Otyłość a zdrowie serca. Kampania edukacyjna walczy z groźbami dla milionów Polaków

Otyłość to poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego, które w Polsce dotyka już 9 milionów dorosłych. To więcej osób niż mieszkańców Nowego Jorku! Pomimo alarmujących statystyk jedynie 1-3% pacjentów zmagających się z nadmierną masą ciała otrzymuje profesjonalną pomoc medyczną. Tymczasem konsekwencje nieleczonej otyłości są dramatyczne – zwiększa ona ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, które są główną przyczyną zgonów w naszym kraju.

Otyłość – poważne ryzyko dla serca

Związek między otyłością a chorobami serca jest niezaprzeczalny. Nadmierna masa ciała prowadzi do rozwoju nadciśnienia tętniczego, miażdżycy, cukrzycy typu 2 oraz niewydolności serca. To właśnie choroby sercowo-naczyniowe są głównym powikłaniem otyłości i odpowiadają za znaczną część hospitalizacji oraz zgonów w Polsce. Najnowsze badania przeprowadzone w ramach kampanii „Porozmawiajmy szczerze o otyłości” pokazują, że aż 76% Polaków obawia się kardiologicznych konsekwencji nadwagi i otyłości. Mimo to 61% nigdy nie skonsultowało problemu swojej masy ciała z lekarzem. Główne bariery? Brak świadomości i lęk przed oceną społeczną.

Kampania „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”

Aby przeciwdziałać tej sytuacji, w marcu 2025 roku rusza 6. edycja ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”. Jej tegoroczne hasło brzmi „Słuchaj serca. Lecz otyłość”, podkreślając bezpośredni wpływ tej choroby na zdrowie układu sercowo-naczyniowego. – Otyłość to choroba śmiertelna. Większość nieleczonych chorób, które nie mają tendencji do samoograniczania prowadzi w konsekwencji do śmierci – otyłości także to dotyczy. Dane o zgonach z powodów sercowo-naczyniowych uwidoczniają to jak żadne inne. Otyłość jest jak wierzchołek góry lodowej, pod którym tkwi ponad 200 różnych powikłań, ale właśnie te ze strony układu sercowo-naczyniowego: udar mózgu, zawał serca, niewydolność serca, choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze, odbierają życie najczęściej. Tymczasem badania pokazują, że osoby, które zredukują nadmierną masę ciała, o co najmniej 10%, zmniejszają ryzyko zawału serca lub udaru mózgu nawet o 24%. Wynika to z faktu, że utrata nadmiernej masy ciała poprawia ciśnienie krwi i zmniejsza stężenie lipidów we krwi, zapobiegając miażdżycy i tworzeniu się zakrzepów. W przytoczonym badaniu opinii publicznej, redukcję masy ciała jako cel sam w sobie wskazało tylko 18% osób, a ponad dwa razy więcej chce przede wszystkim zadbać o zdrowie. To dobra wiadomość, ponieważ w terapii otyłości musimy odejść od BMI-centryczności – ponieważ to nie utracone kilogramy są miarą sukcesów, a właśnie poprawa zdrowia – zwraca uwagę prof. dr hab. Lucyna Ostrowska, Prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości.

46% Polaków uważa nadwagę i otyłość za chorobę, a 94% jest przekonanych, że można je leczyć. Mimo to, aż 61% osób z nadmiernym BMI nigdy nie konsultowało z lekarzem tematu swojej nadmiernej masy ciała. Dlaczego tak się dzieje?

– Przyczyn takiego stanu rzeczy jest kilka. Po pierwsze w społecznej świadomości otyłość nadal nie istnieje jako kwestia zdrowotna, którą powinniśmy się zająć w pierwszej kolejności, a to ogromny błąd. Inna trudność, która dotyczy wielu pacjentów to lęk przed oceną. Z ich ust słyszymy czasem: „powiedziałem o swoich trudnościach lekarzowi: nie wysłuchał mnie, nie zrozumiał” lub „próbowałem już tak wielu rzeczy, a one nie pomogły”. Dlatego wciąż tak ważna jest edukacja, że pacjent może i powinien pytać lekarza o wpływ masy ciała na jego zdrowie i jego prawem jest dostęp do rzetelnej opieki medycznej i uzyskania specjalistycznej porady w zakresie otyłości. Nie bójmy się rozmawiać o otyłości w gabinecie lekarskim – wyjaśnia prof. dr hab. Lucyna Ostrowska.

Najdłużej żyją osoby ze wskaźnikiem masy ciała 23,5

Edukacja i wsparcie

Kampania oferuje szereg działań edukacyjnych i informacyjnych, w tym:
– webinary i spotkania z lekarzami specjalistami, które pomogą pacjentom zrozumieć, że otyłość to choroba wymagająca leczenia.
– materiały edukacyjne i kampanie w mediach społecznościowych, które mają na celu obalanie mitów dotyczących otyłości.
– wsparcie dla lekarzy POZ, którzy często są pierwszym punktem kontaktu dla pacjentów i mogą odegrać kluczową rolę w diagnostyce oraz kierowaniu do specjalistów.

Ambasadorem kampanii jest Robert Kudelski, znany aktor i promotor zdrowego stylu życia. — Motywem przewodnim spotu i całej 6. edycji kampanii jest hasło „Słuchaj serca. Lecz otyłość”. Ja czytam je jako apel, byśmy byli uważni na sygnały ostrzegawcze, które daje nam serce — bo obciąża je nie tylko stres, codzienne emocje, ale każdy dodatkowy kilogram. W codziennym biegu łatwo o tym zapomnieć, a przecież chodzi o nasze życie. Statystyki są przerażające, ale nie jesteśmy bezbronni, bo to właśnie serce podpowiada, co mamy robić: gdy pojawia się duszność, kołatanie serca, nadciśnienie, ból — to serce woła: „Potrzebuję pomocy, samo nie dam sobie rady! Serce to organ, który stał się metaforą miłości. A ja apeluję: leczmy otyłość, bo kompleksowe leczenie to najlepszy dowód na miłość i troskę wobec siebie samego. I o tym mówi właśnie nowy spot kampanii — komentuje Robert Kudelski, aktor i ambasador kampanii „Porozmawiajmy szczerze o otyłości”.

Otyłość w Polsce: „Zdrowie zaczyna się od zrozumienia. Zrozumieć otyłość”

Otyłość – cichy zabójca. Ekspertka: lekarze muszą wykazywać się czujnością jak w onkologii

[1] Raport NIK: https://www.nik.gov.pl/plik/id,28874,vp,31705.pdf
[2] Szacunki Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości.
[3] https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/statystyka-przyczyn-zgonow/umieralnosc-i-zgony-wedlug-przyczyn-w-2020-roku,10,1.html
[4] Look AHEAD Research Group. Association of the magnitude of weight loss and changes in physical fitness with long-term cardiovascular disease outcomes in overweight or obese people with type 2 diabetes: a post-hoc analysis of the Look AHEAD randomised clinical trial. Lancet Diabetes Endocrinol. 2016;4(11):913–921.
[5] De Bacquer D, Jennings C, Mirrakhimov, E et al. Potential for optimizing management of obesity in the secondary prevention of coronary heart disease. Eur Heart J Qual Care Clin Outcomes. 2022;8:568-576.