Polski system ochrony zdrowia podejmuje zdecydowane kroki w walce z rosnącym zagrożeniem uzależnień wśród młodzieży. Komisja Zdrowia przyjęła jednogłośnie projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Projekt – dostosowany do zaleceń Komisji Europejskiej – przewiduje kompleksowe objęcie regulacjami elektronicznych papierosów, również tych beznikotynowych, a także woreczków nikotynowych. Nowe przepisy mają za zadanie wypełnić istniejące luki prawne i ujednolicić zasady obrotu oraz promocji produktów nikotynowych i powiązanych.
Zmiany mają fundamentalne znaczenie z punktu widzenia zdrowia publicznego – zwłaszcza w kontekście młodych osób, które coraz częściej sięgają po nowe formy nikotyny. W odpowiedzi na niepokojące dane i brak odpowiednich regulacji, projekt nowelizacji precyzyjnie określa, jakie ograniczenia będą obowiązywały zarówno producentów, jak i sprzedawców.
Jednolita regulacja dla wszystkich e-papierosów – z nikotyną i bez
Jedną z kluczowych zmian jest objęcie wszystkich e-papierosów – niezależnie od zawartości nikotyny – tymi samymi przepisami. Obecnie beznikotynowe wersje są dostępne bez ograniczeń, co umożliwia ich łatwy zakup przez dzieci i młodzież. Projekt ustawy przewiduje m.in. zakaz sprzedaży tych produktów osobom poniżej 18. roku życia, zakaz handlu nimi przez internet i w automatach oraz zakaz jakiejkolwiek formy reklamy i promocji.
Co istotne, każde opakowanie elektronicznego papierosa, także tego bez nikotyny, będzie musiało zawierać odpowiednie ostrzeżenia zdrowotne. Palenie ich w przestrzeni publicznej zostanie również zakazane, co zrównuje je pod względem restrykcji z wyrobami tytoniowymi.
Nowe przepisy dotyczące płynów do e-papierosów
Nowelizacja obejmuje również pojemniki z płynem beznikotynowym do e-papierosów. Przepisy zakładają m.in. obowiązek zgłaszania składu produktów do Biura ds. Substancji Chemicznych z minimum sześciomiesięcznym wyprzedzeniem. Płyny będą musiały spełniać określone normy bezpieczeństwa – niedozwolone będą substancje rakotwórcze i inne składniki stwarzające ryzyko dla zdrowia użytkowników.
Oznakowanie produktów będzie obowiązkowe, a sprzedaż na odległość i w automatach – zabroniona. Podobnie jak w przypadku samych urządzeń, sprzedaż płynów będzie dozwolona wyłącznie osobom pełnoletnim.
Woreczki nikotynowe pod lupą ustawodawcy
Dotychczas praktycznie nienadzorowane woreczki nikotynowe również znalazły się w centrum uwagi ustawodawców. W projekcie nowelizacji przewidziano szereg ograniczeń: zakaz sprzedaży osobom poniżej 18. roku życia, zakaz sprzedaży online oraz wymóg zamieszczania ostrzeżeń zdrowotnych na opakowaniach. Produkty te zostaną oficjalnie zdefiniowane jako wyroby zawierające nikotynę, przeznaczone do stosowania doustnego – bez udziału tytoniu.
W ustawie zawarto także limit zawartości nikotyny w woreczkach – maksymalnie 20 mg/g. Skład tych produktów również będzie musiał być zgłaszany do Biura ds. Substancji Chemicznych na co najmniej pół roku przed ich wprowadzeniem do obrotu.
Walka z uzależnieniami wśród młodzieży – cel nadrzędny zmian
Jak wynika z danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), młodzi użytkownicy e-papierosów – zarówno tych z nikotyną, jak i bez – są ponad dwukrotnie bardziej narażeni na późniejsze uzależnienie od wyrobów tytoniowych. Brak wcześniejszych regulacji w zakresie produktów beznikotynowych sprzyjał ich popularności wśród młodzieży.
Rząd odpowiada teraz na to zagrożenie zdecydowanymi działaniami legislacyjnymi. Nowelizacja ustawy ma za zadanie nie tylko ujednolicić przepisy, lecz także wzmocnić ochronę najmłodszych przed ryzykiem uzależnienia. Skierowanie projektu do dalszych prac sejmowych to istotny krok w tym kierunku.
Kolejne kroki: zakaz jednorazówek i produktów smakowych
To jednak nie koniec planowanych działań. W wykazie prac legislacyjnych rządu znajduje się już kolejny projekt, który przewiduje m.in. zakaz sprzedaży wszystkich jednorazowych e-papierosów, niezależnie od zawartości nikotyny. Ustawodawcy planują także zakazać sprzedaży smakowych woreczków nikotynowych oraz innych wyrobów nikotynowych, takich jak gumy, spraye i tabletki – które będą traktowane jak leki i dopuszczane do obrotu wyłącznie po zatwierdzeniu przez URPL.
Harmonizacja z prawem UE
Nowelizacja wpisuje się w szerszy kontekst harmonizacji przepisów z prawem Unii Europejskiej. W kwietniu 2025 r. w życie weszła już ustawa zakazująca sprzedaży podgrzewanych wyrobów tytoniowych o charakterystycznych aromatach, takich jak mentol czy owoce. Branża otrzymała dziewięciomiesięczny okres przejściowy na wyprzedanie zapasów.
Nowelizacja ustawy antytytoniowej to krok milowy w walce o zdrowie publiczne, zwłaszcza najmłodszych obywateli. Kompleksowe podejście do kwestii e-papierosów, płynów beznikotynowych oraz woreczków nikotynowych pokazuje determinację ustawodawców w ograniczaniu dostępności i atrakcyjności tych produktów. Polska dostosowuje swoje przepisy do unijnych standardów, jednocześnie odpowiadając na wyzwania, które niesie dynamicznie rozwijający się rynek wyrobów nikotynowych.
Alkohol i e-papierosy wśród młodzieży – nowe dane, stare wyzwania
