Polska odwołuje się od wyroku w sprawie Pfizera. Ministerstwo Zdrowia złożyło apelację i wniosek o wstrzymanie wykonania o

Skarb Państwa, reprezentowany przez Ministra Zdrowia, wniósł apelację od wyroku Francuskojęzycznego Sądu Pierwszej Instancji w Brukseli dotyczącego niezrealizowanych dostaw szczepionek przeciw COVID-19. Razem ze środkiem odwoławczym złożono wniosek o wstrzymanie tymczasowej wykonalności orzeczenia do czasu rozpoznania apelacji.

Ministerstwo Zdrowia poinformowało o podjętych działaniach 3 sierpnia 2026 roku. Resort nie ujawnia zarzutów podniesionych w apelacji, przedstawionych dowodów ani przyjętej strategii procesowej. Uzasadnia to koniecznością ochrony interesów Rzeczypospolitej Polskiej w nadal toczącym się postępowaniu. Spór dotyczy umowy zawartej przez Komisję Europejską z firmami Pfizer i BioNTech w 2021 roku na dostawy szczepionek przeciw COVID-19 oraz decyzji Polski o odstąpieniu od dalszej realizacji zamówień w 2022 roku. Wyrok sądu pierwszej instancji zapadł 1 kwietnia 2026 roku i nie jest prawomocny.

Apelacja od wyroku brukselskiego sądu

Postępowanie zostało wszczęte z powództwa Pfizer Inc., Pfizer Export B.V. oraz BioNTech Manufacturing GmbH przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej. W pierwszej instancji sprawę rozpoznawał Francuskojęzyczny Sąd Pierwszej Instancji w Brukseli, Wydział Cywilny, IV Izba. Z informacji przekazanych wcześniej przez Ministerstwo Zdrowia wynika, że sąd zasądził od Polski na rzecz powoda żądaną kwotę wraz z odsetkami oraz orzekł o obowiązku odbioru około 64 mln dawek szczepionek przeciw COVID-19. Resort zaznaczał wówczas, że wyrok wymaga szczegółowej analizy, między innymi w zakresie sposobu jego wykonania, modelu rozliczeń finansowych oraz harmonogramu ewentualnych dostaw.

Według informacji podawanych po ogłoszeniu orzeczenia wartość zobowiązania dotyczącego Polski wynosi około 1,3 mld euro. Kwota ta była przedstawiana jako wartość szczepionek, które Polska zgodnie z wyrokiem miałaby odebrać i za które miałaby zapłacić. Orzeczenie dotyczyło również Rumunii, wobec której określono odrębne zobowiązanie. Ministerstwo Zdrowia od początku zapowiadało wykorzystanie dostępnych środków prawnych. Złożenie apelacji oznacza, że rozstrzygnięcie z 1 kwietnia 2026 roku zostanie ponownie ocenione przez właściwy sąd odwoławczy.

Wraz z apelacją Skarb Państwa złożył wniosek o wstrzymanie tymczasowej wykonalności wyroku do czasu zakończenia postępowania odwoławczego. Jest to istotny element działań procesowych, ponieważ samo wniesienie apelacji nie zawsze automatycznie wstrzymuje możliwość wykonywania orzeczenia. Ministerstwo Zdrowia nie informuje, na jakich dokładnie przesłankach oparto ten wniosek. Nie wiadomo również, kiedy sąd odwoławczy podejmie decyzję w sprawie wstrzymania wykonalności ani w jakim terminie zostanie rozpoznana sama apelacja.

Resort ograniczył się do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie pierwszej instancji „nie uwzględnia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy”. Z tego względu zostało ono zaskarżone. W komunikacie nie wskazano jednak, które ustalenia faktyczne lub prawne są – zdaniem strony polskiej – niepełne albo błędne. Ministerstwo nie podało także, czy w apelacji zakwestionowano cały wyrok, czy tylko poszczególne jego elementy, na przykład wysokość świadczenia, obowiązek odbioru dawek, odsetki albo sposób wykonania orzeczenia.

Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało, że na obecnym etapie nie będzie przedstawiać szczegółowych informacji dotyczących prowadzonego postępowania. „Jednakże, mając na uwadze dobro postępowania oraz konieczność ochrony interesów procesowych Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstwo Zdrowia nie będzie ujawniać szczegółowych informacji dotyczących zarzutów apelacyjnych, podstaw faktycznych i prawnych wniosku o wstrzymanie wykonania wyroku, przedstawianych dowodów ani przyjętej strategii procesowej” – przekazał resort w komunikacie z 3 sierpnia 2026 roku.

Oznacza to, że na podstawie obecnie dostępnych oficjalnych informacji nie można przesądzić, jakie argumenty będą kluczowe w postępowaniu przed sądem drugiej instancji. Nie wiadomo również, czy Polska przedstawiła nowe dowody albo nowe okoliczności, które nie były analizowane podczas pierwszego etapu sprawy. Ministerstwo podkreśla, że ograniczenie zakresu udostępnianych informacji służy zabezpieczeniu skuteczności działań procesowych. Zapowiada jednocześnie, że opinia publiczna będzie informowana o kolejnych istotnych etapach sprawy w takim zakresie, w jakim pozwolą na to przepisy i dobro postępowania.

Skąd wziął się spór Polski z Pfizerem?

Sprawa ma swoje źródło w mechanizmie wspólnych zakupów szczepionek przeciw COVID-19, który został utworzony w czasie pandemii. Komisja Europejska negocjowała umowy z producentami w imieniu państw członkowskich, aby zapewnić szeroki i możliwie szybki dostęp do preparatów. W 2021 roku zawarto umowę dotyczącą dostaw szczepionek Pfizer/BioNTech. Porozumienie przewidywało realizację zamówień przez kolejne lata, jednak w miarę zmiany sytuacji epidemicznej zapotrzebowanie na następne partie preparatów zaczęło maleć. Polska w kwietniu 2022 roku poinformowała, że nie będzie przyjmować kolejnych dostaw ani dokonywać związanych z nimi płatności. Wskazywała między innymi na zmianę sytuacji pandemicznej, nadwyżki niewykorzystanych szczepionek, wydatki związane z wojną w Ukrainie oraz konieczność ochrony finansów publicznych. Pfizer uznał, że Polska nadal pozostaje związana zobowiązaniami wynikającymi z zawartego kontraktu. W 2023 roku spółka skierowała sprawę do sądu w Brukseli, domagając się wykonania umowy. Sąd pierwszej instancji nie podzielił argumentów przedstawionych przez Polskę i nakazał realizację zobowiązań.

Sprawa dotyczy zobowiązania liczonego w miliardach złotych, dlatego Ministerstwo Zdrowia przedstawia ją nie tylko jako spór kontraktowy, ale również jako kwestię wpływającą na bezpieczeństwo finansowania ochrony zdrowia. Po ogłoszeniu wyroku resort wskazywał, że środki, które mogłyby zostać przeznaczone na zapłatę za niewykorzystane szczepionki, odpowiadają kosztom finansowania innych istotnych obszarów systemu. Minister zdrowia porównywała skalę możliwego obciążenia między innymi z rocznymi wydatkami na leki dla pacjentów onkologicznych, ratownictwo medyczne czy wybrane świadczenia dla dzieci i młodzieży.

Złożenie apelacji nie oznacza jednak, że zobowiązanie zostało anulowane. Ostateczne skutki finansowe będą zależały od rozstrzygnięcia sądu odwoławczego, decyzji dotyczącej tymczasowej wykonalności wyroku oraz ewentualnych dalszych środków prawnych. Ministerstwo Zdrowia informowało wcześniej, że po orzeczeniu sądu drugiej instancji możliwe może być także wniesienie skargi kasacyjnej. To oznacza, że spór może nie zakończyć się na etapie apelacji.

Egzekucja wyroku i sprawa Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej

Praktyczne znaczenie tymczasowej wykonalności orzeczenia stało się widoczne w lipcu 2026 roku, kiedy Polska Agencja Żeglugi Powietrznej poinformowała o wstrzymaniu środków pochodzących z opłat pobieranych od przewoźników lotniczych. Według agencji organizacja Eurocontrol została zobowiązana do zatrzymywania środków należnych PAŻP w związku z wykonaniem belgijskiego orzeczenia. Agencja zapowiedziała formalny sprzeciw, wskazując, że nie jest stroną sporu dotyczącego zakupu szczepionek i że sprawa nie ma związku z jej działalnością operacyjną. Jednocześnie podjęto działania mające zapewnić ciągłość finansowania kontroli ruchu lotniczego.

Okoliczności te pokazują, dlaczego wniosek o wstrzymanie tymczasowej wykonalności wyroku ma dla Polski znaczenie jeszcze przed zakończeniem postępowania apelacyjnego. Decyzja sądu w tej sprawie może wpłynąć na możliwość prowadzenia dalszych działań egzekucyjnych w okresie oczekiwania na ostateczne rozstrzygnięcie. Nie można jednak obecnie przesądzić, czy sąd uwzględni polski wniosek ani jakie warunki mogą zostać postawione w przypadku czasowego wstrzymania wykonania wyroku.

Apelacja nie rozstrzyga jeszcze sporu

Wniesienie apelacji rozpoczyna kolejny etap postępowania, ale nie zmienia automatycznie treści wyroku pierwszej instancji. Sąd odwoławczy może utrzymać orzeczenie, zmienić je w całości lub w części albo – zależnie od właściwych przepisów proceduralnych i oceny sprawy – podjąć inne przewidziane prawem rozstrzygnięcie. Na obecnym etapie nie jest znany harmonogram dalszego postępowania. Nie opublikowano również treści apelacji ani wniosku o wstrzymanie wykonania wyroku. Z tego powodu nie ma podstaw, aby oceniać prawdopodobieństwo powodzenia polskich działań lub przewidywać ostateczny wynik sporu.

Pewne jest jedynie, że wyrok z 1 kwietnia 2026 roku pozostaje nieprawomocny, a Polska formalnie zakwestionowała go przed właściwym sądem odwoławczym. Ministerstwo Zdrowia deklaruje, że będzie korzystało ze wszystkich dostępnych instrumentów prawnych, działając przy wsparciu Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyspecjalizowanych kancelarii prawnych.

Co to oznacza dla pacjenta?

Wniesienie apelacji nie wpływa bezpośrednio na dostęp pacjentów do szczepień przeciw COVID-19 ani na zasady korzystania ze świadczeń zdrowotnych. Sprawa dotyczy rozliczeń wynikających z umowy zawartej w czasie pandemii i odpowiedzialności państwa za niezrealizowane dostawy. Jej pośrednie znaczenie dla pacjentów wynika przede wszystkim ze skali potencjalnego obciążenia finansów publicznych. Jeżeli Polska będzie zobowiązana do zapłaty zasądzonej kwoty, odebrania szczepionek oraz poniesienia dodatkowych kosztów, wydatki te zostaną pokryte ze środków publicznych. Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że jego działania procesowe mają służyć ochronie budżetu państwa, interesu publicznego i bezpieczeństwa systemu ochrony zdrowia. Samo złożenie apelacji nie oznacza ani zwolnienia Polski z obowiązków określonych w wyroku, ani przesądzenia, że pieniądze zostaną zapłacone. Kluczowa będzie decyzja dotycząca tymczasowej wykonalności oraz późniejsze rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji.

Szczepienia podczas leczenia nowotworu. Które preparaty są zalecane, a których należy unikać?

Polska ma odebrać miliony niewykorzystanych szczepionek. Co wynika z wyroku sądu w Brukseli?

Czego dotyczy spór Polski z Pfizerem i BioNTech?

Sprawa dotyczy umowy zawartej w 2021 roku przez Komisję Europejską z producentami szczepionek przeciw COVID-19 oraz decyzji Polski o zaprzestaniu przyjmowania i opłacania kolejnych dostaw w 2022 roku.

Kiedy zapadł wyrok pierwszej instancji?

Francuskojęzyczny Sąd Pierwszej Instancji w Brukseli wydał wyrok 1 kwietnia 2026 roku.

Czy wyrok jest prawomocny?

Nie. Wyrok został zaskarżony przez Skarb Państwa reprezentowany przez Ministra Zdrowia.

Co nakazał sąd pierwszej instancji?

Zgodnie z informacjami Ministerstwa Zdrowia sąd zasądził na rzecz powoda żądaną kwotę wraz z odsetkami oraz orzekł o obowiązku odbioru około 64 mln dawek szczepionek przeciw COVID-19.

Jakiej kwoty dotyczy sprawa?

Według informacji podawanych po wyroku wartość zobowiązania przypisanego Polsce wynosi około 1,3 mld euro, czyli w przybliżeniu około 5,5–6 mld zł, zależnie od przyjętego kursu walutowego.

Czy złożenie apelacji wstrzymuje wykonanie wyroku?

Nie musi następować to automatycznie. Dlatego razem z apelacją Polska złożyła odrębny wniosek o wstrzymanie tymczasowej wykonalności wyroku do czasu rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy.

Jakie zarzuty Polska podniosła w apelacji?

Ministerstwo Zdrowia nie ujawniło zarzutów apelacyjnych, przedstawionych dowodów ani szczegółów strategii procesowej. Resort tłumaczy to koniecznością ochrony interesów procesowych państwa.

Kiedy sąd rozpozna apelację?

Ministerstwo nie podało terminu rozpoznania apelacji ani terminu wydania decyzji w sprawie wstrzymania wykonania wyroku.

Czy sprawa wpływa na dostępność szczepień przeciw COVID-19?

Nie bezpośrednio. Spór dotyczy odpowiedzialności kontraktowej państwa i rozliczenia dostaw zamówionych w czasie pandemii, a nie bieżących zasad kwalifikowania pacjentów do szczepień.