Immunoterapia alergenowa, znana jako skuteczna metoda leczenia alergii, odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu rozwoju poważniejszych chorób alergicznych, takich jak astma oskrzelowa. Jest to proces, który polega na systematycznym podawaniu preparatu zawierającego alergeny przez okres od 3 do 5 lat. W Polsce dominują immunoterapie podskórne, jednak coraz większą popularność zdobywa forma podjęzykowa, szczególnie w leczeniu alergii na roztocza kurzu domowego u dzieci i młodzieży w wieku od 12 do 18 lat oraz u dorosłych.
Prof. dr hab. n. med. Karina Jahnz-Różyk, krajowy konsultant ds. alergologii, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii, Alergologii, Immunologii Klinicznej i Chorób Rzadkich WIM podkreśla, że immunoterapia podjęzykowa może rewolucyjnie zmienić dostępność i komfort leczenia alergii, szczególnie wśród młodszych pacjentów.– Do niedawna jeszcze zdecydowanie przeważała immunoterapia podskórna w Polsce i wielu krajach. To skuteczna metoda leczenia pacjentów z chorobami alergicznymi, dopuszczona od piątego roku życia, czyli od najwcześniejszych lat, kiedy występuje alergia – mówi prof. dr hab. n. med. Karina Jahnz-Różyk.
Niestety, obecnie immunoterapia podjęzykowa nie jest dostępna dla dzieci w wieku od 6 do 12 lat, chociaż zwiększenie dostępności tej formy leczenia mogłoby przyczynić się do wcześniejszego przerwania marszu alergicznego. Marsz alergiczny, zaczynający się z częstymi alergiami pokarmowymi, może prowadzić do rozwoju alergii wziewnych, takich jak uczulenie na roztocza czy pyłki roślin, a w efekcie do astmy oskrzelowej. – Immunoterapią podawaną podjęzykowo nie są obecnie objęci pacjenci w wieku 6–12 lat we wskazaniach alergiczny nieżyt nosa, alergiczna astma oskrzelowa, uczulenia na roztocza kurzu domowego i inne alergeny wziewne, takie jak trawy, bylica, alergeny drzew. Na pewno warto się zastanowić nad tym, żeby system refundacyjny był bardziej przyjazny dla naszych pacjentów. Ważne, żeby był dostęp do dwóch–trzech szczepionek alergenowych dla poszczególnych grup – dodała krajowa konsultant ds. alergologii.
Joanna Zawadzka, prezeska Fundacji Centrum Walki z Alergią, podkreśla również niezbędność rozszerzenia refundacji immunoterapii na inne alergeny wziewne, co mogłoby znacząco poprawić jakość życia pacjentów i zmniejszyć koszty systemu opieki zdrowotnej. – Dzieci nie lubią być kłute. Weźmy pod uwagę to, że iniekcje wykonuje się raz na cztery tygodnie, więc obciąża to całą rodzinę, rodziców, którzy muszą pojechać na podanie leku i muszą wziąć dzień wolny w pracy, więc im szybciej udostępnimy leczenie podjęzykowe, tym lepiej będzie też dla całych rodzin – wyjaśnia.
Eksperci zgodnie podkreślają, że immunoterapia alergenowa nie tylko łagodzi objawy alergii, takie jak katar czy swędzenie, ale także zmniejsza ryzyko poważnych powikłań, takich jak astma oskrzelowa. Jest to szczególnie istotne, biorąc pod uwagę, że nawet kontrolowana astma może znacznie wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjentów.
Perspektywa przyszłości
Dążenie do rozszerzenia dostępności immunoterapii alergenowej na młodsze grupy wiekowe oraz na inne alergeny wziewne staje się kluczowym priorytetem dla polskiego systemu ochrony zdrowia.– Zastosowanie w chorobach alergicznych z konkretnym uczuleniem odpowiednio wcześnie immunoterapii alergenowej jest szansą na przerwanie marszu alergicznego i zapobiega astmie. Stąd istotne jest, aby immunoterapię alergenową można było stosować w młodszych grupach wiekowych niż 12–18 lat. Czekamy na immunoterapie, które będą mogły być stosowane od piątego roku życia – podsumowuje prof. Karina Jahnz-Różyk.
Jak wskazują eksperci, jakość życia pacjentów z alergią, którzy nie są leczeni przyczynowo, jest bardzo niska. Typowe objawy, takie jak katar, zatkany nos, swędzenie oczu czy świąd skóry, wpływają na codzienne udręczenie. Co więcej, pacjenci z alergią wziewną zwykle nie są uczuleni tylko na jeden alergen, lecz na kilka, a co więcej, mogą się też zmagać z alergiami pokarmowymi. Codzienne nieprzyjemne objawy przekładają się na spadek koncentracji. U dzieci rodzi to problemy z nauką, a u dorosłych – trudności w skupieniu się na pracy.
– W przypadku immunoterapii podjęzykowej znaczna część całej procedury, która trwa od trzech do pięciu lat, jest wykonywana przez chorych w domu. Pierwsze podanie jest w gabinecie lekarza specjalisty, który wybiera immunoterapię, informuje, tłumaczy, jak należy ten preparat przyjmować, sprawdza, czy występują objawy niepożądane, a przy ewentualnym wystąpieniu objawów niepożądanych instruuje chorego, co należy zrobić. Ocenia, czy są to groźne, czy niegroźne działania niepożądane, i zezwala na kontynuowanie tejże immunoterapii w domu – mówi prof. dr hab. n. med. Krzysztof Kowal, specjalista alergolog z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, przewodniczący sekcji immunoterapii alergenowej Polskiego Towarzystwa Alergologicznego. – Immunoterapia podjęzykowa przyjmowana przez chorych w domu odciąża specjalistów – wizyty kontrolne odbywają się rzadziej niż w przypadku immunoterapii klasycznej, czyli immunoterapii iniekcyjnej.
Wydaje się, że przyszłość leczenia alergii w Polsce może zależeć od skutecznej polityki refundacyjnej i edukacji pacjentów o korzyściach wynikających z immunoterapii alergenowej. Zapewnienie odpowiedniego dostępu do innowacyjnych metod leczenia może mieć kluczowe znaczenie nie tylko dla zdrowia pacjentów, ale również dla systemowych oszczędności w długoterminowej perspektywie.
Immunoterapia alergenowa stanowi nie tylko leczenie objawowe, ale przede wszystkim przyczynowe podejście do chorób alergicznych, zmniejszając ryzyko ich powikłań, w tym astmy oskrzelowej. Dostępność i szerokie stosowanie tej metody mogą mieć istotny wpływ na poprawę jakości życia milionów osób dotkniętych alergiami w Polsce.
Z danych opublikowanych w raporcie Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP wynika, że na choroby alergiczne choruje w Polsce około 12 mln osób. 4 mln osób ma objawy astmy, ale zdaje sobie z tego sprawę tylko połowa z nich. Tymczasem do 80 proc. chorych może mieć kontrolowaną postać choroby. W wielu przypadkach do rozwoju tego schorzenia mogłoby w ogóle nie dojść, gdyby na wczesnym etapie zastosowano przyczynowe leczenie alergii.
Ekspert: odczulanie na jad owadów może ratować życie
immunoterapia alergenowa, immunoterapia podjęzykowa, odczulanie dzieci, alergia na roztocza kurzu domowego, leczenie alergii u dzieci, marsz alergiczny, refundacja immunoterapii, alergiczny nieżyt nosa, alergiczna astma oskrzelowa, szczepionki alergenowe, leczenie przyczynowe alergii, immunoterapia u dzieci, immunoterapia podskórna, leki na alergię, dostępność adrenaliny, wstrząs anafilaktyczny, skuteczne leczenie alergii, alergia u dzieci, immunoterapia wziewna, podjęzykowe odczulanie
