![Otyłość pod nadzorem medycyny. System, terapia i realne koszty zdrowotne [WIDEO]](https://medkurier.pl/wp-content/uploads/2026/03/Terapia-farmakoterapia-i-wsparcie-w-leczeniu-przewleklej-choroby-metabolicznej-360x180.png)
Nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD – Inflammatory Bowel Disease) to grupa przewlekłych schorzeń, które – mimo że dotyczą relatywnie niewielkiej liczby osób – mają istotny wpływ na zdrowie publiczne, funkcjonowanie społeczne pacjentów oraz system ochrony zdrowia. Jak podkreśla Grażyna Rydzewska, w Polsce z IBD żyje około 100–150 tysięcy pacjentów. Do tej grupy należą przede wszystkim wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz choroba Leśniowskiego-Crohna. Choroby te różnią się lokalizacją zmian zapalnych, przebiegiem klinicznym oraz możliwymi powikłaniami, jednak łączy je przewlekły charakter i tendencja do nawrotów. Leczenie nieswoistych chorób zapalnych jelit wymaga indywidualnego podejścia, znajomości algorytmów terapeutycznych oraz dostępu do nowoczesnych metod leczenia.
Choroba ludzi młodych
Istotną cechą nieswoistych chorób zapalnych jelit jest fakt, że bardzo często rozpoznawane są u osób młodych. Duża część pacjentów to ludzie przed 35. rokiem życia – osoby aktywne zawodowo, planujące życie rodzinne, edukację i rozwój zawodowy. Choroba pojawia się więc w okresie, który naturalnie wiąże się z intensywną aktywnością życiową. Z tego powodu właściwe, wcześnie wdrożone leczenie ma znaczenie nie tylko medyczne, ale także społeczne i ekonomiczne. Skuteczna kontrola choroby umożliwia pacjentom utrzymanie aktywności zawodowej i ograniczenie długotrwałej nieobecności w pracy.
Objawy i konsekwencje choroby
IBD często kojarzone są z biegunką i bólem brzucha – i rzeczywiście są to objawy dominujące. Warto jednak podkreślić, że w przebiegu choroby mogą występować także inne, znacznie bardziej obciążające problemy zdrowotne. Należą do nich m.in. przetoki okołoodbytowe, zwężenia jelit, konieczność wielokrotnych hospitalizacji oraz zabiegów chirurgicznych. Przewlekłość objawów, ich intymny charakter oraz nieprzewidywalność nawrotów wpływają również na komfort psychiczny pacjentów. Chorzy często wymagają stałej, długoterminowej opieki specjalistycznej.
– Dużą grupę pacjentów stanowią osoby młode, w pełni sił. Pacjenci, którzy chcieliby pracować lub zakładać rodziny. Z tego też powodu ich odpowiednie i właściwe leczenie jest niesłychanie istotne. (…) Pacjenci wymagają przewlekłej opieki. Dodatkowo są to choroby, które – na dzień dzisiejszy – nie są uleczalne. Możemy je coraz lepiej kontrolować, co jest niesłychanie ważne z klinicznego punktu widzenia – mówiła prof. dr hab. Grażyna Rydzewska, specjalista chorób wewnętrznych i gastroenterologii, kierownik Kliniki Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA, prezes Polskiego Towarzystwa Gastroenterologicznego podczas konferencji Priorytety w Ochronie Zdrowia.
Obecnie nieswoiste choroby zapalne jelit uznawane są za schorzenia nieuleczalne, jednak możliwe jest ich coraz skuteczniejsze kontrolowanie. Współczesna gastroenterologia stawia sobie ambitniejsze cele niż jeszcze kilkanaście lat temu. Celem terapii nie jest już wyłącznie ustąpienie objawów klinicznych. Coraz większy nacisk kładzie się na:
- remisję endoskopową,
- wygojenie zmian w błonie śluzowej jelita,
- remisję histologiczną,
- zapobieganie powikłaniom strukturalnym, takim jak zwężenia.
Takie podejście przekłada się na mniejszą liczbę hospitalizacji, rzadsze interwencje chirurgiczne, poprawę jakości życia pacjentów oraz zmniejszenie ryzyka rozwoju nowotworów jelita grubego w przyszłości.
– W leczeniu tych chorób stawiamy sobie coraz ambitniejsze cele. Naszym celem nie jest już tylko remisja kliniczna. Sięgamy głębiej, sięgamy po remisję endoskopową, po remisję histologiczną, ale jeszcze nie umiemy wyleczyć. Te choroby nawracają bez względu na stosowane leki. Ścieżka terapeutyczna nam się coraz bardziej skraca (…) Wiemy już, że sięganie głębiej, czyli wygojenie zmian w błonie śluzowej, wygojenie obrzodzeń, zapobieganie zwężeniom, to jest także zmniejszenie interwencji chirurgicznych, zmniejszenie hospitalizacji, poprawa jakości życia, zmniejszenie nowotworów jelita grubego w przyszłości. Wiemy już, że lepiej leczyć jest wcześniej niż czekać na powikłania, które są nieodwracalne u młodych ludzi. W rejestrze epidemiologicznym dotyczącym nieswoistych chorób zapalnych jelit, aż 75 procent naszych pacjentów z chorobą leśnowskiego Crohna w momencie zarejestrowania do rejestru była poniżej 35 roku życia – przypominała prof. Grażyna Rydzewska.
Doświadczenia kliniczne i dane epidemiologiczne wskazują, że wcześniejsze wdrożenie skutecznej terapii pozwala ograniczyć nieodwracalne powikłania choroby. Ma to szczególne znaczenie u młodych pacjentów, u których długotrwały, niekontrolowany stan zapalny może prowadzić do trwałych uszkodzeń jelit. Badania prowadzone w Polsce pokazują również, że dostęp do nowoczesnych terapii, w tym leczenia biologicznego, wiąże się z mniejszą liczbą zwolnień lekarskich i niższymi kosztami pośrednimi ponoszonymi przez system państwowy. Średnio pacjent z IBD przebywa około 30 dni w roku na zwolnieniu lekarskim, nie licząc dodatkowego obciążenia rodzin, zwłaszcza w przypadku dzieci chorujących na IBD.
– Wiele elementów przemawia za tym, że tych pacjentów należy leczyć dobrze od początku. Terapii, które pozwalają nam na to jest na szczęście coraz więcej. I to nieprawda, że tych leków mamy za dużo, bo wachlarz leków się skraca. Mamy algorytmy wyboru, wiemy jak je dobierać. Są pacjenci, u których próbowaliśmy już wszystkiego i dalej czekamy na nowe możliwości, na nowe perspektywy, na nowe leki, które są coraz lepsze, coraz bezpieczniejsze i coraz skuteczniejsze – argumentowała prof. Grażyna Rydzewska.
Terapie dziś i jutro
Choć wachlarz dostępnych leków stale się poszerza, w praktyce klinicznej ścieżki terapeutyczne mogą się z czasem zawężać – zwłaszcza u pacjentów, u których zastosowano już wiele opcji leczenia. Dlatego rozwój nowych, skuteczniejszych i bezpieczniejszych terapii pozostaje jednym z kluczowych priorytetów na kolejne lata.
Jak podkreślają eksperci, leczenie nieswoistych chorób zapalnych jelit wymaga indywidualnego podejścia, znajomości algorytmów terapeutycznych oraz dostępu do nowoczesnych metod leczenia. Tylko takie podejście pozwala realnie poprawiać długoterminowe rokowanie pacjentów i ich codzienne funkcjonowanie.
Odzyskać utraconą codzienność. Jak postęp medycyny zmienia życie pacjentów z NZJ
