Od 1 lipca 2026 r. niskodawkowa tomografia komputerowa płuc ma zostać objęta finansowaniem przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt rozporządzenia, który przewiduje włączenie tego badania do stałego programu profilaktycznego dla osób należących do grup ryzyka rozwoju raka płuca. Zmiana ma ułatwić dostęp do nowoczesnej diagnostyki, która dotychczas była realizowana przede wszystkim w ramach programu pilotażowego. Oznaczało to ograniczoną liczbę placówek i nierówny dostęp do badań w zależności od miejsca zamieszkania pacjenta.
Od pilotażu do stałego programu. Dlaczego chodzi właśnie o raka płuca
Niskodawkowa tomografia komputerowa płuc, określana skrótem NDTK, ma stać się elementem regularnego systemu profilaktyki zdrowotnej finansowanego ze środków publicznych. Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt rozporządzenia, który ma stworzyć podstawy prawne do uruchomienia ogólnokrajowego programu badań przesiewowych. Dzięki nowym przepisom NFZ będzie mógł zawierać umowy z placówkami medycznymi według jednolitych zasad. To istotne z punktu widzenia organizacji programu, ponieważ dotychczasowe rozwiązanie miało charakter pilotażowy i nie obejmowało w równym stopniu wszystkich regionów kraju.
Dla pacjentów spełniających kryteria udziału w programie najważniejsza zmiana będzie praktyczna: badanie ma być dostępne bez dodatkowych opłat. Projektowane regulacje mają również uprościć ścieżkę korzystania z diagnostyki. W przekazanych materiałach nie wskazano jednak szczegółowej listy kryteriów kwalifikacji ani wykazu placówek, które będą realizowały badania po 1 lipca 2026 r.
Rak płuca należy do najczęściej rozpoznawanych nowotworów złośliwych w Polsce. Każdego roku diagnozę otrzymuje około 22 tysiące osób. Zwraca się także uwagę na rosnącą liczbę zachorowań wśród kobiet. Szczególnym problemem w przypadku tego nowotworu jest to, że choroba przez długi czas może rozwijać się bez jednoznacznych objawów. Pacjenci często trafiają do lekarzy dopiero wtedy, gdy rak płuca jest już w zaawansowanym stadium. Według danych przytoczonych w przekazanym materiale, w ciągu ostatnich dwudziestu lat rak płuca odpowiadał średnio za około 22,1 tysiąca zgonów rocznie. W tym kontekście badania przesiewowe mają duże znaczenie. Ich celem jest wykrycie zmian wcześniej, zanim choroba zacznie dawać wyraźne objawy i zanim możliwości leczenia zostaną istotnie ograniczone.
Niskodawkowa tomografia komputerowa płuc umożliwia dokładną ocenę stanu płuc bez podawania środka kontrastowego. Badanie trwa krótko i wykorzystuje znacznie mniejszą dawkę promieniowania niż klasyczna tomografia komputerowa. Największą wartością tej metody jest możliwość wykrywania bardzo niewielkich zmian. Wczesne rozpoznanie raka płuca zwiększa szanse na zastosowanie skutecznego leczenia. Dlatego planowane finansowanie NDTK przez NFZ ma być jednym z elementów poprawy wykrywalności nowotworu na wcześniejszych etapach.
Przepisy są w konsultacjach
Projekt rozporządzenia został skierowany do konsultacji społecznych. Ministerstwo Zdrowia zakłada, że procedury legislacyjne zostaną zakończone przed wakacjami, a nowe przepisy zaczną obowiązywać 1 lipca 2026 r. Jeżeli rozwiązanie wejdzie w życie zgodnie z zapowiedziami, niskodawkowa tomografia komputerowa płuc przestanie być badaniem dostępnym głównie w ramach pilotażu. Ma stać się częścią stałego programu profilaktyki finansowanego przez NFZ i skierowanego do osób najbardziej narażonych na rozwój raka płuca.
Od kiedy niskodawkowa tomografia komputerowa płuc ma być finansowana przez NFZ?
Zgodnie z projektem nowe przepisy mają zacząć obowiązywać 1 lipca 2026 r.
Czy pacjent zapłaci za badanie?
Badanie ma być finansowane ze środków publicznych, więc osoby spełniające kryteria programu mają skorzystać z niego bez dodatkowych opłat.
Dla kogo będzie przeznaczone badanie?
Program ma obejmować osoby należące do grup ryzyka rozwoju raka płuca. W przekazanych materiałach nie podano szczegółowych kryteriów kwalifikacji.
Czym niskodawkowa tomografia różni się od klasycznej tomografii komputerowej?
NDTK wykorzystuje znacznie mniejszą dawkę promieniowania niż klasyczna tomografia komputerowa. Z przekazanego materiału wynika także, że badanie nie wymaga podawania środka kontrastowego.
Dlaczego to badanie jest ważne w raku płuca?
Niskodawkowa tomografia komputerowa płuc pozwala wykrywać bardzo małe zmiany. Wczesne rozpoznanie raka płuca zwiększa szanse na skuteczne leczenie.
Czy program już działa?
Projekt rozporządzenia jest na etapie konsultacji społecznych. Ministerstwo Zdrowia zakłada, że przepisy wejdą w życie 1 lipca 2026 r.
Zmiany w finansowaniu tomografii komputerowej. Oszczędności czy porządkowanie systemu?
Kardiolodzy będą mogli wykonywać i opisywać TK tętnic wieńcowych
