Komisja Europejska wydała zgodę na dopuszczenie do obrotu leku Omjjara (momelotynib), doustnego inhibitora JAK1/JAK2 i receptora aktywiny A typu 1 (ACVR1) podawanego raz dziennie. Omjjara jest pierwszym zarejestrowanym w UE lekiem stosowanym w leczeniu powiększenia śledziony związanego z chorobą lub objawów występujących u dorosłych pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej niedokrwistością, z pierwotnym włóknieniem szpiku, włóknieniem szpiku poprzedzonym czerwienicą prawdziwą lub włóknieniem szpiku poprzedzonym nadpłytkowością samoistną, którzy nie byli wcześniej leczeni inhibitorami kinazy janusowej (JAK) lub byli leczeni ruksolitynibem.
- Omjjara jest pierwszym i jedynym lekiem w Unii Europejskiej wskazanym do stosowania u chorych na włóknienie szpiku (mielofibroza) z umiarkowaną do ciężkiej postacią anemii.
- Zatwierdzenie leku przez Komisję Europejską może stanowić odpowiedź na istotne niezaspokojone potrzeby medyczne, gdyż szacuje się, że problem anemii dotknie niemal każdego pacjenta z mielofibrozą.1, 2, 3, 4
- Lek jest wskazany do stosowania zarówno u pacjentów nowo zdiagnozowanych, jak i u pacjentów wcześniej leczonych ruksolitynibem (inhibitor kinazy janusowej).
Mielofibroza to choroba, która wiąże się z wieloma wyzwaniami w codziennym życiu pacjentów. Objawy takie jak powiększenie śledziony, zmęczenie, nocne poty czy uciążliwe bóle znacząco wpływają na jakość życia. Dotychczas pacjenci z niedokrwistością nie mieli konkretnej opcji leczenia tych objawów. Dopuszczenie do obrotu w Unii Europejskiej momelotynibu, czyli leku o zróżnicowanym mechanizmie działania, może przyczynić się do zaspokojenia istotnej potrzeby medycznej pacjentów z mielofibrozą – mówi Krzysztof Kępiński, Dyrektor Relacji Zewnętrznych w firmie GSK.
Szacuje się, że w Unii Europejskiej włóknienie szpiku rozpoznaje się u 1 na 10 000 osób5, 6. W chwili rozpoznania około 40% pacjentów ma umiarkowaną lub ciężką niedokrwistość i szacuje się, że z czasem u prawie wszystkich chorych na włóknienie szpiku rozwinie się niedokrwistość 1, 2, 3, 4. Pacjenci z włóknieniem szpiku i niedokrwistością wymagają dodatkowego leczenia wspomagającego, w tym transfuzji koncentratu krwinek czerwonych, a ponad 30% z nich przerywa leczenie z powodu niedokrwistości7. Pacjenci uzależnieni od transfuzji mają złe rokowanie i krótszy czas całkowitego przeżycia8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16.
Podstawą dopuszczenia momelotynibu do obrotu były dane z głównego badania klinicznego MOMENTUM oraz subpopulacji dorosłych pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej niedokrwistością (hemoglobina <10 g/dl) z badania III fazy SIMPLIFY-117, 18. Badanie MOMENTUM zostało zaprojektowane w celu oceny bezpieczeństwa i skuteczności momelotynibu w porównaniu z danazolem w leczeniu i ograniczaniu kluczowych objawów mielofibrozy w populacji pacjentów z objawami choroby oraz niedokrwistością, wcześniej leczonych inhibitorem JAK. Badanie SIMPLIFY-1 zostało zaprojektowane w celu oceny skuteczności i bezpieczeństwa stosowania momelotynibu w porównaniu z ruksolitynibem u pacjentów z mielofibrozą, którzy nie otrzymywali wcześniej terapii inhibitorem JAK.
W obu badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były biegunka, małopłytkowość, nudności, ból głowy, zawroty głowy, zmęczenie, osłabienie, ból brzucha i kaszel17, 18.
We wrześniu 2023 r. momelotynib został zarejestrowany pod marką Ojjaara przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA) w leczeniu mielofibrozy pośredniego lub wysokiego ryzyka, w tym pierwotnego lub wtórnego włóknienia szpiku (poprzedzonego czerwienicą prawdziwą i poprzedzonego nadpłytkowością samoistną), u dorosłych pacjentów z niedokrwistością.
2 miliony dawców szpiku w polskim rejestrze – relacja z konferencji [wideo]
Informacje o momelotynibie
Momelotynib ma zróżnicowany mechanizm działania, obejmujący zdolność hamowania trzech kluczowych szlaków sygnałowych: kinazy janusowej JAK1, JAK2 i receptora aktywiny A typu 1 (ACVR1)8,17,19,20. Hamowanie JAK1 i JAK2 może złagodzić objawy ogólne i powiększenie śledziony17,19, 20. Dodatkowo hamowanie ACVR1 prowadzi do obniżenia poziomu krążącej hepcydyny, czego efektem jest zwiększenie dostępności żelaza i wytwarzania krwinek czerwonych8,17,19,20.
Produkt leczniczy Omjjara jest wskazany w leczeniu powiększenia śledziony związanego z chorobą lub objawów występujących u dorosłych pacjentów z umiarkowaną do ciężkiej niedokrwistością, z pierwotnym włóknieniem szpiku, włóknieniem szpiku poprzedzonym czerwienicą prawdziwą lub włóknieniem szpiku poprzedzonym nadpłytkowością samoistną, którzy nie byli wcześniej leczeni inhibitorami kinazy janusowej (JAK) lub byli leczeni ruksolitynibem.
Pełną listę zdarzeń niepożądanych oraz kompletne informacje dotyczące bezpieczeństwa można znaleźć w Informacjach Referencyjnych EMA dla produktu Omjjara
Informacje o mielofibrozie
Mielofibroza (włóknienie szpiku) to rzadki nowotwór szpiku kostnego o przewlekłym przebiegu. W przebiegu mielofibrozy szpik kostny jest stopniowo zastępowany włóknistą tkanką bliznowatą, co ogranicza jego zdolność do produkcji komórek krwi. W efekcie włóknienia szpiku krwiotworzenie przenosi się m.in. do śledziony, która znacznie się powiększa, co z kolei powoduje szereg dolegliwości tj. ból brzucha, uczucie pełności, nudności, biegunkę, obrzęki kończyn dolnych21.
Poza powiększeniem śledziony (splenomegalia) charakterystycznymi objawami choroby są postępująca niedokrwistość i wyniszczające objawy ogólnoustrojowe, takie jak zmęczenie, nocne poty i ból kości, które można przypisać nieskutecznej hematopoezie i nadmiernej produkcji cytokin prozapalnych. W chwili rozpoznania około 40% pacjentów ma umiarkowaną lub ciężką postać anemii i szacuje się, że u większości pacjentów niedokrwistość rozwinie się w trakcie choroby. Pacjenci z włóknieniem szpiku i niedokrwistością wymagają dodatkowego leczenia wspomagającego, w tym transfuzji koncentratu krwinek czerwonych, a ponad 30% z nich zmuszona jest przerwać leczenie z powodu niedokrwistości. Pacjenci wymagający transfuzji mają złe rokowanie i krótsze czasy przeżycia.
O kluczowych badaniach klinicznych
MOMENTUM było globalnym, wieloośrodkowym, randomizowanym badaniem III fazy z podwójnie ślepą próbą, porównującym bezpieczeństwo i skuteczność zastosowania momelotynibu oraz danazolu u pacjentów z włóknieniem szpiku, przebiegającym z objawami i niedokrwistością, którzy wcześniej byli leczeni inhibitorem JAK.
W badaniu MOMENTUM osiągnięto wszystkie pierwszorzędowe i kluczowe drugorzędowe punkty końcowe. Wykazano statystycznie istotną różnicę w odpowiedzi na leczenie w postaci redukcji objawów ogólnych, zmniejszenia wielkości śledziony i uzyskania niezależności od transfuzji u pacjentów otrzymujących momelotynib w porównaniu z grupą otrzymującą danazol20. Wyniki 24-tygodniowego randomizowanego okresu leczenia przedstawiono na dorocznym spotkaniu Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ASCO) w 2022 r., a także opublikowano w czasopiśmie The Lancet22,23. Dane pochodzące z 48 tygodni obserwacji zaprezentowano na 64. dorocznym spotkaniu Amerykańskiego Towarzystwa Hematologii (ASH) w grudniu 2022 r., które następnie opublikowano w The Lancet24,25.
SIMPLIFY-1 było wieloośrodkowym, randomizowanym badaniem III fazy z podwójnie ślepą próbą, w którym porównywano bezpieczeństwo i skuteczność momelotynibu z ruksolitynibem u pacjentów z mielofibrozą, którzy nie byli wcześniej poddani leczeniu inhibitorem JAK. Wyniki dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności SIMPLIFY-1 oparto na podgrupie pacjentów z niedokrwistością na początku badania. Skuteczność momelotynibu w leczeniu pacjentów z mielofibrozą w badaniu SIMPLIFY-1 opierała się na odpowiedzi w zakresie zmniejszenia objętości śledziony o 35% lub więcej18.
Piśmiennictwo:
1 Tefferi A, Lasho TL, Jimma T, et al. One thousand patients with primary myelofibrosis: the mayo clinic experience. Mayo Clin Proc. 2012;87(1):25-33. doi:10.1016/j.mayocp.2011.11.001
2 Bose P, et al. Curr Hematol Malign Rep. 2018;13:164-172. doi: https://doi.org/10.3109/10428194.2013.813500.
3 Scherber, RM, Mesa, R. Management of challenging myelofibrosis after JAK inhibitor failure and/or progression. Blood Rev. 2020;42:100716. https://doi.org/10.1016/j.blre.2020.100716.
4 Bassiony S, Harrison CN, McLornan DP. Evaluating the Safety, Efficacy, and Therapeutic Potential of Momelotinib in the Treatment of Intermediate/High-Risk Myelofibrosis: Evidence to Date. Ther Clin Risk Manag. 2020;16:889-901. Published 2020 Sep 25. doi:10.2147/TCRM.S258704
5 Orphanet. Primary Myelofibrosis. 2019. Accessed 01 February 2023. https://www.orpha.net
6 Junker, S, et al. „PB2203: INCIDENCE AND PREVALENCE OF MYELOFIBROSIS IN GERMANY: A RETROSPECTIVE CLAIMS DATA ANALYSIS.” HemaSphere 7.S3 (2023): e32222e6.
7 , Kuykendall AT, Shah S, Talati C, et al. Between a rux and a hard place: evaluating salvage treatment and outcomes in myelofibrosis after ruxolitinib discontinuation. Ann Hematol. 2018;97(3):435-441.
8 Chifotides, HT, Bose, P, Verstovsek, S. Momelotinib: an emerging treatment for myelofibrosis patients with anemia. J Hematol Oncol. 2022;15(7):1-18.
9 Tefferi A, et al. Use of the Functional Assessment of Cancer Therapy–anemia in persons with myeloproliferative neoplasm-associated myelofibrosis and anemia. Clin Ther. 2014;36(4):560-566. https://doi.org/10.1016/j.clinthera.2014.02.016
10 Tefferi A. Primary myelofibrosis: 2021 update on diagnosis, risk-stratification and management. Am J Hematol. 2021;96(1):145-162. https://doi.org/10.1002/ajh.26050
11 KRumi E, et al. The Genetic Basis of Primary Myelofibrosis and Its Clinical Relevance. Int J Mol Sci. 2020;21(23):8885. https://doi.org/10.3390/ijms21238885
12 How J, Hobbs GS. A Practical Guide for Using Myelofibrosis Prognostic Models in the Clinic. J Natl Compr Canc Netw. 2020;18(9):1271-1278. https://doi.org/10.6004/jnccn.2020.7557
13 QxMD. DIPSS prognosis in myelofibrosis. Accessed September 12, 2022. https://qxmd.com/calculate/calculator_187/dipss-prognosis-in-myelofibrosis.
14 QxMD. DIPSS plus score for prognosis of myelofibrosis. Accessed September 12, 2022.
15 Nicolosi M, et al. Sex and degree of severity influence the prognostic impact of anemia in primary myelofibrosis: analysis based on 1109 consecutive patients. Leukemia. 2018;32(5):1254-1258. https://doi.org/10.1038/s41375-018-0028-x
16 Elena C, et al. Red blood cell transfusion-dependency implies a poor survival in primary myelofibrosis irrespective of IPSS and DIPSS. Haematologica. 2011;96(1):167-170. https://doi.org/10.3324/haematol.2010.031831
17 Verstovsek S, et al. MOMENTUM: momelotinib vs danazol in patients with myelofibrosis previously treated with JAKi who are symptomatic and anemic. Future Oncol. 2021;17(12):1449-1458.
18 Mesa RA, Kiladjian JJ, Catalano JV, et al. SIMPLIFY-1: A Phase III Randomized Trial of Momelotinib Versus Ruxolitinib in Janus Kinase Inhibitor-Naïve Patients With Myelofibrosis. J Clin Oncol. 2017;35(34):3844-3850.
19 Asshoff M, et al. Momelotinib inhibits ACVR1/ALK2, decreases hepcidin production, and ameliorates anemia of chronic disease in rodents. Blood. 2017;129(13):1823-1830.
20 Oh S, et al. ACVR1/JAK1/JAK2 inhibitor momelotinib reverses transfusion dependency and suppresses hepcidin in myelofibrosis phase 2 trial. Blood Adv. 2020;4(18):4282-4291.
21 Atallah E, Verstovsek S. Emerging drugs for myelofibrosis. Expert Opin Emerg Drugs. 2012 Dec;17(4):555-70. doi: 10.1517/14728214.2012.748748. PMID: 23186315; PMCID: PMC5009610.
22 Mesa R, et al. Presented at: American Society of Clinical Oncology; June 2022. Abstract 7002.
23 Verstovsek S, et al. Momelotinib versus danazol in symptomatic patients with anaemia and myelofibrosis (MOMENTUM): results from an international, double blind, randomised, controlled, phase 3 study. The Lancet. 2023;401(10373):269-280.
24 Gerds AT, et al. Presented at: American Society of Hematology; December 2022. Abstract 627.
25 Gerds AT, et al. Momelotinib versus danazol in symptomatic patients with anaemia and myelofibrosis previously treated with a JAK inhibitor (MOMENTUM): an updated analysis of an international, double-blind, randomised phase 3 study. The Lancet Haematology. 2023;10(9):E735-E746. https://doi.org/10.1016/S2352- 3026(23)00174-6
Luty 2024, NP-PL-MMU-PRSR-240001
