Wprowadzenie Krajowej Sieci Onkologicznej (KSO) stanowiło jeden z najbardziej złożonych procesów reorganizacyjnych w historii polskiej onkologii. Celem projektu jest stworzenie spójnego, monitorowanego i standaryzowanego systemu opieki, który minimalizuje różnice regionalne, poprawia efektywność diagnostyki i terapii oraz zwiększa dostęp pacjentów do kompleksowego leczenia. Po sześciu miesiącach funkcjonowania KSO możliwa jest pierwsza analiza wdrożenia, obejmująca zarówno działania organizacyjne, jak i zmiany obserwowane w praktyce klinicznej.
Współpraca między ośrodkami – fundament wdrożenia
Jednym z najważniejszych osiągnięć KSO jest współpraca między Krajowym Ośrodkiem Monitorującym a 16 wojewódzkimi WOM. Jak podkreśliła dr hab. n. med. Beata Jagielska, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – PIB współpraca ta umożliwiła stworzenie zespołów roboczych i operacyjnych, dedykowanych najpilniejszym zadaniom. Wśród kluczowych obszarów znalazła się koordynacja opieki, rozwijana m.in. pod przewodnictwem Białostockiego Centrum Onkologii.
W efekcie udało się uporządkować i ujednolicić proces przeprowadzania konsyliów, opracować checklisty oraz uszczegółowić ścieżki pacjenta. Standaryzacja ta ma istotny wpływ na procesy decyzyjne i eliminację błędów organizacyjnych, zwłaszcza w mniejszych ośrodkach SOLO I.
Standaryzacja ścieżek postępowania i jej pierwsze efekty kliniczne
Wdrożenie jednolitych ścieżek klinicznych, oceniane przez ośrodki jako jedno z najważniejszych narzędzi wdrożenia, przyniosło szybkie rezultaty. Ośrodki niższych poziomów referencyjności – często borykające się z ograniczoną dostępnością specjalistów czy brakiem doświadczenia w kompleksowym prowadzeniu pacjentów – uzyskały jasne, czytelne standardy postępowania.
Mniejsze placówki dzięki ścisłemu oparciu się na wytycznych KSO prowadzą pacjentów w sposób zgodny z praktyką kliniczną dużych ośrodków, co redukuje nierówności w jakości opieki. Wytyczne te są ogólnodostępne i publikowane zarówno przez Krajowy Ośrodek Monitorujący, jak i wojewódzkie WOM.
Jednocześnie w wielu ośrodkach uruchomiono wcześniej niedostępną rehabilitację onkologiczną oraz uporządkowano procesy follow-up, co dodatkowo wzmacnia kompleksowość opieki.
Koordynacja jako kluczowy element modelu KSO. Rozwój kadr i standaryzacja patomorfologii
Rola koordynatorów stała się jednym z filarów funkcjonowania sieci. Od grudnia 2024 r. przeszkolono ponad tysiąc osób, przygotowując je zarówno do prowadzenia trudnych rozmów z pacjentami, jak i do wsparcia organizacyjnego procesu terapii. Koordynator pełni funkcję przewodnika pacjenta, co znacząco zmniejsza poczucie dezorientacji szczególnie po świeżej diagnozie nowotworowej.
Wzmacnia to również komunikację między poziomami referencyjnymi oraz przyspiesza przepływ informacji, co stanowi podstawę sprawnego działania sieci.
Nadal dużym wyzwaniem pozostają niedobory kadrowe w obszarze patomorfologii, lecz w pierwszym półroczu udało się skutecznie zwiększyć liczbę przeszkolonych fizjotechnologów i fizjotechników – niemal 150 nowych specjalistów. Jednocześnie wypracowano model ścieżki kształcenia, który umożliwia poprawę jakości przygotowania materiału i ujednolicenie praktyki diagnostycznej. Wymiana doświadczeń między ośrodkami staje się istotnym elementem procesu kształcenia, co podnosi spójność i wiarygodność diagnostyki patomorfologicznej.
Współpraca z POZ jako strategiczny kierunek rozwoju KSO
Większość kart DiLO – ponad 50 proc. – wystawiana jest w podstawowej opiece zdrowotnej, dlatego integracja POZ z systemem KSO stanowi kluczowy element całej reformy. Białostockie Centrum Onkologii wdrożyło bezpieczne łącza umożliwiające bezpośrednią i szybką komunikację z lekarzami rodzinnymi, co zwiększa wykrywalność i skraca drogę pacjenta od podejrzenia do diagnostyki.
Model zaproponowany w Białymstoku zaczyna być postrzegany jako wzorcowy, a podobne rozwiązania planowane są w innych województwach.
Narodowy Portal Onkologiczny – dostęp do danych, wiedzy i standardów
W pierwszym półroczu funkcjonowania uruchomiono Narodowy Portal Onkologiczny, który już w ciągu pierwszych pięciu miesięcy odwiedziło 240 tys. użytkowników. Portal udostępnia m.in.:
– wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne dla 27 grup nowotworów,
– informacje o ścieżkach pacjenta,
– narzędzia orientacyjne dla lekarzy i pacjentów,
– aktualności systemowe i szkoleniowe.
Publikacja jednolitych standardów poprawia transparentność systemu oraz zmniejsza ryzyko różnic w postępowaniu klinicznym.
Pierwsze wskaźniki – sygnał zmian w organizacji opieki
Monitoring konsyliów wskazuje, że najwięcej z nich odbywa się w ośrodkach SOLO III. Choć w części placówek odnotowuje się opóźnienia, to pierwsze dane dotyczące czasu rozpoczęcia terapii są bardzo obiecujące. Aż 75 proc. pacjentów rozpoczyna leczenie w ciągu dwóch tygodni od konsylium, co stanowi wyraźny postęp w stosunku do sytuacji sprzed wdrożenia KSO.
Wdrożenie elektronicznej karty DiLO, zapowiedziane na najbliższe miesiące, powinno dodatkowo usprawnić proces rejestracji i monitorowania ścieżki pacjenta.
Pierwsze pół roku funkcjonowania Krajowej Sieci Onkologicznej potwierdza, że systemowe działania koncentrujące się na standaryzacji, współpracy i koordynacji przynoszą realne efekty. Najważniejsze osiągnięcia obejmują uporządkowanie procesu konsyliów, wprowadzenie checklist i ścieżek postępowania, wzmocnienie roli koordynatorów oraz rozwój narzędzi informacyjnych. Wraz z rozpoczęciem regularnego monitorowania jakości opieki i wprowadzeniem cyfrowych narzędzi, KSO ma szansę przekształcić polską onkologię w system bardziej spójny, przewidywalny i przyjazny pacjentowi.
Najczęściej zadawane pytania
Co to jest Krajowa Sieć Onkologiczna?
Krajowa Sieć Onkologiczna to ogólnopolski system organizacji opieki onkologicznej, którego celem jest standaryzacja diagnostyki i leczenia, poprawa komunikacji między ośrodkami oraz skrócenie czasu rozpoczęcia terapii.
Jakie są pierwsze efekty działania KSO?
Najważniejsze efekty to ujednolicenie ścieżek postępowania, lepsza koordynacja opieki, poprawa przepływu informacji między ośrodkami, większa aktywność koordynatorów oraz szybsze rozpoczynanie leczenia po konsylium.
Co zmieniło się dla pacjentów?
Pacjenci uzyskali bardziej transparentne ścieżki leczenia, lepszy dostęp do informacji, wsparcie koordynatorów oraz większą przewidywalność działań medycznych w różnych ośrodkach.
Czy KSO obejmuje POZ?
Tak, rola POZ jest kluczowa, ponieważ większość kart DiLO powstaje w podstawowej opiece. KSO wzmacnia współpracę między POZ a ośrodkami onkologicznymi, aby skrócić czas od podejrzenia do diagnostyki.
Jakie są plany na kolejne miesiące?
Priorytety obejmują wdrożenie elektronicznej karty DiLO, dalsze szkolenia koordynatorów, rozwój współpracy z POZ oraz rozszerzanie monitoringu jakości opieki na nowe obszary kliniczne.
Koordynatorzy opieki onkologicznej fundamentem Krajowej Sieci Onkologicznej
5,2 mld zł na szpitale w ramach Krajowej Sieci Onkologicznej
