Chore na raka piersi oczekują indywidualnego podejścia do ich leczenia. Ponad 80 proc. z nich chciałoby terapii dobranej na podstawie wyniku wielogenowego testu rokowniczego. Bez mała 90 proc. pacjentek z rakiem piersi uważa, że powinny otrzymać opiekę koordynowaną.
Czego oczekują od systemu chore na raka piersi
Takie dane podaje „Postawy Polek wobec rozwiązań systemowych wspierających diagnostykę i terapię raka piersi” przygotowany przez Instytutu Ochrony Zdrowia we współpracy z Fundacją OmeaLife, Fundacją OnkoCafe – Razem Lepiej oraz Federacją Stowarzyszeń „Amazonki”. Powstał na bazie badania przeprowadzonego we wrześniu 2025 r. metodą CAWI na ogólnopolskiej, reprezentatywnej próbie 707 kobiet w wieku 45-74 lat. W badanej populacji, 3,2 proc. respondentek chorowało na raka piersi w przeszłości, a 2 proc. było w trakcie leczenia raka piersi.
Polki chcą uniknąć chemioterapii, o ile jest to możliwe
Ponad połowa ankietowanych obawia się diagnozy raka piersi u siebie i u bliskiej kobiety. Chemioterapia niezmiennie budzi strach – aż 91,7 proc. biorących udział w badaniu wyznało, że kojarzy ją z silnym stresem, a 87,6 proc. z utratą włosów i pogorszeniem jakości życia. Zapewne z tego powodu ponad 90 proc. badanych chciałaby leczenia, które pozwala uniknąć chemioterapii. Ponad 60 proc. ankietowanych uważa, że chemioterapia to wysokie koszty, problemami z pracą oraz konieczność długiego pobytu w szpitalu. Mniej niż połowa Polek (47,7 proc.) jest przekonana, że chemioterapia to konieczność w każdym przypadku raka piersi.
Polki jasno wskazują, że chcą mieć wpływ na swoje leczenie i oczekują koordynacji opieki, drugiej opinii specjalistów oraz personalizacji terapii. Trzy na cztery Polki jest za ograniczeniem liczby wizyt w szpitalu do niezbędnego minimum. 77 proc. badanych zadeklarowało chęć wymiany doświadczeń z innymi pacjentkami, choćby za pośrednictwem organizacji pacjenckich.
Co ciekawe, system profilaktyki i diagnostyki raka piersi, funkcjonujący obecnie w Polsce, jest oceniany pozytywnie (porównywalny pod względem jakości z systemami w innych krajach europejskich) przez połowę Polek. Pomimo tego prowadzone od lat kampanie edukacyjno-informacyjne (zaproszenia sms-owe, mammobusy jeżdżące po Polsce), zapewnienie przez instytucje publiczne dostępu do bezpłatnej mammografii (bez skierowania) oraz rozszerzenie grupy docelowej (45-74 lata), nie spowodowały, że odsetek Polek, które wykonują mammografię, nie zwiększył się – nadal pozostaje bardzo niski.
Testy wielogenowe pozwalają uniknąć chemioterapii
Wnioski z raportu wskazują na społeczne oczekiwanie wobec medycyny personalizowanej i konieczność wdrożenia rozwiązań systemowych, takich refundacja wielogenowych testów rokowniczych, w celu zwiększenia poczucia bezpieczeństwa zdrowotnego – ocenia prof. Renata Duchnowska, kierownik Kliniki Onkologii Wojskowego Instytutu Medycznego – Państwowego Instytuty Badawczego.
Dr Katarzyna Pogoda, przewodnicząca Sekcji Raka Piersi Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, zauważa, że wyniki raportu odzwierciedlają kierunek, w którym zmierza współczesna onkologia – od terapii jednolitych dla wszystkich chorych ku medycynie precyzyjnej, opartej na biologii guza i ocenie ryzyka nawrotu. Dysponujemy już szerokim wachlarzem skutecznych metod leczenia: od hormonoterapii i leków celowanych po nowoczesne przeciwciała sprzężone z cytostatykami. Coraz większe znaczenie zyskują również testy wielogenowe, które pozwalają zidentyfikować pacjentki odnoszące rzeczywistą korzyść z pooperacyjnej chemioterapii.
Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe – Razem Lepiej, podkreśla, że pacjentki chcą mieć pewność, że podejmowane w ich przypadku decyzje terapeutyczne są spersonalizowane i oparte na wiedzy naukowej. Jeśli chodzi o profilaktykę, Polki oczekują jasnych informacji, gdzie i w jaki sposób mogą skorzystać z badań – szczególnie tych, które mogą zadecydować o powodzeniu terapii. Dlatego tak ważne jest, by system ochrony zdrowia wspierał świadome decyzje kobiet – poprzez refundację badań molekularnych, rozwój diagnostyki i rzetelną edukację zdrowotną. To inwestycja w lepsze leczenie, ale też w poczucie bezpieczeństwa pacjentek.
Według Krystyny Wechmann, prezes Federacji Stowarzyszeń „Amazonki”, kobiety obawiają się skutków ubocznych chemioterapii i dlatego chcą mieć pewność, że takie leczenie będzie rzeczywiście konieczne i bezpieczne. Refundacja testów wielogenowych pozwoliłaby lepiej dopasować terapię do potrzeb chorych, ograniczyć niepotrzebną chemioterapię oraz poprawić jakość życia kobiet w trakcie i po leczeniu.
Magdalena Kardynał, prezes Fundacji OmeaLife, przypomina, że badania wielogenowe dostarczają lekarzowi precyzyjnej informacji o tym, czy chemioterapia rzeczywiście przyniesie pacjentce korzyść. Możliwość uniknięcia niepotrzebnej chemioterapii jest dla kobiet priorytetem, bo to przekłada się bezpośrednio na lepszą jakość życia i zmniejszenie towarzyszącego chorobie lęku.
Pytania i odpowiedzi
Co to są wielogenowe testy rokownicze?
To nowoczesne badania genetyczne wykonywane na materiale guza nowotworowego, które pozwalają ocenić ryzyko nawrotu raka piersi i skuteczność leczenia chemioterapią. Dzięki nim lekarze mogą dopasować terapię do biologii nowotworu, a pacjentki uniknąć zbędnej chemioterapii.
Czy testy wielogenowe są dostępne w Polsce?
Obecnie testy te nie są refundowane w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia, choć eksperci i organizacje pacjenckie apelują o ich włączenie do koszyka świadczeń gwarantowanych. W wielu krajach europejskich – m.in. w Niemczech, Francji, Holandii czy Wielkiej Brytanii – testy wielogenowe są już standardem diagnostycznym.
Dlaczego pacjentki chcą unikać chemioterapii?
Chemioterapia budzi lęk z powodu licznych skutków ubocznych, takich jak utrata włosów, osłabienie, nudności i spadek jakości życia. Dla wielu kobiet możliwość uniknięcia chemioterapii przy jednoczesnym zachowaniu skuteczności leczenia stanowi ogromną wartość – zarówno zdrowotną, jak i psychiczną.
Na czym polega opieka koordynowana w raku piersi?
To zintegrowany model leczenia, w którym pacjentka ma zapewnioną ciągłość i spójność opieki – od diagnozy, przez leczenie, po rehabilitację i wsparcie psychologiczne. Dzięki temu kobieta nie musi samodzielnie szukać specjalistów, a decyzje terapeutyczne podejmuje interdyscyplinarny zespół ekspertów.
Dlaczego warto inwestować w diagnostykę genetyczną raka piersi?
Badania genetyczne, w tym testy wielogenowe, umożliwiają precyzyjne dobranie terapii do charakterystyki guza i potrzeb pacjentki. To nie tylko zwiększa skuteczność leczenia, ale także pozwala uniknąć niepotrzebnych skutków ubocznych i kosztownych terapii, które nie przyniosłyby korzyści chorej.
Postawy Polek wobec rozwiązań systemowych wspierających diagnostykę i terapię raka piersi RAPORT BADAWCZY Warszawa, październik 2025
W budowaniu relacji lekarz – pacjent najważniejsze jest zaufanie
Prof. Radosław Rola o niespecyficznych objawach i rewolucji terapii celowanej
