Zapewnienie stałego dostępu do krwi i jej składników pozostaje jednym z istotnych zadań systemu ochrony zdrowia. Krew jest wykorzystywana w leczeniu pacjentów po urazach, podczas zabiegów operacyjnych, w terapii chorób nowotworowych, hematologicznych i wielu innych stanów wymagających przetoczeń. Z tego powodu samowystarczalność kraju w tym obszarze ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa pacjentów i ciągłości leczenia.
Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że jednym z nadrzędnych celów podejmowanych działań jest bezpieczeństwo obywateli. W tym kontekście przyjęto kolejną edycję programu polityki zdrowotnej, którego zadaniem będzie zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki w latach 2027–2032. Na ten cel resort zdrowia przeznaczy ponad 130 mln zł. Program jest kontynuacją działań prowadzonych w ostatnich latach, w tym programu realizowanego na lata 2021–2026.
Znaczenie samowystarczalności w zakresie krwi i jej składników podkreśla również Światowa Organizacja Zdrowia, wskazując ją jako ważny cel narodowy. W praktyce oznacza to konieczność utrzymania odpowiedniej liczby donacji, stabilnej grupy świadomych dawców oraz działań edukacyjnych, które przypominają o roli honorowego krwiodawstwa w systemie ochrony zdrowia.
Ponad 650 tys. dawców i blisko 1,6 mln donacji w 2025 roku
Z danych przywołanych przez Ministerstwo Zdrowia wynika, że w 2025 roku krew i jej składniki oddało ponad 650 tys. Honorowych Dawców Krwi. Dzięki ich zaangażowaniu pobrano blisko 1,6 mln donacji. To liczby, które pokazują skalę funkcjonowania publicznej służby krwi oraz znaczenie regularnego dawstwa dla zabezpieczenia potrzeb pacjentów.
Krew pozostaje lekiem, którego nie można wytworzyć metodami laboratoryjnymi. Mimo wieloletnich prac prowadzonych na świecie jedynym sposobem jej pozyskania nadal jest oddanie jej przez człowieka. Z tego powodu system krwiodawstwa opiera się na osobach, które decydują się na honorowe i bezinteresowne oddawanie krwi lub jej składników. Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że działania w ramach programu nie ograniczają się wyłącznie do utrzymania liczby donacji. Obejmują także budowanie świadomości społecznej, promocję zdrowego stylu życia wśród krwiodawców oraz edukację dotyczącą zasad bezpiecznego oddawania krwi. Jednym z narzędzi komunikacji pozostaje ogólnopolska kampania społeczna „Twoja krew, moje życie”.
Hasło „Twoja krew, moje życie” od lat towarzyszy działaniom informacyjnym dotyczącym honorowego krwiodawstwa. Kampania ma przypominać, że oddanie krwi jest czynnością o bezpośrednim znaczeniu dla pacjentów wymagających leczenia krwią lub jej składnikami. Jej kulminacyjnym momentem są obchody Światowego Dnia Krwiodawcy, przypadające corocznie 14 czerwca. W Warszawie zaplanowano uroczyste podsumowanie akcji promującej honorowe krwiodawstwo. Wydarzenie odbywa się w ramach programu polityki zdrowotnej Ministra Zdrowia pod nazwą „Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2021–2026”.
Do znaczenia kampanii odniosła się minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda. „Przez ostatnie lata ogólnopolska kampania społeczna „Twoja krew, moje życie” skutecznie przypominała, że każde oddanie krwi jest wyrazem odpowiedzialności, solidarności i troski o drugiego człowieka. Dziękuję za realizację tej szlachetnej misji – podkreśla minister zdrowia Jolanta Sobierańska – Grenda i dodaje: Z perspektywy Ministerstwa Zdrowia nadrzędnym celem wszystkich podejmowanych działań jest bezpieczeństwo i zdrowie obywateli. Postawiliśmy przed sobą ambitne zadanie, budowania społecznej świadomości wokół idei bezinteresownego ratowania życia poprzez honorowe krwiodawstwo. Dlatego konsekwentnie wspieramy jej rozwój.”
Publiczna służba krwi oparta na dawcach
Funkcjonowanie publicznej służby krwi wymaga stałej współpracy wielu instytucji, centrów krwiodawstwa, personelu medycznego, organizatorów akcji terenowych oraz samych dawców. To właśnie regularność donacji i gotowość do oddawania krwi przez kolejne osoby decydują o tym, czy system może odpowiadać na bieżące potrzeby szpitali.
Na wymiar praktyczny krwiodawstwa zwróciła uwagę Magdalena Kramska, zastępczyni dyrektora w Departamencie Lecznictwa Ministerstwa Zdrowia. „Sprawne funkcjonowanie publicznej służby krwi, której filarem są Krwiodawcy, to jednak coś więcej niż tylko liczby. Każda jednostka oddanej krwi to uratowane zdrowie lub życie”– mówi Magdalena Kramska.
Elementem warszawskich obchodów jest uhonorowanie osób oraz podmiotów zaangażowanych w promocję i rozwój honorowego krwiodawstwa. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministerstwo Zdrowia wyróżnionych ma zostać 126 laureatów wytypowanych przez 21 regionalnych centrów krwiodawstwa i krwiolecznictwa. Nagrody obejmują kilka kategorii, wśród nich szkoły, uczelnie, jednostki ochrony zdrowia, pracodawców, przedsiębiorców, instytucje oraz osoby zaangażowane w działania na rzecz honorowego krwiodawstwa. Przewidziano również statuetki specjalne za szczególne zaangażowanie w promocję tej idei. W związku ze Światowym Dniem Krwiodawcy odznaki wraz z legitymacją „Honorowy Dawca Krwi – Zasłużony dla Zdrowia Narodu” otrzymają wytypowani przez 23 centra krwiodawstwa i krwiolecznictwa dawcy, którzy oddali co najmniej 20 litrów krwi albo odpowiadającą tej objętości ilość jej składników.
O znaczeniu wyróżnień mówi Sebastian Twaróg, dyrektor Narodowego Centrum Krwi. „Naszym nadrzędnym celem było budowanie społecznej świadomości wokół idei ratowania życia. W realizowanej kampanii podkreślaliśmy, że Honorowy Dawca Krwi to człowiek wrażliwy na potrzeby innych, który bezinteresownie dzieli się najcenniejszym darem, własną krwią, aby nieść pomoc pacjentom wymagającym leczenia krwią lub jej składnikami. Dzisiejsze wyróżnienia to wyraz głębokiej wdzięczności dla osób, które swoją postawą udowadniają, że największą wartością jest drugi człowiek. Każdy Honorowy Dawca Krwi to filar systemu ochrony zdrowia, a ta gala jest najlepszym dowodem na to, jak wielką siłę ma społeczna solidarność „– dodaje Sebastian Twaróg.
Program na lata 2027–2032
Nowa edycja programu polityki zdrowotnej na lata 2027–2032 ma kontynuować działania związane z zapewnieniem Polsce samowystarczalności w zakresie krwi i jej składników. Zakłada utrzymanie odpowiedniej liczby donacji, dalsze wzmacnianie świadomości społecznej oraz działania skierowane do obecnych i przyszłych dawców. W informacji Ministerstwa Zdrowia zwrócono uwagę także na edukację dotyczącą zdrowego stylu życia i prawidłowego odżywiania wśród krwiodawców. Ponad 130 mln zł przeznaczone na program ma służyć realizacji zadań, które w dłuższej perspektywie wspierają bezpieczeństwo zdrowotne kraju. W obszarze krwiodawstwa szczególne znaczenie ma ciągłość. Zapotrzebowanie na krew i jej składniki występuje przez cały rok, a możliwość leczenia pacjentów zależy od regularnego uzupełniania zasobów. Dlatego działania edukacyjne, organizacyjne i promocyjne prowadzone w ramach programu są elementem systemowego zabezpieczenia potrzeb medycznych.
Światowego Dnia Krwiodawcy obchodzony jest corocznie 14 czerwca.
Algorytmy wspierają gospodarowanie zapasami krwi [podcast]
Publiczna służba krwi pod presją kosztów ustawowych podwyżek wynagrodzeń
