Komisja Europejska wydała warunkowe pozwolenie na dopuszczenie do obrotu leku Kisunla (donanemab), przeciwciała monoklonalnego firmy Eli Lilly, przeznaczonego do leczenia pacjentów w wczesnym, objawowym stadium choroby Alzheimera. Decyzja ta spotkała się zarówno z entuzjazmem, jak i ostrożnością środowiska neurologicznego, ponieważ skuteczność leku, mimo wykazanych w badaniach klinicznych korzyści w spowalnianiu postępu choroby, oraz jego profil bezpieczeństwa nadal budzą dyskusje wśród ekspertów. Kisunla została dopuszczona do stosowania wyłącznie w warunkach ścisłego nadzoru medycznego i u wybranych pacjentów.
Mechanizm działania i znaczenie Kisunli w terapii Alzheimera
Donanemab jest przeciwciałem monoklonalnym, które ukierunkowuje się na blaszki amyloidowe w mózgu pacjentów z chorobą Alzheimera. Nadmierne nagromadzenie tych struktur prowadzi do zaburzeń pamięci, myślenia i codziennego funkcjonowania. Badania fazy 3, w tym TRAILBLAZER-ALZ 2, wykazały, że Kisunla statystycznie istotnie spowalnia pogarszanie się funkcji poznawczych i funkcjonalnych u pacjentów z łagodnym upośledzeniem poznawczym lub łagodną demencją. Wyniki te stanowiły podstawę decyzji KE o warunkowym dopuszczeniu leku do obrotu.
Warunkowe dopuszczenie – ograniczenia w leczeniu
Zgoda Komisji Europejskiej oraz Europejskiej Agencji Leków (EMA) przewiduje stosowanie Kisunli wyłącznie u pacjentów spełniających określone kryteria: terapia przeznaczona jest dla dorosłych we wczesnym stadium choroby Alzheimera, tylko u osób z potwierdzoną obecnością blaszek amyloidowych, a leczenie ograniczone jest do pacjentów, którzy nie są homozygotami genu ApoE4, gdyż u nosicieli dwóch kopii tego genu ryzyko poważnych działań niepożądanych jest znacząco wyższe. Dawkowanie leku opiera się na protokole TRAILBLAZER-ALZ 6, przewidującym stopniowe zwiększanie dawki, co zmniejsza ryzyko wystąpienia ARIA – nieprawidłowości obrazowania związanych z amyloidem.
Skuteczność a bezpieczeństwo – kontrowersje w środowisku medycznym
Wyniki badań klinicznych uznawane są przez część ekspertów za przełomowe, po wielu latach nieudanych prób spowalniania przebiegu choroby Alzheimera. Jednak efekt terapeutyczny uznawany jest przez innych specjalistów za umiarkowany, a realna poprawa jakości życia pacjentów może być ograniczona. Donanemab może wywoływać poważne działania niepożądane, w tym ARIA-E (obrzęk mózgu) i ARIA-H (mikrokrwotoki i hemosyderoza), które w rzadkich przypadkach mogą mieć charakter śmiertelny. Ryzyko to jest szczególnie wysokie u pacjentów homozygotycznych dla ApoE4.
Sposób podawania i zalecenia kliniczne
Kisunla podawana jest wyłącznie w formie dożylnej infuzji (IV), raz na cztery tygodnie, z czasem trwania około 30 minut, w warunkach szpitalnych lub pod ścisłą kontrolą lekarza. Pacjenci objęci leczeniem wymagają regularnego monitorowania obrazowego i laboratoryjnego w celu wczesnego wykrywania potencjalnych działań niepożądanych. Lek dostępny jest na receptę, a jego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń dawkowania oraz kryteriów kwalifikacji pacjentów.
Wpływ na system opieki zdrowotnej i dostępność leczenia
Chociaż Kisunla uzyskała warunkowe pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w Unii Europejskiej, decyzje dotyczące refundacji pozostają w gestii poszczególnych państw członkowskich. W niektórych krajach, jak Wielka Brytania, lek został zatwierdzony, lecz nie przewiduje się jego refundacji z uwagi na wysokie koszty i ograniczoną skuteczność. Alternatywnie, potencjalną zaletą Kisunli jest możliwość zakończenia terapii po skutecznym usunięciu blaszek amyloidowych, co może zmniejszyć liczbę wlewów, ograniczyć koszty leczenia i zmniejszyć obciążenie pacjenta.
Donanemab w badaniach klinicznych – TRAILBLAZER-ALZ 2 i 6
Badanie TRAILBLAZER-ALZ 2 obejmowało 1736 pacjentów z ośmiu krajów. Wyniki wykazały spowolnienie progresji choroby, zmniejszenie ryzyka przejścia do bardziej zaawansowanego stadium klinicznego w ciągu 18 miesięcy oraz utrzymanie niezależności i funkcji poznawczych. TRAILBLAZER-ALZ 6 potwierdziło, że stopniowe zwiększanie dawek skutecznie ogranicza ryzyko ARIA, bez utraty skuteczności terapeutycznej.
Kisunla (donanemab) stanowi ważny krok w kierunku terapii ukierunkowanej na blaszki amyloidowe u pacjentów z wczesnym stadium choroby Alzheimera. Warunkowe dopuszczenie przez KE otwiera drogę do terapii pacjentów wybranych na podstawie kryteriów genetycznych i biomarkerowych, jednak dalsze obserwacje dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa są konieczne. Lek wzbudza nadzieję, ale także wymaga odpowiedzialnego stosowania w środowisku klinicznym.
Decyzja Komisji Europejskiej:
W dniu 24 lipca 2025 r. Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi ( CHMP ), po przeprowadzeniu procedury ponownego badania , wydał pozytywną opinię, rekomendując przyznanie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego Kisunla, przeznaczonego do leczenia wczesnej objawowej choroby Alzheimera u dorosłych, którzy nie są nosicielami apolipoproteiny E ε4 (ApoE ε4) lub są heterozygotami. Wnioskodawcą na rejestrację tego produktu leczniczego jest Eli Lilly Nederland BV.
Lek Kisunla będzie dostępny w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji o mocy 350 mg. Substancją czynną leku Kisunla jest donanemab, przeciwciało monoklonalne ( kod ATC : N06DX05), które wiąże się z blaszkami amyloidowymi, wspomagając w ten sposób ich usuwanie poprzez fagocytozę za pośrednictwem komórek mikrogleju.
Zaletą Kisunli jest spowolnienie postępu deficytów poznawczych i funkcjonalnych związanych z chorobą Alzheimera. Do najczęstszych działań niepożądanych należą nieprawidłowości w obrazowaniu amyloidowym (ARIA) oraz ból głowy.
Pełne wskazanie jest następujące:
Donanemab jest wskazany w leczeniu dorosłych pacjentów z rozpoznaniem klinicznym łagodnych zaburzeń funkcji poznawczych i łagodnej demencji spowodowanej chorobą Alzheimera (wczesna objawowa choroba Alzheimera), którzy są heterozygotami lub nie są nosicielami apolipoproteiny E ε4 (ApoE ε4) z potwierdzoną patologią amyloidową (patrz punkt 4.4).
Leczenie preparatem Kisunla powinno być rozpoczynane przez lekarzy z doświadczeniem w diagnostyce i leczeniu choroby Alzheimera, którzy mają zapewniony szybki dostęp do obrazowania metodą rezonansu magnetycznego. Donanemab powinien być podawany pod nadzorem wielodyscyplinarnego zespołu przeszkolonego w zakresie wykrywania, monitorowania i leczenia ARIA oraz mającego doświadczenie w wykrywaniu i leczeniu reakcji związanych z infuzją. Rozpoczęcie leczenia preparatem Kisunla nastąpi za pośrednictwem centralnego systemu rejestracji wdrożonego w ramach programu kontrolowanego dostępu.
Szczegółowe zalecenia dotyczące stosowania tego produktu zostaną opisane w charakterystyce produktu leczniczego (ChPL), która zostanie opublikowana na stronie internetowej EMA we wszystkich oficjalnych językach Unii Europejskiej po wydaniu pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przez Komisję Europejską.
Kisunla (donanemab) w terapii choroby Alzheimera
Czym jest Kisunla (donanemab)?
Kisunla to przeciwciało monoklonalne Eli Lilly stosowane w leczeniu pacjentów w wczesnym, objawowym stadium choroby Alzheimera z potwierdzoną obecnością blaszek amyloidowych.
Jak działa Kisunla?
Donanemab ukierunkowuje się na blaszki amyloidowe w mózgu, wiąże je i wspomaga ich eliminację, co spowalnia progresję choroby i utratę funkcji poznawczych.
Kto kwalifikuje się do leczenia Kisunlą?
Lek jest dopuszczony wyłącznie do stosowania u dorosłych pacjentów w wczesnym stadium choroby Alzheimera z potwierdzoną amyloidopatią i którzy nie są homozygotami ApoE4, aby zmniejszyć ryzyko poważnych działań niepożądanych.
Jak podawana jest Kisunla?
Kisunla podawana jest w formie dożylnej infuzji raz na cztery tygodnie, każda infuzja trwa około 30 minut, w warunkach szpitalnych lub pod ścisłym nadzorem medycznym.
Jakie są potencjalne działania niepożądane Kisunli?
Do najważniejszych działań niepożądanych należą ARIA-E (obrzęk mózgu) i ARIA-H (mikrokrwotoki i hemosyderoza). Ryzyko poważnych działań jest wyższe u pacjentów homozygotycznych dla genu ApoE4.
Czy Kisunla jest refundowana w UE?
Decyzje dotyczące refundacji pozostają w gestii państw członkowskich. Niektóre kraje zatwierdziły lek, lecz nie przewidują jego refundacji ze względu na wysokie koszty i umiarkowaną skuteczność.
Jakie korzyści przynosi Kisunla pacjentom?
Lek spowalnia postęp choroby, utrzymuje funkcje poznawcze i niezależność pacjentów w wczesnym stadium Alzheimera oraz pozwala potencjalnie ograniczyć liczbę wlewów dożylnych po usunięciu blaszek amyloidowych.
Chorobę Alzheimera można rozpoznać na etapie przedobjawowym, nawet 10–20 lat przed jej manifestacją?
Źródło: ema.europa.eu
