Mammografia w medycynie pracy z poparciem środowiska onkologów

Polskie Towarzystwo Onkologiczne, Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej oraz Konsultant Krajowy w dziedzinie ginekologii onkologicznej, wyrazili poparcie dla zapowiedzi Minister Zdrowia Izabeli Leszczyny, dotyczącej wprowadzenia mammografii do pakietu świadczeń z zakresu medycyny pracy. Towarzystwa i Konsultant Krajowy opracowali jednocześnie rekomendację w tej sprawie.

Rekomendacja Polskich Towarzystw Onkologicznych i Konsultanta Krajowego w dziedzinie ginekologii onkologicznej dotyczącą wpisania mammografii do zakresu obligatoryjnych świadczeń w ramach medycyny pracy

W ocenie środowiska onkologicznego to istotna propozycja, która może realnie wpłynąć na wcześniejsze wykrywanie raka piersi i zwiększenie dostępności badań profilaktycznych. Wprowadzenie mammografii jako elementu badań w medycynie pracy byłoby milowym krokiem w profilaktyce onkologicznej w Polsce, zapewniając większą ochronę zdrowia kobiet – przekonują onkolodzy.

1 na 8 kobiet zachoruje na raka piersi. Tymczasem profilaktyczne badania mammograficzne wykonuje tylko ok. 31% kobiet

We wspólnym oświadczeniu napisano: W imieniu środowiska onkologów wyrażamy poparcie dla zapowiedzi Pani Minister oraz kierownictwa Ministerstwa Zdrowia dotyczące mammografii do pakietu świadczeń z zakresu medycyny pracy. Mimo dostępności Programu Profilaktyki Raka Piersi, zgłaszalność kobiet do przesiewowych badań mammograficznych wciąż pozostaje na niezadowalającym poziomie. Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że zgłaszalność do programu dramatycznie zmniejsza się – w przypadku mammografii spadek wyniósł z 41% w 2016 roku do 27% w 2023 roku. Dla porównania, w krajach skandynawskich zgłaszalność wynosi ponad 70-80%, co jest warunkiem pozytywnego wyniku populacyjnego badań przesiewowych. Zwiększenie zgłaszalności do programów przesiewowych wymaga zatem zintegrowanych działań w zakresie edukacji, promocji zdrowia oraz poprawy dostępności i jakości świadczeń medycznych. Według najnowszych danych OECD wynika, że w Polsce liczba zgonów możliwych do uniknięcia dzięki profilaktyce wynosi 275 na 100 tys. ludności. W Unii Europejskiej wymieniony wskaźnik wynosi 180 możliwych do uniknięcia zgonów, co jednoznacznie wskazuje na potrzebę poprawy prewencji nowotworów. Rak piersi jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów wśród kobiet w Polsce i na świecie. Wczesne wykrycie choroby znacząco zwiększa szanse na skuteczne leczenie i pełne wyzdrowienie.

Podsumowując, rekomendujemy Pani Minister podjęcie niezbędnych kroków legislacyjnych oraz organizacyjnych, które umożliwią włączenie mammografii do badań z zakresu medycyny pracy. Wierzymy, że takie działanie przyczyni się do poprawy zdrowia pracowników, zmniejszenia obciążenia systemu opieki zdrowotnej oraz wzrostu efektywności pracy w Polsce.

Dokument podpisali:
Prof. dr hab. med. Piotr Rutkowski – Prezes Polskiego Towarzystwa Onkologicznego
Prof. dr hab. med. Mariusz Bidziński – Konsultant Krajowy w dziedzinie ginekologii onkologicznej
Prof. dr hab. med. Maciej Krzakowski – Prezes Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej

Znaczenie badan przesiewowych w kierunku chorb onkologicznych podsumowanie 2023 roku

RAPORT: Znaczenie badań przesiewowych w kierunku chorób onkologicznych

Aspekty techniczne wdrożenia mammografii do obowiązowych badań medycyny pracy

Przypomnijmy, że środowisko pracodawców od dawna mówi o rozszerzeniu badań medycyny pracy o badania profilaktyczne. Wprowadzenie mammografii jako obowiązkowego badania w ramach medycyny pracy mogłoby być rewolucyjnym krokiem w profilaktyce raka piersi. Aby to skutecznie wdrożyć, należałoby rozważyć kilka kluczowych aspektów:

Cel i korzyści

Promocja zdrowia pracowników: Włączenie mammografii do badań medycyny pracy zwiększa świadomość zdrowotną i może motywować kobiety do regularnych badań profilaktycznych.
Wczesne wykrywanie raka piersi: Regularna mammografia wśród pracujących kobiet mogłaby znacząco zwiększyć odsetek wykrywania choroby w jej wczesnych stadiach, co zwiększa szanse na pełne wyleczenie.
Redukcja kosztów leczenia: Wczesna diagnoza jest mniej kosztowna niż leczenie zaawansowanego nowotworu, co przynosi oszczędności zarówno dla systemu ochrony zdrowia, jak i pracodawców (mniej długotrwałych zwolnień lekarskich).

Ramy prawne

Aby mammografia mogła być częścią badań obowiązkowych, konieczne byłoby:
Zmiana przepisów: Nowelizacja rozporządzenia w sprawie badań profilaktycznych w medycynie pracy. Wprowadzenie mammografii jako badania zalecanego dla kobiet w określonym przedziale wiekowym (np. 40–69 lat) lub o podwyższonym ryzyku (wywiad rodzinny, obciążenia genetyczne).
Uwzględnienie RODO: Zagwarantowanie ochrony danych medycznych pracowników.

Logistyka i finansowanie

Kto pokryje koszty?
Koszty mogłyby być finansowane przez pracodawców jako element profilaktyki, choć częściowe wsparcie mogłoby pochodzić z budżetu NFZ lub programów unijnych.
Dostępność mammografii:
Współpraca z mobilnymi pracowniami mammograficznymi, które odwiedzałyby większe zakłady pracy, szczególnie w regionach o ograniczonym dostępie do diagnostyki.
Częstotliwość badania: Można rozważyć wykonywanie mammografii co 2 lata, zgodnie z międzynarodowymi wytycznymi.

Wdrożenie programu pilotażowego

Testowe wdrożenie w wybranych branżach, np. w dużych zakładach pracy zatrudniających kobiety w wieku 40+.
Analiza wyników: wskaźnik wykrycia zmian, koszty, opinie pracodawców i pracowników.

Możliwe wyzwania

Koszty i organizacja: Pracodawcy mogą obawiać się wzrostu kosztów medycyny pracy. Ważne będzie pokazanie długoterminowych korzyści (mniejsze zwolnienia chorobowe, lepsza efektywność pracy).
Nadmierna medykalizacja: Włączenie mammografii do obowiązkowych badań może budzić dyskusje o przekraczaniu granic profilaktyki zdrowotnej w medycynie pracy.
Ograniczenia sprzętowe i kadrowe: Przy zwiększonej liczbie badań może pojawić się problem z dostępnością mammografów i radiologów.

Włączenie mammografii do medycyny pracy to ambitny, ale wykonalny pomysł, który może przynieść realne korzyści zarówno dla zdrowia publicznego, jak i gospodarki. Kluczowe będą odpowiednie regulacje prawne, współpraca z pracodawcami oraz zapewnienie dostępności badań w całym kraju.