Radiolodzy interwencyjni z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przeprowadzili pierwszy w Polsce zabieg termoablacji mikrofalowej gruczolaka nadnercza będącego przyczyną pierwotnego hiperaldosteronizmu. Zamiast klasycznej operacji i usunięcia całego nadnercza lekarze wprowadzili bezpośrednio do guza igłę ablacyjną, a następnie zniszczyli jego tkankę za pomocą energii mikrofalowej.
Zabieg wykonano pod precyzyjną kontrolą tomografii komputerowej, bez konieczności otwierania jamy brzusznej. Procedura przebiegła bez powikłań, a pacjent pozostaje pod dalszą opieką specjalistów.
Niewielki gruczolak powodował poważne zaburzenia
Gruczolak nadnercza był u pacjenta przyczyną pierwotnego hiperaldosteronizmu, czyli choroby związanej z nadmiernym wydzielaniem aldosteronu. Hormon ten jest produkowany przez korę nadnercza i wpływa między innymi na gospodarkę sodem, wodą oraz potasem. Nadmierne wydzielanie aldosteronu prowadzi do zatrzymywania sodu i wody w organizmie, utraty potasu oraz utrzymywania się podwyższonego ciśnienia tętniczego. U chorego niewielka zmiana w prawym nadnerczu doprowadziła do trudnego do kontrolowania nadciśnienia oraz zagrażającej życiu hipokaliemii.
Hipokaliemia oznacza niedobór potasu. Pierwiastek ten ma szczególne znaczenie dla prawidłowej pracy układu krążenia, a jego znaczny niedobór może prowadzić między innymi do groźnych arytmii komorowych. Mimo niewielkich rozmiarów gruczolaka skutki jego aktywności hormonalnej stanowiły więc poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta.
Standardowym sposobem leczenia jednostronnego gruczolaka nadnercza jest zabieg operacyjny. W przypadku opisywanego pacjenta ryzyko takiego postępowania było jednak zwiększone. Chory zmagał się z chorobą otyłościową i wcześniej przeszedł kilka innych operacji. Zespół UCK WUM zdecydował więc o zastosowaniu metody mniej obciążającej, która pozwoliłaby zniszczyć zmianę bez otwierania jamy brzusznej i bez usuwania całego nadnercza.
Wybrano termoablację mikrofalową, należącą do metod radiologii interwencyjnej. Procedura umożliwia dotarcie bezpośrednio do zmiany za pomocą specjalnej igły i miejscowe zniszczenie jej tkanki.
Jak przebiegała termoablacja gruczolaka nadnercza?
Zabieg wykonano pod kontrolą tomografii komputerowej. Obrazowanie pozwalało lekarzom precyzyjnie określić położenie gruczolaka oraz kontrolować drogę wprowadzania narzędzia. Radiolodzy umieścili igłę ablacyjną bezpośrednio w guzie znajdującym się w prawym nadnerczu. Po potwierdzeniu właściwego położenia końcówki urządzenia zastosowano energię mikrofalową, która doprowadziła do zniszczenia tkanki gruczolaka.
Cała procedura została przeprowadzona bez otwierania jamy brzusznej. Lekarze nie musieli również usuwać całego nadnercza, ponieważ działanie skoncentrowano na samej zmianie będącej źródłem nadmiernego wydzielania aldosteronu. Takie postępowanie miało szczególne znaczenie u pacjenta, dla którego klasyczna operacja oznaczała większe ryzyko ze względu na chorobę otyłościową i przebyte wcześniej zabiegi.
Radiologia interwencyjna może leczyć przyczynę choroby
Termoablacja mikrofalowa jest przykładem procedury, w której obrazowanie nie służy jedynie do postawienia rozpoznania. Tomografia komputerowa pozwala także dokładnie zaplanować i przeprowadzić leczenie.
– To pierwszy w Polsce zabieg termoablacji mikrofalowej gruczolaka nadnercza wykonany z powodu pierwotnego hiperaldosteronizmu. Zabiegł przebiegł sprawnie i jest dowodem na to, że radiologia interwencyjna może w wybranych przypadkach leczyć przyczynę choroby. I to w sposób precyzyjny i mniej obciążający dla pacjenta – podkreśla dr hab. Grzegorz Rosiak, radiolog interwencyjny z UCK WUM, jeden z lekarzy przeprowadzających procedurę.
W tym przypadku celem leczenia nie było jedynie łagodzenie skutków nadmiernego wydzielania aldosteronu, takich jak nadciśnienie tętnicze i utrata potasu. Zabieg został skierowany bezpośrednio na zmianę odpowiedzialną za zaburzenia hormonalne.
Zastosowanie techniki małoinwazyjnej pozwoliło uniknąć klasycznego otwarcia jamy brzusznej. Po tego rodzaju procedurach pozostają jedynie niewielkie ślady na skórze. Według informacji przekazanych przez UCK WUM metody małoinwazyjne mogą ograniczać ryzyko powikłań i skracać czas rekonwalescencji. W przypadku opisywanego pacjenta zabieg przebiegł bez powikłań. Termoablacja nie oznacza jednak, że klasyczna operacja przestaje być standardową metodą leczenia jednostronnego gruczolaka nadnercza. Procedurę zastosowano ze względu na indywidualną sytuację chorego i podwyższone ryzyko leczenia chirurgicznego.
Procedurę wykonał zespół radiologów z II Zakładu Radiologii Klinicznej UCK WUM w składzie: dr hab. Grzegorz Rosiak, dr Dariusz Konecki oraz dr Krzysztof Milczarek. W zabiegu uczestniczyły także elektroradiolożka Patrycja Mackiewicz oraz pielęgniarka Anna Piasecka. Za opiekę anestezjologiczną odpowiadały anestezjolożka Aleksandra Zawiślak-Michalak i pielęgniarka anestezjologiczna Kalista Krawczyk. Po przeprowadzonej procedurze pacjent pozostaje pod opieką chirurga dr. hab. Sadegha Toutounchiego z Kliniki Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej, Endokrynologicznej i Transplantacyjnej UCK WUM, który prowadzi jego dalsze leczenie.
Przeprowadzenie termoablacji wymagało współdziałania specjalistów z kilku dziedzin. Radiolodzy interwencyjni odpowiadali za zaplanowanie drogi dostępu, precyzyjne umieszczenie igły oraz zniszczenie gruczolaka pod kontrolą tomografii komputerowej. Zespół anestezjologiczny zabezpieczał pacjenta podczas procedury, natomiast dalsze leczenie prowadzone jest przez specjalistę chirurgii ogólnej, endokrynologicznej i transplantacyjnej. Wybór metody został dostosowany do stanu chorego, lokalizacji zmiany i ryzyka związanego z klasyczną operacją. Opisany przypadek pokazuje, że u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów możliwe jest zastosowanie leczenia kierowanego bezpośrednio na guz, bez usuwania całego narządu.
Co to oznacza dla pacjenta?
Pierwsza w Polsce termoablacja mikrofalowa gruczolaka nadnercza poszerza możliwości leczenia wybranych pacjentów z pierwotnym hiperaldosteronizmem. Metoda może mieć znaczenie szczególnie wtedy, gdy klasyczna operacja wiąże się z podwyższonym ryzykiem. Zabieg jest wykonywany przez niewielkie wkłucie, pod kontrolą tomografii komputerowej. Pozwala zniszczyć tkankę gruczolaka bez otwierania jamy brzusznej i bez usuwania całego nadnercza.
Nie każdy pacjent z gruczolakiem nadnercza będzie jednak kwalifikował się do termoablacji. Decyzja zależy od indywidualnego obrazu choroby, lokalizacji zmiany, jej aktywności hormonalnej, chorób współistniejących oraz oceny zespołu specjalistów. Dla chorego z trudnym do kontrolowania nadciśnieniem i niedoborem potasu istotne jest ustalenie przyczyny tych zaburzeń. W opisywanym przypadku odpowiadał za nie hormonalnie aktywny gruczolak nadnercza.
Na czym polegała wyjątkowość zabiegu?
Była to pierwsza w Polsce termoablacja mikrofalowa gruczolaka nadnercza przeprowadzona z powodu pierwotnego hiperaldosteronizmu.
Co to jest gruczolak nadnercza?
Jest to zmiana zlokalizowana w nadnerczu. W opisywanym przypadku gruczolak wydzielał nadmierne ilości aldosteronu i był przyczyną pierwotnego hiperaldosteronizmu.
Co to jest pierwotny hiperaldosteronizm?
To choroba związana z nadmiernym wydzielaniem aldosteronu przez korę nadnercza. Może prowadzić do zatrzymywania sodu i wody, utraty potasu oraz nadciśnienia tętniczego.
Dlaczego niedobór potasu jest niebezpieczny?
Potas jest ważny dla prawidłowej pracy układu krążenia. Jego znaczny niedobór może prowadzić między innymi do groźnych arytmii komorowych.
Dlaczego nie wykonano klasycznej operacji?
Ryzyko operacyjne było podwyższone, ponieważ pacjent chorował na otyłość i przeszedł wcześniej kilka innych zabiegów.
Jak przeprowadzono termoablację?
Pod kontrolą tomografii komputerowej lekarze wprowadzili igłę bezpośrednio do gruczolaka w prawym nadnerczu, a następnie zniszczyli jego tkankę za pomocą energii mikrofalowej.
Czy usunięto całe nadnercze?
Nie. Zabieg był skierowany na samą zmianę i nie wymagał usuwania całego nadnercza.
Czy konieczne było otwarcie jamy brzusznej?
Nie. Procedurę przeprowadzono przezskórnie, za pomocą igły ablacyjnej wprowadzonej pod kontrolą obrazowania.
Jak pacjent czuł się po zabiegu?
Według informacji UCK WUM procedura przebiegła bez powikłań. Pacjent pozostaje pod dalszą opieką lekarską.
Czy termoablacja może zastąpić operację u każdego chorego?
Nie. Standardowym leczeniem jednostronnego gruczolaka nadnercza pozostaje leczenie operacyjne. Termoablację zastosowano w indywidualnie ocenionym przypadku podwyższonego ryzyka chirurgicznego.
