W Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym nr 4 w Lublinie rozpoczął się nabór pacjentek do przełomowego badania klinicznego, którego celem jest ocena skuteczności testu EndoRNA – innowacyjnego narzędzia diagnostycznego opracowanego przez naukowców z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Test ten może w przyszłości całkowicie zmienić sposób diagnozowania endometriozy – choroby, która dotyka milionów kobiet, a której rozpoznanie bywa opóźnione nawet o kilkanaście lat.
Lublin to jeden z pięciu ośrodków w Polsce biorących udział w ogólnokrajowym projekcie realizowanym na zlecenie Agencji Badań Medycznych. W ramach tej inicjatywy w USK nr 4 zostanie przebadanych 160 kobiet w wieku od 18 do 45 lat, które podejrzewają u siebie endometriozę. Uczestniczki, oprócz wykonania testu EndoRNA, będą miały również przeprowadzoną laparoskopię – do tej pory uznawaną za „złoty standard” w diagnostyce tej choroby. Porównanie wyników obu metod ma odpowiedzieć na pytanie, czy test RNA może stanowić skuteczną i mniej inwazyjną alternatywę dla operacyjnej diagnostyki.
Endometrioza – ukryta epidemia
Endometrioza jest przewlekłą chorobą zapalną, w której komórki podobne do endometrium – błony śluzowej macicy – lokalizują się poza jamą macicy, najczęściej w obrębie jamy brzusznej: na jajnikach, jajowodach, otrzewnej, a niekiedy nawet w jelitach czy pęcherzu moczowym. Choroba ta powoduje przewlekły ból, bolesne miesiączki, zaburzenia cyklu, problemy z płodnością, a także znacznie obniża jakość życia pacjentek.
Nowotwór pęcherza moczowego – objawy, diagnoza i leczenie
Według szacunków, endometrioza dotyczy od 6 do 10% kobiet w wieku rozrodczym. W Polsce liczba pacjentek może sięgać nawet trzech milionów, z czego zdecydowana większość pozostaje niezdiagnozowana. Brak charakterystycznych objawów, ich duża zmienność oraz powolne tempo postępowania diagnostycznego sprawiają, że od momentu pojawienia się pierwszych symptomów do postawienia ostatecznego rozpoznania mija średnio od 7 do nawet 12 lat.
Jak podkreśla prof. Marek Gogacz, zastępca kierownika Oddziału Ginekologii Operacyjnej i Onkologii Ginekologicznej USK nr 4 w Lublinie: – Endometrioza jest poważnym problemem zarówno medycznym, społecznym jak i ekonomicznym. To bardzo istotny projekt w kontekście szybkiego wykrywania choroby. Zgodnie z danymi z literatury naukowej, zanim kobiecie zostanie postawiona ostateczna diagnoza, często odwiedza ona średnio od pięciu do siedmiu specjalistów, a cały proces diagnostyczny – od pojawienia się pierwszych objawów do ostatecznego rozpoznania – może trwać nawet 12 lat. Tymczasem mamy do czynienia z chorobą o charakterze postępującym, która w tym czasie nadal się rozwija. Wczesne rozpoznanie endometriozy umożliwia wdrożenie odpowiedniego postępowania hamującego jej przebieg, co pozwoliłoby pacjentce uniknąć dolegliwości bólowych, kilku operacji, a także zwiększyć szanse na zajście w ciążę i normalne funkcjonowanie – mówi prof. dr hab. n. med. Marek Gogacz.
Diagnostyka: od laparoskopii do testu RNA
Do tej pory jedyną metodą potwierdzającą rozpoznanie endometriozy była laparoskopia – zabieg chirurgiczny wymagający znieczulenia ogólnego i hospitalizacji. Mimo że skuteczna, ta metoda wiąże się z ryzykiem powikłań i dużym obciążeniem dla pacjentki. Co więcej, wielu kobietom ze względu na niewyraźne objawy lekarze nie zlecają od razu zabiegu, a raczej proponują długotrwałą obserwację, leczenie objawowe lub hormonalne.
Test EndoRNA opracowany przez zespół naukowców z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego stanowi rewolucję w podejściu do diagnostyki tej choroby. Jego wykonanie polega na pobraniu niewielkiego fragmentu błony śluzowej macicy podczas standardowego badania ginekologicznego – bez konieczności znieczulenia czy hospitalizacji. Następnie, w próbce oceniane są specyficzne cząsteczki RNA, których obecność i poziomy korelują z obecnością ognisk endometriozy.
Jeśli test okaże się równie czuły i swoisty jak laparoskopia, może w przyszłości zastąpić ją jako pierwszą, nieinwazyjną metodę rozpoznania endometriozy – przyspieszając diagnozę, redukując liczbę niepotrzebnych zabiegów i zmniejszając koszty opieki zdrowotnej.
Co oznacza szybka diagnoza dla pacjentek?
Wczesne rozpoznanie endometriozy pozwala na znacznie skuteczniejsze zarządzanie chorobą. Zastosowanie leczenia farmakologicznego już na wczesnym etapie może zahamować rozwój zmian chorobowych, ograniczyć dolegliwości bólowe oraz zmniejszyć ryzyko powikłań – w tym niepłodności.
Z perspektywy pacjentek oznacza to nie tylko ulgę w bólu, ale również większe szanse na zachowanie płodności, uniknięcie licznych zabiegów operacyjnych oraz możliwość powrotu do normalnego funkcjonowania w życiu zawodowym, społecznym i rodzinnym.
Projekt realizowany w Lublinie ma również wymiar edukacyjny – zwraca uwagę opinii publicznej i środowiska medycznego na potrzebę skrócenia ścieżki diagnostycznej w endometriozie i wzmocnienia czujności lekarzy pierwszego kontaktu, ginekologów oraz specjalistów medycyny rodzinnej.
Test EndoRNA jest od 2023 r. dostępny komercyjnie na rynku polskim.
Jak się zgłosić do badania?
Badanie przeznaczone jest dla kobiet w wieku od 18 do 45 lat, które podejrzewają u siebie endometriozę na podstawie objawów takich jak: silne bóle menstruacyjne, ból podczas stosunku, przewlekły ból miednicy, problemy z zajściem w ciążę lub inne niepokojące symptomy. Każda uczestniczka przejdzie zarówno test EndoRNA, jak i laparoskopię – w celu porównania wyników.
Zgłoszenia do udziału w badaniu prowadzi Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 4 w Lublinie. Kontakt dla osób chcących wziąć udział w badaniu: +48 81 448 51 80
Dostępny od poniedziałku do piątku w godz. 8:00-14:30
Badaczem koordynującym realizację całości eksperymentu badawczego jest prof. dr hab. n. med. Ewa Wender-Ożegowska, konsultant krajowa w dziedzinie Położnictwa i Ginekologii.
Wieloośrodkowy, prospektywny, eksperyment badawczy prowadzony przez Agencję Badań Medycznych pt. „Badanie porównawcze oceniające zastosowania nieinwazyjnego testu EndoRNA w rozpoznaniu endometriozy względem laparoskopii”, potrwa łącznie 2 lata.
Nowa nadzieja w walce z przewlekłą chorobą
Test EndoRNA może stanowić istotny krok naprzód w walce z endometriozą – chorobą przewlekłą, niedocenianą i zbyt długo ignorowaną w debacie publicznej oraz systemie opieki zdrowotnej. Udział pacjentek w badaniu to nie tylko szansa na uzyskanie indywidualnej diagnozy, ale również wkład w rozwój nowoczesnej medycyny, która w centrum stawia potrzeby kobiety i jakość jej życia.
Wyniki badań prowadzonych w Lublinie i pozostałych czterech ośrodkach będą miały kluczowe znaczenie dla dalszych decyzji o wdrożeniu testu EndoRNA do codziennej praktyki klinicznej. Jeśli potwierdzi się jego skuteczność, być może już w najbliższych latach uda się skrócić czas diagnozy z kilkunastu lat do zaledwie kilku tygodni – i na nowo napisać historię diagnostyki endometriozy w Polsce.
#endometrioza #testnaendometriozę #szybkadiagnostykaendometriozy #EndoRNA #badanieendometriozybezlaparoskopii #testEndoRNALublin #diagnozaendometriozy #objawyendometriozy #leczenieendometriozy #endometriozaaniepłodność #jakrozpoznaćendometriozębezoperacji #badaniakliniczneendometriozaLublin #testEndoRNAskuteczność #nowoczesnadiagnostykaendometriozy #iletrwadiagnozaendometriozy #endometriozatestzbłonyśluzowejmacicy #nieinwazyjnytestnaendometriozę #objawyendometriozyumłodychkobiet #endometriozaatrudnościzzajściemwciążę #leczeniebóluprzyendometriozie
DYŻUR EKSPERTA: Lucyna Jaworska-Wojtas. ENDOMETRIOZA
Endometrioza – wyzwanie diagnostyczne i terapeutyczne w zdrowiu kobiet
