Europejski Bank Centralny zaprezentował dziesięć projektów nowej serii banknotów euro i rozpoczął konsultacje społeczne. Wśród propozycji znalazł się banknot o nominale 20 euro z wizerunkiem Marii Skłodowskiej-Curie. Mieszkańcy Europy mogą wyrazić swoją opinię w internetowej ankiecie do 21 września 2026 roku. Wynik głosowania będzie jednym z elementów branych pod uwagę przy podejmowaniu ostatecznej decyzji przez Radę Prezesów EBC.
Dziesięć projektów nowej serii banknotów euro
Europejski Bank Centralny rozpoczął kolejny etap prac nad pierwszą pełną zmianą wyglądu banknotów euro od czasu ich wprowadzenia w 2002 roku. Do finału konkursu zakwalifikowano dziesięć propozycji graficznych, opartych na dwóch tematach: „Kultura europejska” oraz „Rzeki i ptaki”. W ramach pierwszego z nich na banknotach przedstawiono postacie związane z europejskim dziedzictwem kulturalnym i naukowym. Maria Skłodowska-Curie pojawia się na banknocie 20 euro jako przedstawicielka nauki i edukacji. Alternatywna seria, poświęcona europejskiej przyrodzie, na tym samym nominale przedstawia dolinę rzeczną i kolonię żołn. „Banknoty euro są czymś więcej niż środkiem płatniczym – są jednym z najbardziej namacalnych symboli Europy” – powiedziała prezes Europejskiego Banku Centralnego Christine Lagarde. Jak zaznaczyła, projekty łączące znaczenie i walory wizualne mają wzmacniać poczucie wspólnej europejskiej tożsamości.
Maria Skłodowska-Curie wśród symboli europejskiej kultury
Propozycja z polską noblistką należy do serii „Kultura europejska”. Na awersie banknotu 20 euro znajduje się portret uczonej, natomiast rewers nawiązuje do szkół, uczelni, nauczycieli, studentów i książek. Projekt łączy więc dorobek Marii Skłodowskiej-Curie z szerszym motywem edukacji oraz przekazywania wiedzy. Urodzona w 1867 roku w Warszawie badaczka była fizyczką i chemiczką. W 1903 roku otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki, a w 1911 roku – w dziedzinie chemii. Pozostaje jedyną osobą wyróżnioną Nagrodami Nobla w dwóch różnych dziedzinach nauk przyrodniczych. Odkryty wspólnie z Piotrem Curie pierwiastek nazwała polonem na cześć Polski, która w chwili dokonania odkrycia nie istniała jako niepodległe państwo. Jej kandydatura łączy historię Polski i Francji, a jednocześnie odwołuje się do ponadnarodowego charakteru europejskiej nauki. Włączenie jej wizerunku do projektów banknotów nie przesądza jednak jeszcze, że właśnie ta propozycja trafi do obiegu.
Konkurs na projekty nowych banknotów euro został uruchomiony w lipcu 2025 roku i był skierowany do grafików mieszkających w Unii Europejskiej. Europejski Bank Centralny otrzymał 1241 zgłoszeń ze wszystkich państw członkowskich UE. Do kolejnego etapu wybrano 25 projektantów, którzy przygotowali kompletne propozycje dla jednego albo obu tematów. Prace oceniało niezależne jury złożone z 21 ekspertów reprezentujących między innymi projektowanie graficzne, komunikację, historię i neuronaukę. Każde państwo strefy euro wskazało jednego członka jury. Ostatecznie wybrano pięć propozycji dla tematu „Kultura europejska” oraz pięć dla tematu „Rzeki i ptaki”. Projekty nie zostały ułożone w ranking – wszystkie trafiły do finałowego etapu na równych zasadach.
Europejczycy mogą głosować do 21 września. Internetowa ankieta EBC pozostanie otwarta do 21 września 2026 roku. Mogą w niej uczestniczyć mieszkańcy całej Europy, nie tylko obywatele państw należących do strefy euro. Równolegle niezależna firma badawcza przeprowadzi ankietę na reprezentatywnej próbie mieszkańców strefy euro. Wyniki konsultacji społecznych nie będą samodzielnie rozstrzygały o wyborze zwycięskiego projektu. Rada Prezesów EBC podejmie decyzję na podstawie kilku elementów: opinii mieszkańców, rezultatów badania reprezentatywnego, wniosków jury konkursowego oraz technicznej oceny poszczególnych propozycji. Stwierdzenie, że o wyborze wizerunku Marii Skłodowskiej-Curie zdecyduje wyłącznie liczba głosów oddanych w ankiecie, byłoby więc uproszczeniem.
Ostateczny projekt ma zostać wybrany około końca 2026 roku. EBC zapowiedział, że po zakończeniu procesu opublikuje raport przedstawiający wyniki obu badań opinii.
Link do głosowania: https://surveys.ecb.europa.eu/10b/banknotes/share/
Spór o zapis nazwiska polskiej noblistki
Jeszcze przed zaprezentowaniem finałowych projektów uwagę polskich władz zwrócił sposób zapisania nazwiska uczonej. W sierpniu 2025 roku minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek skierował do Christine Lagarde list, w którym postulował użycie pełnego nazwiska „Maria Skłodowska-Curie”, zamiast formy ograniczonej do „Marie Curie” lub „Curie”. Minister argumentował, że pełny zapis powinien odzwierciedlać zarówno dorobek naukowy badaczki, jak i jej polskie pochodzenie. Zwracał również uwagę, że inne postacie brane pod uwagę przy projektowaniu banknotów zachowały swoje oryginalne imiona i nazwiska. Według informacji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w zaprezentowanej obecnie propozycji przyjęto zapis „Maria Curie-Skłodowska”. Nie jest to forma postulowana przez ministra, ale uwzględnia człon „Skłodowska”, którego zabrakło we wcześniejszych założeniach.
Wybór projektu pod koniec 2026 roku nie oznacza, że nowe banknoty natychmiast trafią do portfeli Europejczyków. Zwycięska propozycja będzie musiała zostać dopracowana i poddana testom, zanim rozpocznie się produkcja. EBC przewiduje, że banknoty nowej serii zostaną wprowadzone do obiegu w kolejnych latach, ale nie podał jeszcze dokładnej daty.
Zmiana szaty graficznej ma służyć nie tylko odświeżeniu wyglądu wspólnej waluty. Nowa seria otrzyma udoskonalone zabezpieczenia, które mają ułatwiać sprawdzanie autentyczności banknotów i ograniczać ryzyko fałszerstw. Projekty mają być również bardziej dostępne dla osób z niepełnosprawnością wzroku. Europejski Bank Centralny chce ponadto zmniejszyć wpływ produkcji banknotów na środowisko poprzez poprawę ich trwałości oraz zastosowanie bardziej zrównoważonych materiałów i procesów.
Dotychczasowe banknoty zachowają swoją wartość i nadal będą mogły pozostawać w obiegu obok nowej serii. Ich posiadacze nie będą więc musieli wymieniać gotówki bezpośrednio po wprowadzeniu nowych wzorów.
Czy Maria Skłodowska-Curie znajdzie się na banknocie 20 euro?
Na obecnym etapie wizerunek noblistki jest jednym z pięciu finałowych wariantów przygotowanych dla tematu „Kultura europejska”. Równolegle oceniane są cztery inne komplety projektów z tego nurtu oraz pięć propozycji poświęconych rzekom i ptakom. Ankieta daje mieszkańcom Europy możliwość wskazania, które rozwiązania uważają za najbardziej odpowiednie dla wspólnej waluty. Ich opinie zostaną uwzględnione, lecz ostateczny wybór pozostaje w kompetencji Rady Prezesów Europejskiego Banku Centralnego. Dopiero jej decyzja pokaże, czy Maria Skłodowska-Curie stanie się pierwszą Polką przedstawioną na powszechnie używanym banknocie euro.
Ewentualne umieszczenie wizerunku Marii Skłodowskiej-Curie na banknocie 20 euro ma znaczenie symboliczne. Dorobek polskiej uczonej, szczególnie badania nad promieniotwórczością, wpłynął na rozwój diagnostyki obrazowej, radioterapii i medycyny nuklearnej. Jej obecność na banknocie mogłaby przypominać milionom Europejczyków o znaczeniu nauki dla rozwoju współczesnej medycyny.
Rocznica urodzin Marii Skłodowskiej-Curie. Życie i osiągnięcia wybitnej uczonej
Czy Maria Skłodowska-Curie znajdzie się na banknocie 20 euro?
Nie zostało to jeszcze przesądzone. Jej wizerunek znajduje się w jednym z dziesięciu projektów zakwalifikowanych do finału konkursu Europejskiego Banku Centralnego.
Do kiedy można wziąć udział w ankiecie EBC?
Internetowe konsultacje potrwają do 21 września 2026 roku.
Czy głosowanie mieszkańców zdecyduje o wyborze banknotu?
Wyniki ankiety będą ważnym, ale nie jedynym kryterium. EBC uwzględni także ocenę techniczną projektów, wnioski jury oraz rezultaty badania przeprowadzonego na reprezentatywnej próbie mieszkańców strefy euro.
Kiedy zostanie wybrany nowy projekt banknotów?
Rada Prezesów EBC ma podjąć decyzję około końca 2026 roku.
Kiedy nowe banknoty euro trafią do obiegu?
EBC nie podał dokładnej daty. Po wyborze projekt będzie jeszcze rozwijany i testowany, a banknoty mają wejść do obiegu w kolejnych latach.
Czy obecne banknoty euro stracą ważność?
Nie. Banknoty wcześniejszych serii zachowają wartość i będą nadal funkcjonować obok nowych wzorów.
Jak zostanie zapisane nazwisko Marii Skłodowskiej-Curie?
Według informacji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego zaprezentowany projekt zawiera zapis „Maria Curie-Skłodowska”.
