Eksperci Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego alarmują, że kardiomiopatie, obejmujące różnorodne schorzenia serca, wymagają pilnej poprawy diagnostyki i leczenia w Polsce. Złożoność tych chorób oraz ograniczona dostępność badań przesiewowych przyczyniają się do późnego wykrywania przypadków, co negatywnie wpływa na efektywność terapii i zwiększa ryzyko śmiertelności wśród pacjentów.
Kardiomiopatie są grupą chorób serca, które można podzielić na pięć głównych typów, różniących się pod względem genetycznym i fenotypowym: kardiomiopatię rozstrzeniową, przerostową, restrykcyjną, arytmogenną kardiomiopatię prawej komory oraz nierozstrzeniową kardiomiopatię lewej komory. Diagnoza w Polsce najczęściej następuje w warunkach szpitalnych u 93,4% pacjentów, często w trybie pilnym (68,2%), co utrudnia skuteczne leczenie – podkreśla prof. dr hab. n. med. Katarzyna Mizia – Stec, Kierownik I Katedry i Kliniki Kardiologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, członek Zarządu Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
– Raport opracowany w ramach projektu „Mapy potrzeb zdrowotnych w zakresie kardiologii” pokazuje, że diagnoza kardiomiopatii w Polsce najczęściej odbywa się w warunkach szpitalnych – u 93,4% pacjentów. Co alarmujące, w 68,2% przypadków diagnoza stawiana jest w trybie pilnym, a jedynie 25,1% chorych trafia do szpitala w trybie planowym. Oznacza to, że kardiomiopatie są wykrywane dopiero na zaawansowanym etapie choroby, co znacząco utrudnia skuteczne leczenie – mówila prof. dr hab. n. med. Katarzyna Mizia.
Niepokojące są również dane dotyczące losów pacjentów po hospitalizacji. Wyniki wskazują, że aż 23% osób hospitalizowanych w trybie pilnym umiera, a 28% nie powraca do systemu opieki zdrowotnej po rozpoznaniu (nie pojawia się ponownie w systemie ochrony zdrowia z kodem odpowiadającym rozpoznaniu). W przypadku diagnozy planowej, śmiertelność wynosi 18%, a 44% pacjentów nie kontynuuje leczenia. Jedynie 15,28% pacjentów otrzymuje specjalistyczną opiekę kardiologiczną po diagnozie.
– Kardiomiopatie w dużej części przypadków mogą manifestować się w różnym wieku — potrzebna jest zatem odpowiednia opieka pediatryczna i opieka nad chorymi dorosłymi. W celu optymalizacji procesu leczenia, niezbędna jest zindywidualizowana i skoordynowana, a często również multidyscyplinarna opieka nad chorymi – dodaje prof. dr hab. n. med. Przemysław Mitkowski, past prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
W celu optymalizacji opieki nad pacjentami z kardiomiopatiami, eksperci zalecają utworzenie multidyscyplinarnych zespołów ds. kardiomiopatii, wzorując się na systemach działających w innych krajach europejskich. Kluczowe znaczenie ma również poprawa dostępu do badań przesiewowych i diagnostycznych oraz wdrożenie nowoczesnych rozwiązań systemowych, które skrócą czas diagnozy i poprawią jakość życia pacjentów.
Raport „Znaczenie badań genetycznych w leczeniu dziedzicznych chorób układu krążenia” pokazuje, że w Polsce dostęp do badań genetycznych dla pacjentów kardiologicznych jest niewystarczający. Refundacja badań przysługuje jedynie przy skierowaniu od genetyka z poradni genetycznej, jednak w całym kraju działa zaledwie 26 takich placówek.
Prof. dr hab. n. med. Elżbieta Katarzyna Biernacka z Narodowego Instytutu Kardiologii podkreśla konieczność uprawnień dla kardiologów do kierowania na refundowane badania genetyczne, tak jak ma to miejsce w innych krajach europejskich, co zwiększyłoby dostępność diagnostyki genetycznej dla pacjentów kardiologicznych.
– Właściwa, czyli skuteczna diagnostyka wymaga kompleksowego podejścia, obejmującego ocenę objawów klinicznych, badania obrazowe, genetyczne oraz histologiczne. Pacjenci z kardiomiopatiami wymagają podjęcia ważnych decyzji terapeutycznych w trybie pilnym z uwagi na wysokie ryzyko nagłego zgonu sercowego lub szansę na wprowadzenie celowanego leczenia. Niestety, w Polsce dostępność badań genetycznych, które odgrywają kluczową rolę w diagnostyce i monitorowaniu pacjentów oraz ich rodzin, jest nadal ograniczona, bowiem średni czas oczekiwania w poradni genetycznej wynosi około 1,5 roku do 2 lat, w trybie pilnym 6 do 12 miesięcy – wskazuje prof. dr hab. n. med. Elżbieta Katarzyna Biernacka, Kierownik Poradni Wad Wrodzonych Serca i Zaburzeń Rytmu o Podłożu Genetycznym, Klinika Wad Wrodzonych Serca, Narodowy Instytut Kardiologii Stefana Kardynała Wyszyńskiego-Państwowy Instytut Badawczy.
Eksperci podkreślają konieczność stworzenia w Polsce multidyscyplinarnych zespołów ds. kardiomiopatii, które – wzorem systemów działających we Francji, Włoszech czy Hiszpanii – zapewnią skoordynowaną i zindywidualizowaną opiekę nad pacjentami. Wczesna diagnoza i dostęp do nowoczesnych metod leczenia są kluczowe dla poprawy rokowań pacjentów oraz ograniczenia liczby zgonów.
– Niezbędne jest zapewnienie lepszego i szybszego dostępu do badań przesiewowych i diagnostycznych oraz opracowanie modelu opieki, który umożliwi wcześniejsze wykrywanie kardiomiopatii i skuteczniejsze leczenie pacjentów. Wprowadzenie nowoczesnych rozwiązań systemowych pomoże skrócić czas diagnozy i poprawić jakość terapii, co przełoży się na wyższe wskaźniki przeżywalności i lepszą jakość życia pacjentów. Będziemy intensyfikować działania mające na celu zwiększenie świadomości na temat potrzeb w zakresie leczenia kardiomiopatii – podsumowuje prof. dr hab. n. med. Robert J. Gil, prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
Prezes PTK stanowczo podkreślił, że kluczowy jest dostęp do szybkiej diagnostyki oraz czerpanie ze światowych osiągnieć w zakresie innowacyjnego leczenia, również farmakologicznego.
Stanowisko ekspertów zostało opublikowane w Zeszytach Edukacyjnych Kardiologii Polskiej.
Kardiomiopatia takotsubo, czyli zespół złamanego, ale też szczęśliwego serca
Kardiomiopatia przerostowa. Lekarze wiedzą jak leczyć przyczyny choroby
