Nowy program lekowy ma być gotowy do przyjęcia pacjentów od dnia, w którym zacznie obowiązywać decyzja refundacyjna. To jedna z propozycji przedstawionych 5 listopada 2026 r. podczas pierwszego czytania nowelizacji ustawy refundacyjnej w sejmowej Komisji Zdrowia. Resort chce także móc wzywać firmy do składania wniosków refundacyjnych i premiować szpitale za wybór tańszych terapii ujętych w proponowanym katalogu terapii równoważnych. Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3281) został przedstawiony przez wiceminister zdrowia Katarzynę Kacperczyk oraz dyrektora Departamnetu Polityki Lekowej i Farmacji MZ Mateusza Oczkowskiego.
Rada Ministrów przyjęła projekt 27 października, a 30 października skierowała go do Sejmu. W czwartek Komisja Zdrowia przystąpiła do pierwszego czytania przed upływem siedmiodniowego terminu przewidzianego w regulaminie Sejmu. Projekt uzasadniała wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk. Przedstawiła go jako część szerszej reformy, która ma objąć również odrębne projekty dotyczące refundacji indywidualnej i recept. „Zmiany, które proponujemy w tej ustawie, jak i w kolejnych projektach będą wzajemnie komplementarne, uzupełniające się tak, żeby tworzyły spójny system” – mówiła wiceminister.
Przedstawiamy najważniejsze wątki z dyskusji przedstawione przez resort zdrowia:
– Program lekowy ma być gotowy w dniu rozpoczęcia refundacji
Między wejściem w życie decyzji refundacyjnej a rozpoczęciem leczenia w nowym programie lekowym może upłynąć czas potrzebny na zawarcie umów przez NFZ. Mateusz Oczkowski, dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia, mówił podczas komisji, że oczekiwanie na zakontraktowanie programu sięgało niekiedy pół roku. Resort proponuje rozwiązanie pomostowe, które ma pozwolić na wcześniejsze przygotowanie programu i udzielanie świadczeń od pierwszego dnia obowiązywania decyzji. Dla chorego, który spełnia kryteria programu, oznaczałoby to możliwość wcześniejszej kwalifikacji w ośrodku gotowym do prowadzenia terapii.
Katarzyna Kacperczyk mówiła także o sygnałach dotyczących opóźnień w samej kwalifikacji. To kolejny etap po uruchomieniu programu. Szpital musi ocenić, czy pacjent spełnia kryteria, w tym wykonać lub zweryfikować wymagane badania. Ministerstwo zapowiada też uporządkowanie Systemu Monitorowania Programów Lekowych, aby ośrodki nie musiały wprowadzać tych samych informacji w kilku miejscach.
– Minister będzie mógł wezwać firmę do złożenia wniosku
Jeżeli w danym wskazaniu pozostaje niezaspokojona potrzeba zdrowotna, minister ma móc wezwać firmę do złożenia wniosku refundacyjnego. Wcześniej resort chce identyfikować takie terapie przez systematyczną obserwację rynku, określaną jako horizon scanning. Mateusz Oczkowski mówił również o wstępnych konsultacjach i możliwości równoległego prowadzenia postępowań dla konkurencyjnych terapii. Ma to dać resortowi możliwość negocjowania warunków finansowania, gdy dla tej samej grupy chorych dostępnych jest kilka produktów.
W prezentacji wskazano, że dla wybranych terapii innowacyjnych termin rozpatrzenia wniosku mógłby zostać skrócony ze 180 do 120 dni, a opłata za jego złożenie obniżona o połowę. Dyrektor DPLiF omówił także odrębne uproszczenie dla technologii o ograniczonym wpływie na budżet. Wskazał progi do 10 mln zł w pierwszym i 12,5 mln zł w drugim roku refundacji, przy których możliwe byłoby pominięcie standardowej oceny przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT). Szczególnie w onkologii znaczenie ma też propozycja dotycząca terapii skojarzonych, w których leki należą do różnych firm. Według wyjaśnień resortu wniosek mógłby złożyć jeden podmiot, a drugi składnik byłby rozpatrywany jako produkt towarzyszący. Osobną zmianą jest ścieżka dla leków sierocych oparta na analizie wielokryterialnej. Ministerstwo Zdrowia uzasadnia ją specyfiką chorób rzadkich i ultrarzadkich, w których mała liczba chorych utrudnia przeprowadzenie dużych badań klinicznych.
– Katalog terapii równoważnych i limity wydatków Narodowego Funduszu Zdrowia
Resort chce wprowadzić zachęty finansowe dla ośrodków stosujących tańszą terapię spośród opcji ujętych w katalogu terapii równoważnych. Mateusz Oczkowski odnosił tę propozycję do sytuacji, gdy w jednej linii leczenia dostępnych jest kilka innowacyjnych opcji, a dla droższych nie wykazano większej skuteczności. Wskazywał przy tym na brak bezpośrednich porównań części tych leków w badaniach klinicznych.
Drugim rozwiązaniem ma być limit wydatków na daną technologię, określany jako CAP. Zgodnie z prezentacją przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia limit miałby być wpisywany do decyzji refundacyjnej. Po jego przekroczeniu koszt ponad ustaloną kwotę obciążałby firmę farmaceutyczną na zasadach określonych dla danej refundacji. Katalog dotyczy zatem wyboru między opcjami finansowanymi w programie, a CAP ma określać, jak płatnik i firma rozliczą wydatki na konkretną technologię.
Zobacz także: Jak znaleźć program lekowy i sprawdzić zasady kwalifikacji
– Zachęty do produkcji leków w Polsce i zmiany w deklaracjach dostaw
MZ zapowiedziało zwiększenie obniżki odpłatności pacjenta z 15 do 30 proc. dla kwalifikujących się leków wytwarzanych w Polsce z substancji czynnej produkowanej w kraju. Projekt ma również zachęcać firmy do przenoszenia produkcji do Polski. Mateusz Oczkowski przedstawił mechanizm, w którym preferencja mogłaby działać przez trzy lata przewidziane na transfer technologii, a niedotrzymanie zobowiązania skutkowałoby zwrotem uzyskanej korzyści. Resort proponuje również pierwszeństwo rozpatrywania wniosków dotyczących leków produkowanych w Polsce oraz formalne umocowanie Krajowej Listy Leków Krytycznych. Lista ma wskazywać substancje istotne dla ciągłości dostaw i pozwalać dopasować formy wsparcia do rodzaju zagrożenia.
W razie braków na rynku minister miałby móc objąć refundacją także sprowadzone opakowania obcojęzyczne. Dowód dostępności leku firma przedstawiałaby przed decyzją refundacyjną, zamiast załączać go już do wniosku. Resort chce też negocjować deklarowaną wielkość dostaw zamiast wyliczać ją według ustawowego wzoru, a przy obowiązkowej obniżce ceny po utracie wyłączności rynkowej uwzględniać wcześniejsze obniżki. Wśród przedstawionych zmian znalazły się ponadto podniesienie minimalnej marży hurtowej dla najtańszych leków z 50 do 80 gr oraz zmiany w rozliczaniu receptury aptecznej, w tym surowców i opakowań.
– Organizacje pacjentów w negocjacjach. Wniosek o refundację importu przez IKP
Resort przewiduje możliwość udziału organizacji pacjentów w negocjacjach cenowych przed Komisją Ekonomiczną po stronie podmiotu odpowiedzialnego oraz w posiedzeniach zespołów koordynacyjnych programów lekowych. Katarzyna Kacperczyk powiązała te propozycje z postulatami organizacji pacjenckich dotyczącymi ich udziału w kształtowaniu polityki lekowej.
Projekt przewiduje też cyfryzację importu docelowego. Wniosek o refundację leku sprowadzanego w tym trybie pacjent mógłby złożyć przez Internetowe Konto Pacjenta. Mateusz Oczkowski zapowiedział ponadto wpisywanie kodu rozpoznania ICD-10 do e-recept, również nierefundowanych. Zestawienie rozpoznań z danymi o przepisywanych lekach ma pomóc resortowi i płatnikowi oceniać potrzeby zdrowotne i wydatki na refundację.
Komisja Zdrowia z dnia 5 listopada 2026 r.: Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3281) − uzasadnia Minister Zdrowia.
Programy lekowe w onkologii. Jak finansowanie badań wpływa na dostęp do terapii
Refundacja CAR-T w szpiczaku plazmocytowym. O co apelują eksperci























































