Pionierska operacja rekonstrukcyjna po radykalnym leczeniu raka ślinianki przyusznej w NIO

W Klinice Nowotworów Głowy i Szyi Narodowego Instytutu Onkologii (NIO) przeprowadzono unikatową operację onkologiczną i rekonstrukcyjną u pacjentki z rozpoznaniem raka przewodowego ślinianki przyusznej (salivary duct carcinoma). Jest to jeden z pierwszych tego typu zabiegów na świecie i zarazem pionierski w Polsce przypadek, łączący radykalne leczenie onkologiczne z zaawansowaną rekonstrukcją chirurgiczną.

Złożoność leczenia nowotworów głowy i szyi

Nowotwory głowy i szyi wymagają szczególnie precyzyjnego i wieloaspektowego podejścia terapeutycznego. Ich lokalizacja obejmuje obszary kluczowe nie tylko dla podstawowych funkcji życiowych – oddychania, połykania i mowy – ale również dla wyglądu i ekspresji emocji. Dlatego planowanie leczenia musi uwzględniać zarówno skuteczność onkologiczną, jak i zachowanie najwyższej możliwej jakości życia pacjenta po terapii.

Zakres przeprowadzonej operacji

W trakcie zabiegu wykonano radykalną parotidektomię, obejmującą całą śliniankę przyuszną wraz z nerwem twarzowym, a także resekcję skóry i tkanek policzka oraz okolicy zausznej. Usunięto również węzły chłonne szyi.

Jednoczasowo przeprowadzono rekonstrukcję ubytku przy użyciu mikrochirurgicznego wolnego płata przednio-bocznego uda (ALTF), połączonego z unaczynionym przeszczepem nerwu ruchowego pobranego z gałęzi do mięśnia obszernego bocznego. Dzięki temu możliwe było nie tylko pokrycie ubytku tkanek, ale również odtworzenie nerwu twarzowego wraz z jego gałęziami, odpowiedzialnymi za funkcje mięśni mimicznych.

Podczas operacji wykonano trzy zespolenia naczyniowe oraz cztery zespolenia nerwowe w technice mikrochirurgicznej.

– W tym przypadku, po radykalnym usunięciu nerwu twarzowego, priorytetem było jednoczesne odtworzenie zarówno tkanek, jak i przewodzenia nerwowego. Połączenie płata ALTF z unaczynionym przeszczepem nerwu ruchowego pozwoliło od razu zabezpieczyć ubytek i przywrócić drogi nerwowe dla mięśni mimicznych – wyjaśnia dr n. med. Jakub Zwoliński, Kierownik Oddziału Zabiegowego Kliniki.

Unaczyniony przeszczep nerwu – przewaga nad klasycznymi metodami

Wykorzystanie unaczynionego przeszczepu nerwu ruchowego zapewnia znacznie szybszą i skuteczniejszą regenerację niż tradycyjne, nieunaczynione przeszczepy kablowe z nerwów czuciowych. Takie podejście jest szczególnie istotne w kontekście planowanego leczenia uzupełniającego radioterapią.

– Wybór gałęzi nerwu do mięśnia obszernego bocznego pozwala na pobranie odpowiednio długiego odcinka nerwu przy minimalnym ubytku funkcjonalnym kończyny. Gałęzie te są czysto ruchowe, o dużej gęstości włókien i przewidywalnej anatomii. Ich liczne odgałęzienia umożliwiają kompleksową rekonstrukcję nerwu twarzowego, a unaczynienie przyspiesza i uwiarygadnia regenerację – dodaje dr Filip Kissin, chirurg szczękowo-twarzowy.

Znaczenie kliniczne i społeczne

Porażenie nerwu twarzowego po radykalnych operacjach nowotworów ślinianek jest jednym z najcięższych powikłań. Objawia się m.in. asymetrią twarzy, opadaniem kącika ust, wygładzeniem fałdu nosowo-wargowego oraz trudnościami w zamykaniu oka. Skutki obejmują zarówno problemy praktyczne, jak trudności w jedzeniu, podrażnienia oka czy zaburzenia smaku, jak i sferę emocjonalną – poczucie wstydu, obniżenie samooceny i wycofanie społeczne.

– Dzięki zastosowanej technice pacjenci mają realną szansę nie tylko na lepszą ochronę tkanek po resekcji, ale przede wszystkim na czynnościową regenerację nerwu twarzowego, co bezpośrednio wpływa na codzienne funkcjonowanie i komfort życia – podkreśla prof. dr hab. n. med. Andrzej Kawecki, kierownik Kliniki.

Innowacyjność zabiegu

Na świecie opisano dotąd zaledwie kilkanaście przypadków wykorzystania unaczynionego przeszczepu nerwu ruchowego w rekonstrukcji nerwu twarzowego. Zabieg wykonany w NIO jest więc nie tylko przełomowy w Polsce, ale stanowi istotny krok w rozwoju nowoczesnych metod leczenia onkologicznego i rekonstrukcyjnego, podkreślając wyjątkowy kunszt chirurgów z Kliniki Nowotworów Głowy i Szyi.

Czym jest rak ślinianki przyusznej?
Rak ślinianki przyusznej to rzadki nowotwór złośliwy, który rozwija się w największej śliniance przyusznej, odpowiedzialnej za produkcję śliny i funkcje twarzy.

Jak przebiega leczenie operacyjne?
Leczenie obejmuje radykalną resekcję zmienionych nowotworowo tkanek wraz z węzłami chłonnymi oraz, jeśli konieczne, nerwem twarzowym. W przypadku dużych ubytków stosuje się rekonstrukcję mikrochirurgiczną.

Na czym polega rekonstrukcja nerwu twarzowego?
Rekonstrukcja wykorzystuje unaczyniony przeszczep nerwu ruchowego, który pozwala na szybszą i skuteczniejszą regenerację nerwu twarzowego, przywracając funkcje mięśni mimicznych i mimikę twarzy.

Jakie są korzyści dla pacjenta?
Zastosowanie nowoczesnych technik rekonstrukcyjnych pozwala nie tylko na odbudowę tkanek, ale również przywrócenie drożności nerwowej mięśni mimicznych, co poprawia codzienne funkcjonowanie i komfort życia.

Czy zabieg jest nowością w Polsce?
Tak, operacja przeprowadzona w NIO jest jednym z pierwszych tego typu zabiegów w kraju i jednym z nielicznych na świecie, łącząc radykalne leczenie onkologiczne z innowacyjną rekonstrukcją nerwu twarzowego.

Nowe wytyczne postępowania w nowotworach piersi – aktualizacja i adaptacja zaleceń NCCN

Rewolucja w planowaniu radioterapii: nowa metoda przyspiesza leczenie nowotworów

^{Źródło: NIO-PIB}