31 marca 2025 roku prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację Ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, która wprowadza surowe ograniczenia dotyczące sprzedaży aromatyzowanych wyrobów tytoniowych. Nowe przepisy wejdą w życie po 14 dniach od ogłoszenia, a po 9-miesięcznym okresie przejściowym zakazują sprzedaży produktów o owocowych czy mentolowych aromatach.
Eliminując te produkty – jak twierdzi Ministerstwo Zdrowia – zmniejszamy ryzyko uzależnień i chronimy zdrowie młodych ludzi. Podgrzewane wyroby tytoniowe są już uregulowane jako nowatorskie wyroby tytoniowe.
Dlaczego to ważne?
Tradycyjne papierosy od lat są uznawane za szkodliwe dla zdrowia. Na miejsce papierosów pojawiają się nowe, równie groźne produkty – takie jak podgrzewane wyroby tytoniowe, e-papierosy (zarówno z nikotyną, jak i bez), woreczki z syntetyczną nikotyną oraz inne produkty nikotynowe. Nowe technologie, takie jak podgrzewane wyroby tytoniowe i e-papierosy, wzbogacone o różnorodne aromaty, stają się coraz bardziej atrakcyjne, zwłaszcza dla młodszych konsumentów. Problemem staje się również postrzeganie tych produktów jako mniej szkodliwych, co może prowadzić do wzrostu ich popularności i wpływu na zdrowie publiczne.
Co zmienia nowelizacja?
Nowe przepisy nie tylko eliminują z rynku aromatyzowane wyroby tytoniowe, ale także wprowadzają surowe regulacje dotyczące innych produktów nikotynowych. Projekt zakłada m.in. całkowity zakaz jednorazowych e-papierosów oraz sprzedaży smakowych woreczków nikotynowych. Dodatkowo, nowe zasady regulują sprzedaż i reklamę innych wyrobów z nikotyną, mając na celu ochronę młodych ludzi przed uzależnieniem.
Działania na rzecz zdrowia publicznego
Polska nieustannie rozwija swoje podejście do regulacji wyrobów tytoniowych, dążąc do zwiększenia ochrony zdrowia najmłodszych konsumentów. Obecnie rozważane są kolejne inicjatywy legislacyjne, mające na celu jeszcze surowsze ograniczenia w zakresie sprzedaży i promocji wyrobów nikotynowych. Projekt nowelizacji znajduje się obecnie na etapie konsultacji publicznych, co umożliwia obywatelom zapoznanie się z treścią przepisów i zgłaszanie uwag. Planowane jest jego przedłożenie do Sejmu po zakończeniu konsultacji, a przewidziany jest 6-miesięczny okres przejściowy na dostosowanie się do nowych regulacji po ich wejściu w życie.
Nowa ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych stanowi krok milowy w zapewnieniu bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli, szczególnie młodych ludzi. Eliminacja aromatyzowanych wyrobów tytoniowych ma na celu zmniejszenie ryzyka uzależnień i chronienie zdrowia publicznego przed skutkami używania nowoczesnych wyrobów nikotynowych.
Przyjęcie tych zmian to kolejny krok w walce z problemem palenia i jego skutkami dla społeczeństwa.
Ciąg dalszy działań Ministestwa Zdrowia
Ministerstwo Zdrowia pracuje nad kolejnymi dwoma ustawami, które wprowadzą surowe przepisy dotyczące wyrobów tytoniowych i nikotynowych. Każda z nich jest na innym etapie legislacyjnym.
1. Zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów i smakowych woreczków nikotynowych
To najnowszy projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Co wprowadza?
- Zakaz sprzedaży wszystkich jednorazowych e-papierosów (z nikotyną i bez niej) – aby te produkty zniknęły z rynku.
- Zakaz sprzedaży smakowych woreczków nikotynowych – aby w obrocie zostały tylko te o smaku tytoniu.
- Nowe zasady sprzedaży innych wyrobów z nikotyną (np. tablek) – aby były traktowane jak leki i mogły być sprzedawane tylko w aptece i dopiero, gdy zatwierdzi je Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL).
- Większą kontrolę nad e-papierosami – badanie składu płynów w e-papierosach, aby sprawdzić, czy nie zawierają szkodliwych substancji.
Uzasadnienie
Jednorazowe e-papierosy są coraz bardziej popularne – zwłaszcza wśród młodych ludzi. Dla wielu nastolatków to pierwszy kontakt z nikotyną i początek uzależnienia. Problem dotyczy nie tylko e-papierosów z nikotyną – produkty beznikotynowe też stanowią zagrożenie. Osoby, które sięgają po e-papierosy bez nikotyny, w późniejszym czasie chętniej wybierają te z nikotyną.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) jasno wskazuje, że atrakcyjne smaki i zapachy (np. owocowe czy mentolowe) przyciągają młodych ludzi i zwiększają ryzyko uzależnienia.
Całkowity zakaz jednorazowych e-papierosów i smakowych woreczków nikotynowych ograniczy ich dostępność i zmniejszy te zagrożenia dla zdrowia.
Etap legislacyjny
- Projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (UD213)
- Po konsultacjach wewnętrznych zostanie przekazany do uzgadniań i konsultacji publicznych. Wtedy każdy będzie mógł zapoznać się z jego treścią.
2. Regulacja rynku e-papierosów i woreczków nikotynowych
Projekt nowelizacji Ustawy z 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (UD 86) kompleksowo reguluje rynek elektronicznych papierosów i obejmuje przepisami wszystkie rodzaje tych produktów – niezależnie od tego, czy płyny, które są w nich używane, mają w składzie nikotynę czy też nie.
Co wprowadza? Ograniczenia w obrocie i promocji beznikotynowych e-papierosów:
- zakaz sprzedaży dzieciom i młodzieży do 18. roku życia (w efekcie ten zakaz będzie dotyczył wszystkich elektronicznych papierosów: jednorazowych i wielorazowych, z nikotyną i bez),
- zakaz sprzedaży w automatach i na odległość (np. przez Internet),
- zakaz reklamy i promocji, (obecnie płyny bez nikotyny nie są uregulowane w Ustawie, więc nie dotyczy ich żaden zakaz wynikający z ustawy tytoniowej),
- obowiązek oznakowania opakowań jako wyrobu szkodliwego dla zdrowia,
- zakaz palenia w miejscach publicznych (np. w szkołach, restauracjach, na placach zabaw, i przystankach komunikacji miejskiej) – ta zasada już dotyczy elektronicznych papierosów z płynem, który zawiera nikotynę.
Ograniczenia w obrocie pojemników zapasowych z płynem beznikotynowym do e-papierosów:
- zakaz sprzedaży dzieciom i młodzieży do 18. roku życia,
- zakaz sprzedaży w automatach i na odległość (np. przez Internet),
- zakaz reklamy i promocji,
- obowiązek oznakowania opakowań jako wyrób szkodliwy dla zdrowia,
- większy nadzór nad ich składem – skład będzie musiał być dostosowany do wymogów ustawy (płyn nie będzie mógł zawierać substancji szkodliwych, takich jak te o właściwościach rakotwórczych),
- informacje na ich temat będą zgłaszane do Biura do spraw Substancji Chemicznych co najmniej 6 miesięcy przed planowanym wprowadzeniem do sprzedaży.
Ograniczenia w obrocie woreczków nikotynowych:
- zakaz sprzedaży dzieciom i młodzieży do 18. roku życia,
- zakaz sprzedaży w automatach i na odległość (np. przez Internet),
- zakaz reklamy i promocji,
- obowiązek oznakowania opakowań jako wyrób szkodliwy dla zdrowia,
- większy nadzór nad ich składem – skład będzie musiał być dostosowany do wymogów ustawy (woreczki nikotynowe nie będą mogły zawierać substancji szkodliwych, takich jak te o właściwościach rakotwórczych),
- informacje na ich temat będą zgłaszane do Biura do spraw Substancji Chemicznych co najmniej 6 miesięcy przed planowanym wprowadzeniem do sprzedaży,
- ograniczenie maksymalnej zawartości nikotyny w woreczkach do 20 mg/g,
- zostaną uznane za wyroby powiązane i zdefiniowane jako produkty do użytku doustnego, które zawierają nikotynę (bez tytoniu) i są porcjowane w woreczkach.
Uzasadnienie
Obecnie przepisy nie regulują płynów beznikotynowych do e-papierosów, niezależnie od ich rodzaju – zarówno jednorazowych, jak i wielorazowych. W efekcie nie podlegają one ograniczeniom wiekowym, jakie dotyczą wyrobów tytoniowych i płynów z nikotyną.
Celem Ministerstwa Zdrowia jest ochrona zdrowia publicznego i zapobieganie uzależnieniom wśród dzieci i młodzieży. Badania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wskazują, że młode osoby, które sięgają po e-papierosy – zarówno z nikotyną, jak i bez niej – ponad dwa razy częściej uzależniają się od tytoniu. Płyny beznikotynowe, mimo braku nikotyny, mogą prowadzić do wzrostu liczby użytkowników wyrobów tytoniowych i elektronicznych papierosów wśród młodzieży. Dlatego celem jest ograniczenie ich sprzedaży dzieciom i młodzieży poniżej 18. roku życia i wyeliminowanie sprzedaży w automatach i przez internet.
Podobna sytuacja jest w przypadku woreczków nikotynowych – nie są sklasyfikowane jako wyroby tytoniowe ani produkty farmaceutyczne i są sprzedawane bez żadnych regulacji.
Dziś stężenie nikotyny w woreczkach waha się od 0–8 mg/g do nawet ponad 60 mg/g. Brak ograniczeń dotyczących ich składu i sprzedaży oznacza, że może je kupić każdy – niezależnie od wieku. To poważne zagrożenie zwłaszcza dla dzieci i młodzieży. Wprowadzenie odpowiednich regulacji jest konieczne, aby ograniczyć dostępność tych produktów i mieć większą kontrolę nad ich składem.
Nowe przepisy przewidują też obowiązek zgłaszania informacji o pojemnikach zapasowych do e-papierosów i woreczkach nikotynowych do Prezesa Biura do spraw Substancji Chemicznych i dostosowanie ich składu do wymogów ustawy antytytoniowej. To pozwoli kontrolować ich skład i wyeliminuje z niego substancje niedozwolone i potencjalnie szkodliwe.
Ograniczymy dostępność tych produktów dla młodych osób, a nadzór nad rynkiem wyrobów tytoniowych i powiązanych będzie bardziej skuteczny.
Etap legislacyjny
- Projekt zamiany ustawy przyjęła Rada Ministrów.
- Obecnie jest notyfikowany w Komisji Europejskiej (zgodnie z procedurą powiadamiania w Komisji Europejskiej na podstawie dyrektywy (UE) 2015/1535). Termin uzgodnień między państwami członkowskimi Unii oraz Komisją mija 28 kwietnia 2025 r.
- Następnie projekt trafi pod obrady Sejmu.
- Ustawa wejdzie w życie 14 dni od ogłoszenia i przewiduje 6-miesięczny okres przejściowy dla nowych przepisów.
Podstawa prawna
#wkładyaromatyzowane #zakazsprzedaży #podgrzewanytytoń #e-papierosy #młodzież #uzależnienia #zdrowiepubliczne #wyrobytytoniowe #ochronazdrowia #nowelizacjaustawy #AndrzejDuda #papieosyjednorazowe #woreczkinikotynowe #tytoń #nikotyna
Belgia jako pierwszy kraj UE zakazała sprzedaży jednorazowych e-papierosów. Co robią inne kraje?
