Tematem posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Badań Naukowych i Innowacji w Ochronie Zdrowia było przedstawienie głównych wniosków dotyczących bezpieczeństwa w polskich szpitalach opracowanych na podstawie programu certyfikacyjnego opracowanych przez Radę Ekspertów Koalicji na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali. Prace legislacyjne nad projektem Ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta cały czas trwają. W ostatnim czasie odbyło się pierwsze czytanie a następnie dokument został skierowany do prac w sejmowej Komisji Zdrowia.
Przewodniczący Rady Ekspertów Koalicji na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali Paweł Witt podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Badań Naukowych i Innowacji w Ochronie Zdrowia przedstawił wnioski z programu certyfikacyjnego Bezpieczny Szpital Bezpieczny Pacjent oraz rekomendacje Rady Ekspertów dot. koniecznych zmian do projektu Ustawy o jakości, który niedawno trafił do Sejmowej Komisji Zdrowia. Podkreślił, że prawie 1/3 placówek medycznych wskazała, że sprzęt bezpieczny stanowi w ich przypadku maksymalnie 15%. Ponad połowa szpitali nie szkoli pracowników w zakresie ekspozycji na leki cytotoksyczne obejmujące procedury zapobiegania im oraz postępowania w sytuacjach awaryjnych. Prawie połowa szpitali korzysta ze sprzętu bezpiecznego w przygotowywaniu minimum 50% leków, przy czym 16% szpitali w ogóle nie używa sprzętu bezpiecznego przy procedurze przygotowywania leków. Ponad połowa szpitali korzysta z zamkniętych systemów do podawania leków cytotoksycznych w praktycznie każdym przypadku. Natomiast prawie 30% szpitali w ogóle nie korzysta z zamkniętych systemów w zakresie przygotowywania leków cytotoksycznych.
Eksperci zauważyli, iż w projekcie Ustawy o jakości i bezpieczeństwie pacjenta nie mówi się o bezpieczeństwie personelu medycznego. „Szpitale to nie tylko pacjenci i budynki, ale także właśnie personel, narażony podczas pracy na różne niebezpieczeństwa. Pracownicy ochrony zdrowia są szczególnie narażeni między innymi na wystąpienie zdarzeń niepożądanych i ekspozycję na materiał biologiczny, zakłucia i zranienia ostrymi narzędziami, kontakt z toksycznymi lekami i stres. Niebezpieczne warunki pracy skutkujące chorobami zawodowymi, urazami i nieobecnością w pracy stanowią ponadto znaczny koszt dla sektora opieki zdrowotnej, nawet 2% wydatków na zdrowie” podkreśla przewodnicząca zespołu ds. Innowacji i ochrony zdrowia senator Agnieszka Gorgoń-Komor. Rada Ekspertów Koalicji na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali wielokrotnie zwracała uwagę, iż w projekcie Ustawy nie uwzględniono kwestii bezpieczeństwa personelu medycznego. Profesor Banasiewicz podkreśla ze „Jakość powinna być celem nadrzędnym
„Deklaracja „Bezpieczny szpital to bezpieczny pacjent” została przygotowana na podstawie dyrektywy UE dotyczącej zapobiegania zranieniom ostrymi narzędziami w szpitalach i innych placówkach ochrony zdrowia. Zaznaczył, że zmiana procedur, które wpłyną na bezpieczeństwo personelu, jest od początku priorytetem działania Koalicji na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali. Pod deklaracją podpisało się 63 sygnatariuszy, wymagania techniczne opracował ministerialny zespół ds. bezpieczeństwa szpitali. Certyfikat bezpieczeństwa uzyskały 52 szpitale. W raporcie uwzględniono wyniki analizy przeprowadzonej właśnie w tych placówkach” podkreślił dr n. med. i n. o zdrowiu Paweł Witt przewodniczący Rady Ekspertów Koalicji na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali, Wieloletni prezes Polskiego Towarzystwa Pielęgniarek Anestezjologicznych i Intensywnej Opieki.
Elektroniczne rejestry zdarzeń niepożądanych
W trakcie obrad parlamentarnego zespołu ds. Badań Naukowych i Innowacji w Ochronie Zdrowia podkreślono, że priorytetem powinno być bezpieczeństwo pacjenta jak i bezpieczeństwo personelu medycznego. Ważne, aby ustanowić konieczność tworzenia elektronicznych rejestrów zdarzeń niepożądanych, obejmujących zarówno zdarzenia z udziałem pacjentów, jak i personelu medycznego. Program certyfikacyjny bezpieczeństwa szpitali wykazał problem w tym zakresie – aż 75 % szpitali nie posiada takiego rejestru w formie elektronicznej. Rada Ekspertów Koalicji na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali zwraca uwagę, że raportowanie wszystkich zdarzeń niepożądanych powinno się odbywać na każdym szczeblu funkcjonowania placówek. Eksperci wskazali też na potrzebę analizy finansowej związanej z zagadnieniami jakości, czyli jakie koszty pociągają za sobą zdarzenia niepożądane. Dzięki wdrożeniu systemu wspieranego
Szkolenia
Przewodniczący Rady Ekspertów dr Paweł Witt poinformował, że w raporcie podkreślono ponadto potrzebę edukacji personelu medycznego w kontekście wdrożenia nowych zasad bezpieczeństwa i jakości. Zaproponowano uszczegółowienie w projekcie ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, z jakiego zakresu szkolenia dla personelu powinny być prowadzone i z jaką częstotliwością. W opinii ekspertów należy je organizować co najmniej raz na kwartał. Zakres szkoleń powinien dotyczyć m.in. ryzyka ekspozycji na materiał biologiczny, ekspozycji na leki cytotoksyczne, prawidłowych praktyk rejestracji zdarzeń niepożądanych z udziałem pracowników i pacjentów.
Rada Ekspertów stanęła na stanowisku, że bezpieczny szpital musi korzystać z bezpiecznego sprzętu, i zaleciła weryfikację w tym zakresie. Akredytacji nie powinien otrzymać szpital, który zapewnia mniej niż 50% takiego sprzętu. Obecnie 30% akredytowanych szpitali deklaruje, że 15% jego sprzętu można uznać za bezpieczny. Według wytycznych UE docelowo do 2025 r. cały sprzęt zostanie zastąpiony sprzętem bezpiecznym i tylko taki będzie dostępny.
Rada Ekspertów Koalicji na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali opracowała formularz dla placówek medycznych, zawierający parametry oceny jakości szpitali. Mogą one być wykorzystane dla zapewnienia bezpieczeństwa w ramach ogólnopolskiej akredytacji szpitali. W zapisach zawarto ponad 24 kryteria, które oceniają między innymi monitorowanie bezpieczeństwa personelu medycznego, rejestrowanie działań niepożądanych dotyczących również personelu medycznego, procedury związane z zapobieganiem skażeniom lekiem cytotoksycznym, szkolenia w zakresie podnoszenia bezpieczeństwa i jakości oraz wykorzystanie sprzętu bezpiecznego.
Bezpieczeństwo personelu medycznego
Priorytetem we wdrażaniu norm jakościowych i ocenie szpitali powinno być zarówno bezpieczeństwo pacjenta jak i bezpieczeństwo personelu medycznego. Zgodnie jednak z praktyką obowiązująca i będzie wdrażana w wielu krajach UE zdarzenia niepożądane powinny być najpierw eliminowane wśród personelu medycznego. Bezpieczny szpital powinien korzystać z bezpiecznego sprzętu. Nie powinien być akredytowany szpital, który zapewnia mniej niż połowę sprzętu bezpiecznego. „Zasoby kadrowe nieadekwatne do wymaganych procedur powodują nadmierne obciążenie personelu pielęgniarskiego pracą, co może skutkować częstszymi zakłuciami lub popełnianiem innych błędów” podkreśla Zofia Małas – Prezes Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych.
Z przytoczonych informacji na Parlamentarnym Zespole ds. Innowacji i Ochrony Zdrowia wynika, że 80% pracowników medycznych uważa, że stosowanie bezpiecznego sprzętu zwiększy także ich bezpieczeństwo. „Personel medyczny który pracuje w trybie zmian 24 godzinnych w porównaniu z personelem który pracuje maksymalnie 16 na dobę doświadcza o 61% więcej zakłuć igłami i tępych urazów po 20 godzinie pracy” zaznaczył dr Piotr Pawliszak Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Warszawie. Aż 75% pracowników medycznych w Polsce jako powód zranień wskazuje brak urządzeń zabezpieczających natomiast w wyniku 90% zdarzeń niepożądanych dochodzi wyniku błędnego planowania złej organizacji lub trybu świadczenia usług medycznych a zatem to systemy należy korygować
Przewodnicząca zespołu senator Agnieszka Gorgoń-Komor zapowiedziała, że podczas pracy nad projektem ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, Senat zwróci uwagę na to, aby zapisy regulacji gwarantowały również bezpieczeństwo pracowników ochrony zdrowia. „Chcemy czuć się w pracy bezpiecznie, mieć taki komfort, aby nieść pomoc pacjentom. Zależy też nam, by młodzi lekarze nie mieli obaw o swoje bezpieczeństwo i nie zniechęcali się przez to do wykonywania tego zawodu” – podkreśliła senator Agnieszka Gorgoń-Komor.
„W wielu szpitalach brakuje zamkniętych pobierania krwi. Są to na prawde naprawdę duże koszty ale rzeczywiście dbałość o pracowników będzie skutkowała tym że informacja opinii o szpitalach naprawdę błyskawiczny się przenosił tylko w obrębie danego miasta ale i w okolicy dbałość o pracowników budowanie kultury bezpieczeństwa nie powinna iść od dołu żądania szpitala chcemy bezpiecznego sprzętu ale od decydentów czyli od dyrekcji szpitala stworzenia warunków pracy i tutaj powinniśmy przekonać nie tylko te małą grupę która się zgłosiła ale rzeczywiście szeroką samo rozpowszechnić nasze działania, zachęcić do współpracy” – podsumowania Marzena Janowska, Naczelna Pielęgniarka Szpitala Klinicznego im. H. Święcickiego w Poznaniu.
„Kwestie prac nad Ustawą o jakości będą położone w toku prac parlamentarnych na etapie procedowania senackiej komisji zdrowia bo chyba wszyscy się zgadzamy że taki kształt ustawy jest niesatysfakcjonujący” podsumowuje spotkania senator Agnieszka Gorgoń-Komor.
Koalicja na rzecz Bezpieczeństwa Szpitali została zawiązana w 2021 roku, a głównym jej celem jest zwiększanie bezpieczeństwa pracowników ochrony zdrowia w miejscu pracy, m.in. poprzez promowanie i zachęcanie szpitali do korzystania z bezpiecznego sprzętu medycznego. Głównym projektem koalicji jest program Deklaracji „Bezpieczny szpital to bezpieczny pacjent”, do którego przyłączają się polskie placówki medyczne, przestrzegające zaleceń zawartych w Deklaracji. W poprzednim roku do Koalicji dołączyło ponad 40 instytucji (szpitali, powiatowych stacji sanitarno-epidemiologicznych, centrów zdrowia, ośrodków rehabilitacyjnych), w tym roku liczba zgłoszeń na ten moment wynosi 80. Na początku lipca br. ruszyła pierwsza w Polsce certyfikacja bezpieczeństwa i jakości szpitali.
Patronat nad projektem objęły: Narodowy Fundusz Zdrowia, Rzecznik Praw Pacjenta, Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych, Polska Federacja Szpitali, Naczelna Izba Lekarska, Polskie Stowarzyszenie Pielęgniarek Epidemiologicznych, Polskie Towarzystwo Pielęgniarek Anestezjologicznych i Intensywnej Opieki, Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, Polski Klub Dostępu Naczyniowego, Stowarzyszenie Higieny Lecznictwa, Ogólnopolskie Stowarzyszenie Szpitali Prywatnych, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Naczelna Izba Aptekarska, Europejskie Stowarzyszenie Czyste Leczenie oraz Towarzystwo Chirurgów Polskich.
Bezpieczny personel to bezpieczny pacjent – czy coś się zmieni w 2023 roku?
Wręczenie certyfikatów „Bezpieczny szpital to bezpieczny pacjent”
Źródło: materiały prasowe
