Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało przygotowanie rozwiązań, które mają zwiększyć przejrzystość zasad zatrudniania i wynagradzania personelu medycznego, usprawnić gromadzenie danych o pracy w kilku podmiotach oraz wzmocnić ochronę pacjentów. Deklaracje padły podczas briefingu poświęconego między innymi działaniom podjętym w związku z doniesieniami dotyczącymi Szpitala Południowego w Warszawie.
Resort podkreśla, że równolegle prowadzone są kontrole dotyczące zarówno realizacji umów z Narodowym Funduszem Zdrowia, jak i zagadnień medycznych. Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Gręda zaznaczyła, że wnioski systemowe mają zostać wyciągnięte po zakończeniu postępowań wyjaśniających, bez przenoszenia pojedynczych zarzutów na funkcjonowanie całego systemu ratownictwa medycznego i innych placówek.
Kontrole po doniesieniach dotyczących Szpitala Południowego
Według informacji przedstawionych podczas briefingu, Narodowy Fundusz Zdrowia rozpoczął postępowanie kontrolne w Szpitalu Południowym 15 czerwca, bezpośrednio po pojawieniu się doniesień o możliwych nieprawidłowościach. Zakres kontroli NFZ obejmuje przede wszystkim spełnianie warunków umowy z płatnikiem, w tym zapewnienie właściwego personelu, dostępności świadczeń oraz wymaganego zaplecza sprzętowego.
Minister zdrowia poinformowała z kolei, że po doniesieniach odnoszących się do przypadków medycznych, 23 czerwca zlecono kontrolę konsultantowi krajowemu w dziedzinie medycyny ratunkowej. W działania ma być zaangażowany również konsultant wojewódzki za pośrednictwem wojewody mazowieckiego.
Konsultant krajowy prof. Jerzy Robert Ładny przekazał, że pierwsze czynności objęły zwrócenie się do Szpitala Południowego oraz Szpitala Bródnowskiego o przygotowanie dokumentacji medycznej dotyczącej zgonów. Zastrzegł przy tym, że na tym etapie nie można przesądzać o wynikach kontroli ani o liczbie przypadków, które zostaną objęte analizą.
Przedstawiciele resortu i NFZ wskazywali, że szczegółowe dane z kontroli są objęte tajemnicą kontrolerską. Prezes NFZ Filip Nowak podał jednak, że według dostępnych Funduszowi statystyk Szpitalny Oddział Ratunkowy w Szpitalu Południowym nie odbiega pod względem liczby zgonów, średniego czasu oczekiwania czy liczby przyjęć od innych SOR-ów funkcjonujących w kraju. Zaznaczono jednocześnie, że dane statystyczne nie zastępują indywidualnej oceny konkretnych postępowań medycznych.
Więcej danych o wynagrodzeniach i wieloetatowości
Jednym z głównych tematów briefingów były planowane zmiany dotyczące danych o wynagrodzeniach w ochronie zdrowia. Ministerstwo Zdrowia pracuje nad rozwiązaniami legislacyjnymi, które mają umożliwić Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji gromadzenie danych z wykorzystaniem numeru PESEL oraz numeru prawa wykonywania zawodu.
Jak wyjaśnił prezes AOTMiT Daniel Rutkowski, takie rozwiązanie ma pozwolić na pełniejszą analizę wynagrodzeń personelu zatrudnionego równolegle w kilku placówkach i na różnych podstawach prawnych. Obecnie dane nie zawsze umożliwiają uchwycenie pełnego obrazu aktywności zawodowej jednej osoby w różnych podmiotach leczniczych. Planowane analizy mają uwzględniać między innymi podział na województwa, poziomy referencyjne szpitali oraz specjalności. Resort rozważa również poszerzenie zakresu danych o liczbę przepracowanych godzin i wymiar czasu pracy. Według zapowiedzi ma to służyć monitorowaniu, w jaki sposób wydawane są środki publiczne przeznaczane na wynagrodzenia w systemie ochrony zdrowia.
Minister zdrowia wskazała, że postulat zbierania danych na podstawie numeru PESEL lub prawa wykonywania zawodu nie pojawił się dopiero w związku z czerwcowymi doniesieniami. Był wcześniej podnoszony w czasie rozmów prowadzonych przy okazji negocjacji dotyczących ustawy o minimalnym wynagrodzeniu w ochronie zdrowia. Obecnie ma być procedowany w ramach zmian legislacyjnych.
Jawność umów i zasady konkursów
Resort zapowiada również działania dotyczące transparentności umów zawieranych przez podmioty lecznicze. Od lipca podmioty należące do sektora finansów publicznych mają raportować zawierane umowy do rejestru umów. Ministerstwo chce jednak objąć rozwiązaniami dotyczącymi jawności także inne placówki, które realizują świadczenia finansowane przez NFZ. Planowane zmiany mają dotyczyć postępowań konkursowych prowadzonych na podstawie ustawy o działalności leczniczej. Zgodnie z deklaracjami Ministerstwa Zdrowia podmioty realizujące kontrakty z NFZ miałyby przedstawiać wyniki konkursów, w tym zasady, na podstawie których dana osoba została wybrana.
Celem tych rozwiązań ma być większa przejrzystość zarówno kryteriów kwalifikacyjnych, jak i warunków finansowych oferowanych personelowi medycznemu. Ministerstwo zapowiada przy tym dyskusję o możliwych ograniczeniach dotyczących wynagrodzeń. Wśród rozważanych propozycji wymieniano limity kwotowe, ograniczenia procentowego udziału wynagrodzeń w budżecie placówki oraz rozwiązania odnoszące się do stawek godzinowych. Resort podkreśla, że ewentualne regulacje powinny uwzględniać różnice między placówkami, w tym specyfikę szpitali wielospecjalistycznych i monoprofilowych, a także podmiotów zabiegowych i niezabiegowych. Zapowiedziano konsultacje z przedstawicielami zawodów medycznych oraz dyrektorami szpitali.
Limit czasu pracy jako element bezpieczeństwa pacjentów
W odpowiedzi na pytania o nadmierną liczbę godzin przepracowywanych przez personel medyczny minister zdrowia przyznała, że obecne przepisy różnie regulują tę kwestię w zależności od formy zatrudnienia. Limity wynikające z prawa pracy dotyczą osób zatrudnionych na umowie o pracę, natomiast kontrakty B2B nie przewidują analogicznej górnej granicy przepracowanych godzin.
Ministerstwo rozważa wprowadzenie limitu, który miałby ograniczać ryzyko nadmiernego obciążenia pracą. Jak zaznaczono, jego poziom wymaga dalszych ustaleń i konsultacji ze środowiskiem. W przestrzeni publicznej pojawiały się różne propozycje, jednak podczas briefingu nie wskazano konkretnej wartości, która miałaby zostać wpisana do przepisów.
Prezes NFZ zwrócił uwagę, że sposób ewidencjonowania czasu pracy powinien uwzględniać różnice między poszczególnymi zakresami świadczeń. Inaczej organizowana jest praca w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej czy rehabilitacji, a inaczej w lecznictwie szpitalnym zapewniającym świadczenia przez całą dobę. Nowe rozwiązania nie powinny utrudniać natychmiastowego zastępowania personelu w sytuacjach wymagających zapewnienia ciągłości opieki nad pacjentami.
Jednocześnie resort wskazuje, że dokładniejsze dane o liczbie godzin deklarowanych przez poszczególnych pracowników w różnych podmiotach mogłyby pomóc w identyfikowaniu sytuacji, w których ten sam czas pracy jest wykazywany równolegle w więcej niż jednym miejscu.
Kolejki i wybór miejsca leczenia
Podczas briefingu poruszono również problem długich kolejek do planowych świadczeń, w tym endoprotezoplastyki stawów. Przedstawiciele NFZ przypomnieli, że pacjent nie jest przypisany do konkretnego szpitala i może wybrać placówkę w innym regionie kraju.
Fundusz zachęca do korzystania z danych o terminach leczenia oraz informacji dotyczących liczby wykonywanych zabiegów, skuteczności leczenia i rehospitalizacji. Według przedstawionych stanowisk przy wyborze ośrodka warto brać pod uwagę nie tylko jego rozpoznawalność, lecz także dane dotyczące jakości i dostępności świadczeń.
Ministerstwo zapowiedziało też dalszy rozwój e-rejestracji. Zgodnie z przekazanymi informacjami od 1 sierpnia kolejne specjalizacje mają zostać objęte tym rozwiązaniem. Resort ocenia, że ma ono zwiększać przejrzystość procesu zapisywania pacjentów na świadczenia, choć wskazuje równocześnie, że potrzebne są dalsze działania na rzecz poprawy dostępności leczenia.
Zgłaszanie nieprawidłowości przez pacjentów i personel
W czasie spotkania zwrócono uwagę na trudności związane ze zgłaszaniem nieprawidłowości przez personel medyczny. Ministerstwo Zdrowia przypomniało, że zgłoszenia można kierować między innymi do NFZ oraz Rzecznika Praw Pacjenta, a obowiązujące przepisy o ochronie sygnalistów przewidują mechanizmy ochrony osób zgłaszających naruszenia.
Resort przyznał jednak, że personel medyczny może obawiać się konsekwencji zgłoszenia nieprawidłowości. W związku z tym Ministerstwo Zdrowia i Rzecznik Praw Pacjenta pracują nad strategią bezpieczeństwa pacjenta. Dokument ma uwzględniać możliwość zgłaszania problemów z zachowaniem poufności lub anonimowości, także przez osoby pracujące w podmiotach leczniczych.
Zapowiedziano, że strategia ma zostać przedstawiona prawdopodobnie we wrześniu. Materiał źródłowy nie zawiera jednak szczegółów dotyczących planowanych procedur ani ich ostatecznego kształtu.
Kontrole NFZ jako element nadzoru nad świadczeniami
Prezes NFZ przypomniał, że Fundusz prowadzi kontrole nie tylko w odpowiedzi na doniesienia medialne, lecz także na podstawie analiz danych, skarg i sygnałów przekazywanych przez inne instytucje. W 2025 roku NFZ przeprowadził ponad 2 tysiące kontroli i postępowań sprawdzających, a zakwestionowane środki przekroczyły 150 mln zł.
W bieżącym roku, według danych przedstawionych podczas briefingu, prowadzono blisko tysiąc postępowań i czynności sprawdzających, z zakwestionowaną kwotą około 90 mln zł. Jednocześnie rozpoczętych było 450 kontroli i postępowań sprawdzających.
Jak zaznaczono, kontrola ma nie tylko prowadzić do odzyskiwania środków publicznych w razie nieprawidłowości, lecz także pozwalać na korektę zasad funkcjonowania placówek oraz finansowania świadczeń. Przedstawiciele NFZ wskazywali, że wnioski z kontroli mogą prowadzić do zmian systemowych mających ograniczać ryzyko podobnych problemów w przyszłości.
Zobacz: Rafał Główczyński nowym dyrektorem generalnym Ministerstwa Zdrowia
Lex Szarlatan i walka z dezinformacją medyczną. Ministerstwo Zdrowia o zagrożeniach pseudomedycyny
