Półpasiec to choroba zakaźna wywoływana przez wirus varicella zoster – ten sam, który odpowiada za ospę wietrzną. Po przebyciu ospy wirus nie znika z organizmu, lecz pozostaje w stanie uśpienia w zwojach nerwowych. U większości osób nie powoduje żadnych dolegliwości, jednak przy osłabieniu odporności może dojść do jego reaktywacji i rozwoju półpaśca. Objawia się on bolesną wysypką, która zwykle lokalizuje się po jednej stronie ciała, najczęściej na tułowiu lub twarzy. Choć zmiany skórne goją się po kilku tygodniach, ból może pozostać na znacznie dłużej, przeradzając się w neuralgię półpaścową.
Neuralgia półpaścowa – przewlekły ból, który nie daje żyć
Neuralgia półpaścowa to najczęstsze i najdokuczliwsze powikłanie półpaśca. Jest to przewlekły ból neuropatyczny wynikający z uszkodzenia układu nerwowego. Objawia się on nie tylko bólem, ale także pieczeniem, mrowieniem, drętwieniem, a nawet nadwrażliwością na dotyk. U pacjentów mogą wystąpić zaburzenia czucia, które sprawiają, że noszenie ubrań staje się niezwykle bolesne i uciążliwe.
Neuralgia półpaścowa może trwać miesiącami, a nawet latami, znacząco obniżając jakość życia chorych. Ryzyko jej wystąpienia wzrasta z wiekiem – u osób po 70. roku życia wynosi nawet 30%. Im starszy pacjent, tym dłużej może trwać ból. U osób po 75. roku życia neuralgia utrzymuje się średnio przez rok, a w niektórych przypadkach trwa do końca życia.
Półpasiec – choroba, która może dotknąć każdego
Półpasiec rozwija się na skutek reaktywacji wirusa varicella zoster, który „drzemie” w zakończeniach nerwowych po przechorowaniu ospy wietrznej. Na półpasiec może zachorować każda osoba, która przebyła ospę – niezależnie od wieku, jednak ryzyko rośnie wraz z upływem lat oraz przy osłabieniu odporności, np. w wyniku chorób nowotworowych, cukrzycy czy silnego stresu. W Polsce na półpasiec zapada rocznie około 130 tysięcy osób.
„Można powiedzieć, że po przechorowaniu ospy wietrznej mamy w układzie nerwowym coś w rodzaju „obcego”. I kiedy dochodzi do osłabienia naszej odporności – np. pod wpływem silnego stresu czy choroby, takiej jak choroba nowotworowa – dochodzi do reaktywacji wirusa i rozwija się półpasiec” – mówi dr Magdalena Kocot-Kępska, prezes Polskiego Towarzystwa Badania Bólu i dodała: „Im pacjent jest starszy, tym bardziej jest narażony na wystąpienie półpaśca i neuralgii półpaścowej. U chorych, którzy przebyli półpaśca w wieku 40 lat, neuralgia jest rzadka, ale rozwija się ona aż u 30 proc. pacjentów w wieku 70-80 lat”.
Kosztowne i skomplikowane leczenie
Leczenie neuralgii półpaścowej jest skomplikowane i kosztowne. Wymaga ono zastosowania specjalistycznych metod, takich jak blokady nerwowe, farmakoterapia (leki przeciwbólowe, przeciwdepresyjne, przeciwdrgawkowe) oraz inne metody leczenia bólu neuropatycznego. Niestety, te formy terapii są dostępne głównie w poradniach leczenia bólu, gdzie czas oczekiwania na wizytę wynosi średnio 312 dni.
Dodatkowo, leczenie neuralgii półpaścowej jest kosztowne dla systemu ochrony zdrowia. Jak podkreśla dr Magdalena Kocot-Kępska w poradniach leczenia bólu koszty leczenia pacjentów z neuralgią półpaścową są dwukrotnie wyższe niż w przypadku innych pacjentów. Przeciętny pacjent z neuralgią ma średnio osiem wizyt w roku, a przewlekły ból często towarzyszy mu do końca życia.
Szczepienie – najskuteczniejsza forma profilaktyki
Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania półpaścowi i neuralgii półpaścowej jest szczepienie. Polskie Towarzystwo Badania Bólu wpisało bezpłatne szczepienia na półpaśca dla osób w wieku 65 lat i więcej na listę swoich najnowszych rekomendacji. Według badań skuteczność szczepionki wynosi aż 90%, co pozwala uniknąć zarówno choroby, jak i jej powikłań.
Obecnie szczepionka przeciw półpaścowi jest refundowana w 50% dla osób powyżej 65. roku życia z grup ryzyka. Jednak mimo częściowej refundacji koszt szczepionki wynosi ponad 700 zł, co dla wielu seniorów stanowi istotną barierę finansową. Dlatego Polskie Towarzystwo Badania Bólu apeluje o wprowadzenie pełnej refundacji dla osób 65+, co mogłoby znacząco zwiększyć dostępność szczepień i zmniejszyć koszty leczenia neuralgii półpaścowej.
„Dlatego jako PTBB rekomendujemy wprowadzenie bezpłatnych szczepień przeciwko półpaścowi na listę senioralną 65 plus. Szczepienie jest jedyną skuteczną, a zarazem bezpieczną i opłacalną opcją zapobiegania półpaścowi i neuralgii półpaścowej – skuteczność szczepionki wynosi 90 proc.” – mówila dr Kocot-Kępska.
„Półpasiec i jego powikłania są bardzo kosztowne dla systemu ochrony zdrowia. W naszej poradni przeciętny pacjent z neuralgią półpaścową ma średnio osiem wizyt w roku, a leczenie tych chorych jest dwukrotnie droższe niż pozostałych pacjentów i pochłania cały miesięczny budżet poradni leczenia bólu” – wymieniała dr Kocot-Kępska.
Dlaczego warto się zaszczepić?
Szczepienie przeciw półpaścowi jest jedyną skuteczną metodą zapobiegania tej chorobie oraz jej powikłaniom, takim jak przewlekły ból neuropatyczny. Jest to szczególnie ważne dla osób starszych, u których ryzyko półpaśca i neuralgii jest najwyższe. Warto pamiętać, że nawet przebycie półpaśca nie gwarantuje odporności na przyszłe zachorowania, dlatego szczepienie jest rekomendowane również dla osób, które już raz przeszły tę chorobę.
Mity na temat półpaśca i ospa party
Wciąż pokutuje mit, że przebycie ospy wietrznej w dzieciństwie chroni przed półpaścem w dorosłości. Niestety, jest odwrotnie – każda osoba, która przeszła ospę, jest zagrożona półpaścem w przyszłości. Co więcej, organizowanie tzw. „ospa party” w celu zarażenia dzieci ospą, aby wytworzyć u nich odporność, niesie ze sobą ryzyko półpaśca i jego powikłań za kilkadziesiąt lat.
Apel do decydentów
Polskie Towarzystwo Badania Bólu apeluje o:
- wprowadzenie bezpłatnych szczepień na półpaśca dla osób 65+,
- stworzenie szybkiej ścieżki dostępu do poradni leczenia bólu dla pacjentów z neuralgią półpaścową,
- lepszą wycenę wizyt w poradniach leczenia bólu, co pozwoli na skuteczniejsze i bardziej dostępne leczenie przewlekłego bólu.
Zadbaj o zdrowie – zaszczep się!
Półpasiec i jego powikłania mogą znacząco obniżyć jakość życia. Szczepienie to inwestycja w zdrowie i komfort życia, zwłaszcza dla seniorów. Zadbaj o siebie i swoich bliskich – skonsultuj się z lekarzem i rozważ szczepienie przeciw półpaścowi!
#Półpasiec #NeuralgiaPółpaścowa #Szczepienia #ZdrowieSeniorów #Profilaktyka #PolskieTowarzystwoBadaniaBólu #ZdrowiePubliczne
Ból przewlekły ma twarz kobiety
Dlaczego obowiązkowy kalendarz szczepień dla dorosłych może nie być najlepszym rozwiązaniem?
Źródło: Nauka w Polsce
