mimo wzrostu produkcji?
Główne przyczyny to: niski poziom cen leków generycznych w Polsce (około 35% poniżej średniej europejskiej), większa konkurencja, ograniczenia w marżach i refundacji oraz struktura rynku — choć dużo leków jest produkowanych lokalnie, to w wartościowym ujęciu przemysł zagraniczny lub import zajmuje silną pozycję.
Jak sektor farmaceutyczny wpływa na gospodarkę Polski?
W 2023 r. łączny wpływ ekonomiczny sektora farmaceutycznego w Polsce wyniósł ponad 25,8 mld zł, co przekłada się na ok. 0,75 % PKB. Ponadto wartość dodana przypadająca na jedną pracującą osobę w tym sektorze wynosiła około 368 000 zł — znacznie powyżej przeciętnego poziomu dla przetwórstwa przemysłowego.
Jakie są główne wyzwania dla rozwoju przemysłu farmaceutycznego w Polsce?
Do kluczowych wyzwań należą: konieczność stworzenia spójnej strategii państwowej dla sektora, lepszej koordynacji instytucji regulujących rynek leków, przeciwdziałanie nadmiernej presji cenowej, wzmocnienie działalności badawczo-rozwojowej, poprawa marż i zwiększenie udziału wartościowego krajowej produkcji oraz rozwój eksportu i leków innowacyjnych.
Pierwsza zatwierdzona terapia ukierunkowana na redukcję zaostrzeń choroby płuc
