Skolioza idiopatyczna, stanowiąca ponad 80 proc przypadków deformacji kręgosłupa u dzieci i młodzieży, pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań współczesnej ortopedii i rehabilitacji. Kluczowym elementem terapii zachowawczej jest gorsetowanie, które ma na celu zahamowanie progresji skrzywienia i utrzymanie prawidłowej osi ciała do momentu zakończenia wzrostu kostnego. Jednak tradycyjne ortezy, wykonane z twardego polietylenu, mimo swojej skuteczności klinicznej, niosły ze sobą szereg ograniczeń – sztywność konstrukcji, dyskomfort, ograniczenie mobilności i problem z akceptacją przez młodych pacjentów. W efekcie często dochodziło do przedwczesnego przerwania terapii, co znacząco obniżało jej skuteczność.
Projekt MBrace stanowi odpowiedź na te wyzwania. Jego ideą było stworzenie nowego typu gorsetu ortopedycznego, który zachowa właściwości korekcyjne, a jednocześnie zapewni użytkownikowi maksymalny komfort, estetykę i swobodę ruchu. Zespół interdyscyplinarny – złożony z inżynierów biomateriałów, fizjoterapeutów, ortopedów i specjalistów AI – opracował elastyczny, wielowarstwowy system kompozytowy, który dopasowuje się do ciała i reaguje na jego zmiany w czasie rzeczywistym.
Kluczową rolę w badaniach odegrali naukowcy z Collegium Medicum Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. W Laboratorium Posturologii UJK przeprowadzono kompleksowe testy biomechaniczne, obejmujące analizę postawy, chodu i równowagi w warunkach „brace/no brace”. Wykorzystano przy tym systemy DIERS formetric 4D, pedogait oraz pedobarografię, co pozwoliło na dokładną ocenę wpływu ortezy na układ mięśniowo-szkieletowy. Dane uzyskane w Kielcach posłużyły także do stworzenia bazy biomechanicznej wykorzystywanej przez partnerów technologicznych w Niemczech i Belgii do trenowania algorytmów uczenia maszynowego. Dzięki temu możliwe stało się opracowanie procedur projektowania indywidualnych gorsetów z precyzją nieosiągalną dotychczas w praktyce klinicznej.
Polski zespół, kierowany przez dr. Arkadiusza Żurawskiego, z Collegium Medicum z Instytutu Nauk o Zdrowiu UJK, odpowiadał również za weryfikację kliniczną oraz nadzór nad ergonomią i komfortem użytkowania gorsetu. Profesorowie Wojciech Kiebzak i Zbigniew Śliwiński wnieśli znaczący wkład w opracowanie protokołów badań rehabilitacyjnych oraz w analizę wpływu nowego rozwiązania na biomechanikę ruchu. Uzyskane wyniki wykazały, że nowa orteza nie tylko stabilizuje kręgosłup, ale również pozwala na utrzymanie aktywności fizycznej, co ma ogromne znaczenie dla rozwoju młodych pacjentów.
Prototyp gorsetu został zaprezentowany publicznie na wystawie naukowej COSMO w Dreźnie w latach 2024–2025, zyskując uznanie zarówno środowisk medycznych, jak i inżynieryjnych. Projekt realizowano w ramach europejskiej sieci badawczej M-ERA.NET, skupiającej ośrodki z Niemiec, Belgii i Polski, przy wsparciu m.in. SAB Aufbaubank i Service Public de Wallonie. Partnerzy z Technische Universität Dresden odpowiadali za rozwój algorytmów personalizacji opartej na sztucznej inteligencji, natomiast belgijskie ośrodki SIRRIS i Isomatex – za opracowanie innowacyjnych włókien i materiałów kompozytowych.
Wprowadzenie na rynek tak zaawansowanego technologicznie gorsetu może w niedługim czasie zrewolucjonizować leczenie skoliozy idiopatycznej w Europie. W połączeniu z telemonitoringiem i danymi biomechanicznymi, nowoczesne ortezy staną się elementem terapii spersonalizowanej, łączącej medycynę, technologię i komfort życia pacjenta. To przykład, jak współpraca interdyscyplinarna i międzynarodowa może przynieść realne korzyści kliniczne, zmieniając standardy leczenia deformacji kręgosłupa.
Pytania i odpowiedzi
Czym różni się nowy gorset MBrace od tradycyjnych ortez stosowanych w skoliozie idiopatycznej?
Nowy gorset jest wykonany z lekkich, elastycznych materiałów kompozytowych, które dopasowują się do sylwetki pacjenta i pozwalają na większą swobodę ruchu. Dzięki temu zapewnia lepszy komfort noszenia przy zachowaniu wysokiej skuteczności terapeutycznej.
Czy gorset MBrace może zastąpić klasyczne leczenie operacyjne skoliozy?
Nie, gorset MBrace nie jest alternatywą dla leczenia chirurgicznego, lecz jego celem jest spowolnienie lub zatrzymanie progresji skrzywienia, aby uniknąć konieczności operacji. Stanowi kluczowy element terapii zachowawczej.
Jakie znaczenie miały badania prowadzone przez naukowców z UJK w Kielcach?
Zespół z UJK przeprowadził kompleksową ocenę kliniczną i biomechaniczną, która potwierdziła bezpieczeństwo, skuteczność i ergonomiczność nowego rozwiązania. Dane z tych badań posłużyły do udoskonalenia projektowania ortez z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.
Czy nowy gorset jest już dostępny dla pacjentów?
Prototyp został zaprezentowany w 2025 roku, a obecnie prowadzone są dalsze testy przedkomercyjne. Ostateczna wersja ma trafić do praktyki klinicznej w ciągu najbliższych lat.
Jakie są perspektywy dalszego rozwoju projektu MBrace?
Zespół badawczy planuje rozszerzenie zastosowania opracowanych technologii na inne schorzenia ortopedyczne oraz włączenie elementów monitoringu postawy w czasie rzeczywistym, co umożliwi bardziej spersonalizowaną opiekę terapeutyczną.
Rehabilitacja onkologiczna w domu ważną częścią powrotu do zdrowia
