Pacjenci korzystający ze świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia mają obecnie łatwiejszy dostęp do części specjalistów. W 2026 roku lista świadczeń dostępnych bez skierowania została rozszerzona, dzięki czemu w wielu przypadkach nie ma już konieczności wcześniejszej wizyty u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej wyłącznie po skierowanie.
O zmianach pisaliśmy już wcześniej, dziś o nich przypominamy: Wizyta bez skierowania do optometrysty, psychologa i lekarza sportowego
Trzech nowych specjalistów bez skierowania
Przypomnijmy, że pod koniec ubiegłego roku wprowadzono zmiany, które rozszerzyły katalog świadczeń dostępnych bez skierowania. Do listy dołączyły trzy nowe grupy specjalistów:
- psycholog – pacjenci mogą szybciej uzyskać wsparcie psychologiczne w sytuacjach kryzysowych oraz w przypadku problemów ze zdrowiem psychicznym. Dotyczy to zarówno dorosłych, jak i dzieci oraz młodzieży;
- optometrysta – specjalista wykonuje badanie wzroku oraz dobiera okulary i soczewki kontaktowe. W razie wykrycia nieprawidłowości może skierować pacjenta do okulisty;
- lekarz medycyny sportowej – zajmuje się oceną stanu zdrowia osób aktywnych fizycznie, wykonuje badania oraz wydaje wymagane orzeczenia.
Celem zmian jest skrócenie czasu oczekiwania na świadczenia oraz odciążenie lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej od wizyt, których jedynym celem było uzyskanie skierowania.
Do jakich specjalistów można zapisać się bez skierowania?
Obecnie pacjent może zarejestrować się bez skierowania do placówki mającej umowę z NFZ na następujące świadczenia:
- ginekologa i położnika,
- psychiatry,
- psychologa,
- optometrysty,
- lekarza medycyny sportowej,
- dentysty,
- dermatologa,
- wenerologa,
- onkologa.
Brak skierowania nie oznacza jednak, że świadczenie będzie dostępne od ręki. Nadal obowiązują kolejki oczekujących oraz konieczność zapisania się do placówki posiadającej kontrakt z NFZ.
Kto może korzystać z poradni specjalistycznych bez skierowania?
Przepisy przewidują także grupy pacjentów posiadających szczególne uprawnienia. Mogą oni korzystać z ambulatoryjnej opieki specjalistycznej bez konieczności przedstawiania skierowania. Dotyczy to między innymi:
- osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności,
- chorych na gruźlicę,
- osób żyjących z HIV,
- inwalidów wojennych i wojskowych,
- kombatantów,
- weteranów,
- osób represjonowanych,
- osób korzystających z leczenia uzależnień,
- dzieci i młodzieży wymagających opieki psychologicznej lub psychoterapeutycznej,
- niepełnoletnich pacjentów z ciężkimi wadami wrodzonymi lub schorzeniami powstałymi w okresie okołoporodowym.
Optometrysta – kim jest, czym się zajmuje i jakie ma uprawnienia?
Kiedy skierowanie nadal jest potrzebne?
Mimo rozszerzenia listy, większość poradni specjalistycznych nadal wymaga skierowania od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub innego lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Dotyczy to m.in. kardiologów, neurologów, endokrynologów, ortopedów, gastroenterologów czy okulistów.
Przed zapisaniem się na wizytę warto sprawdzić, czy wybrana placówka posiada aktualny kontrakt z NFZ oraz czy dane świadczenie rzeczywiście jest realizowane bez skierowania. Dzięki wprowadzonym zmianom część pacjentów może jednak szybciej rozpocząć diagnostykę lub leczenie, bez konieczności odbywania dodatkowej wizyty u lekarza rodzinnego.
Badania okulistyczne – rodzaje, przebieg i znaczenie w diagnostyce wzroku
