Starzenie się społeczeństwa zmienia potrzeby zdrowotne. Geriatria coraz częściej pojawia się w debacie o przyszłości polskiego systemu ochrony zdrowia. Nie jako wąska specjalizacja adresowana do wybranej grupy pacjentów, ale jako dziedzina, która odpowiada na jedną z najważniejszych zmian demograficznych najbliższych lat. Starzenie się społeczeństwa nie jest już prognozą odłożoną w czasie. To proces, który już dziś wpływa na liczbę pacjentów z wielochorobowością, rosnące potrzeby opiekuńcze, częstsze hospitalizacje oraz konieczność lepszej koordynacji leczenia.
O tym, jak włączyć geriatrię do głównego nurtu systemu, rozmawiano podczas ogólnopolskiej konferencji „Geriatria w systemie i w praktyce”, która odbyła się w dniach 22–23 maja 2026 roku w Hotelu Lipowy Most koło Białegostoku. Wydarzenie zgromadziło lekarzy geriatrów z całej Polski, przedstawicieli innych specjalizacji medycznych, ekspertów polityki senioralnej oraz reprezentantów instytucji odpowiedzialnych za organizację ochrony zdrowia.
Punktem wyjścia do dyskusji była potrzeba wzmocnienia geriatrii jako dziedziny łączącej wiedzę kliniczną, ocenę funkcjonalną, analizę ryzyk zdrowotnych i społecznych oraz planowanie opieki dostosowanej do realnych potrzeb osoby starszej. Uczestnicy konferencji wskazywali, że leczenie pacjenta w podeszłym wieku wymaga innego podejścia niż tradycyjny model skoncentrowany na pojedynczej chorobie lub jednym narządzie.
– Jeśli nie włączymy geriatrii do głównego nurtu ochrony zdrowia, będziemy płacić coraz wyższą cenę za fragmentaryczne leczenie: więcej powikłań, więcej niepotrzebnych hospitalizacji i więcej kosztów wynikających z polifarmakoterapii. Geriatria to inwestycja w bezpieczeństwo pacjenta i w ekonomiczną racjonalność systemu – bo całościowa ocena i koordynacja opieki ograniczają spiralę kosztów interwencyjnych – podkreślała organizatorka konferencji prof. dr hab. Barbara Bień.
Konferencja miała wymiar zarówno systemowy, jak i praktyczny. Z jednej strony dotyczyła organizacji opieki, finansowania świadczeń, miejsca geriatrii w strukturze systemu i planowania zasobów kadrowych. Z drugiej strony pokazywała codzienność pracy z pacjentem geriatrycznym, u którego problemy zdrowotne, funkcjonalne, psychiczne i społeczne często nakładają się na siebie.
W ramach sześciu sesji merytorycznych omawiano między innymi geriatrię w systemie, politykę senioralną, organizację i praktykę opieki geriatrycznej, współpracę interdyscyplinarną, praktyczne aspekty kliniczne oraz problemy wymagające współdziałania różnych specjalistów. Taki układ programu odzwierciedlał podstawową cechę opieki geriatrycznej: konieczność patrzenia na pacjenta szerzej niż przez pryzmat pojedynczego rozpoznania.
Pacjent w wieku podeszłym często trafia do systemu z kilkoma chorobami przewlekłymi, wieloma lekami, ograniczeniami funkcjonalnymi, ryzykiem upadków, zaburzeniami poznawczymi, problemami żywieniowymi albo potrzebą wsparcia opiekuna. W takim przypadku skuteczność leczenia zależy nie tylko od trafnej diagnozy, ale także od tego, czy cały proces opieki jest uporządkowany i zrozumiały dla pacjenta, rodziny oraz zespołu medycznego.
Jednym z głównych punktów konferencji była debata inauguracyjna zatytułowana „Czego państwo oczekuje od geriatrów, a geriatrzy od państwa?”. Rozmowa dotyczyła wzajemnych oczekiwań, odpowiedzialności i priorytetów związanych z rozwojem opieki nad osobami starszymi. W dyskusji uczestniczyli przedstawiciele instytucji publicznych oraz środowiska medycznego. Marlena Muszyńska, Dyrektor Departamentu Polityki Senioralnej w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, przedstawiła kierunki zmian dotyczące opieki nad osobami starszymi w Polsce. – Ustawa o koordynowanej opiece długoterminowej i osobach starszych to nie tylko przepisy – to nowa jakość koordynacji, która połączy lekarzy geriatrów, instytucje i rodziny wokół jednego celu: dobrostanu seniora. Nie możemy dłużej zamykać się tylko w murach szpitala. Podkreśliła, że kluczem do dobrej opieki nad seniorem jest edukacja – zarówno instytucji, jak i rodzin. Musimy wiedzieć, jak rozmawiać z osobą starszą i jak ją skutecznie wspierać.
Wypowiedź ta wpisywała się w szerszą dyskusję o przenoszeniu środka ciężkości z leczenia interwencyjnego na opiekę lepiej zaplanowaną, bardziej skoordynowaną i bliższą miejscu zamieszkania pacjenta. W przypadku osób starszych szczególnego znaczenia nabiera nie tylko samo leczenie chorób, ale także utrzymanie sprawności, bezpieczeństwa i możliwie samodzielnego funkcjonowania.
Czy geriatria może być opłacalna dla systemu?
Druga debata systemowa dotyczyła pytania, czy geriatria może być opłacalna oraz jak włączyć ją do głównego nurtu ochrony zdrowia. Rozmowa koncentrowała się na rozwiązaniach organizacyjnych i ekonomice opieki nad seniorami. Wskazywano, że brak odpowiednio zorganizowanej opieki geriatrycznej może prowadzić do większej liczby hospitalizacji, nadmiarowych konsultacji, powikłań i problemów wynikających z polifarmakoterapii.
W debacie uczestniczyła między innymi Dominika Janiszewska-Kajka, Zastępca Dyrektora Departamentu Analiz i Strategii Ministerstwa Zdrowia. Przedstawiając punkt widzenia resortu, zaprosiła środowisko geriatrów do dalszych rozmów. – Zapraszam konsultantów w dziedzinie geriatrii na spotkanie w Ministerstwie Zdrowia już w przyszłym miesiącu. To państwo jesteście ekspertami, którzy widzą system od strony pacjenta – i bez waszego głosu nie podejmiemy decyzji.
Ten głos został odebrany jako sygnał gotowości do dalszego dialogu między administracją publiczną a środowiskiem geriatrycznym. Uczestnicy konferencji podkreślali, że decyzje dotyczące opieki nad osobami starszymi powinny uwzględniać doświadczenie lekarzy pracujących na co dzień z pacjentami wielochorobowymi, niesamodzielnymi lub zagrożonymi utratą samodzielności.
Ważnym elementem spotkania była także perspektywa pielęgniarska. Mariola Łodzińska, Prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych, przedstawiła założenia dotyczące zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej u osób starszych. Wskazała również możliwe obszary współpracy z geriatrą, obejmujące standardy kliniczne, bezpieczeństwo pacjenta, mentoring, wspólne kształcenie oraz tworzenie ścieżki starszego pacjenta z uwzględnieniem roli APN.
Ten wątek pokazał, że rozwój geriatrii nie może opierać się wyłącznie na zwiększaniu liczby lekarzy jednej specjalizacji. W praktyce opieka nad osobą starszą wymaga zespołu, w którym ważną rolę odgrywają także pielęgniarki, fizjoterapeuci, dietetycy, psychologowie, opiekunowie społeczni i lekarze innych specjalności. Geriatra może pełnić funkcję osoby porządkującej proces leczenia, ale jego skuteczność zależy od realnej współpracy między różnymi elementami systemu.
Jednym z najmocniej wybrzmiewających tematów była całościowa ocena geriatryczna, czyli COG. To narzędzie pozwala rozpoznać nie tylko choroby pacjenta, ale także jego stan funkcjonalny, ryzyka zdrowotne i społeczne, problemy z lekami, poziom samodzielności oraz potrzeby opiekuńcze. Uczestnicy konferencji wskazywali, że COG powinna być szerzej stosowana i adekwatnie finansowana.
Postulat dotyczył nie tylko lecznictwa szpitalnego, ale również ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz rozwiązań możliwych do dostosowania do realiów podstawowej opieki zdrowotnej. W ocenie ekspertów całościowa ocena geriatryczna pozwala wcześnie wychwycić problemy, które w tradycyjnym modelu leczenia mogą pozostać niezauważone do czasu wystąpienia powikłań lub konieczności hospitalizacji.
Adekwatna wycena COG była jedną z najważniejszych rekomendacji konferencji. Uczestnicy podkreślali, że bez odpowiedniego finansowania trudno będzie upowszechnić narzędzie, które wymaga czasu, zespołowej pracy i szerokiego spojrzenia na potrzeby pacjenta.
Geriatra w opiece koordynowanej
Kolejnym ważnym postulatem było włączenie geriatrów do interdyscyplinarnych zespołów opieki koordynowanej. Dotyczy to szczególnie starszych pacjentów wielochorobowych, którzy wymagają holistycznego podejścia oraz uporządkowania zaleceń pochodzących z różnych poradni i specjalizacji. W praktyce seniorzy często wychodzą ze szpitala z długą listą zaleceń, skierowań i konsultacji. Bez koordynacji taki model może być trudny do realizacji zarówno dla pacjenta, jak i jego rodziny. Geriatra może pomóc w ocenie priorytetów, optymalizacji leczenia, depreskrypcji, ograniczeniu ryzyka polifarmakoterapii oraz planowaniu dalszej opieki.
Dr n. med. Natalia Sołowianowicz, Zastępca Kierownika Oddziału Geriatrii w SPP ZOZ im. dr St. Deresza w Choroszczy w wystąpieniu podsumowującym konferencję „Geriatra i jego zapotrzebowanie na konsultacje specjalistyczne” podkreśliła: – Pacjent geriatryczny wraca do domu z zaleceniami kontroli w kilkunastu poradniach – od kardiologicznej, przez ortopedyczną, po urologiczną i onkologiczną. To codzienność, a nie wyjątek – dowód, że wielochorobowość seniora to nie hasło, tylko realne wyzwanie organizacyjne dla całego systemu, to odpowiedzialność prawna lekarza. Geriatra nie pracuje w pojedynkę – jego skuteczność zależy od realnej, sprawnej współpracy z lekarzami innych dziedzin, fizjoterapeutami, dietetykami, psychologami, opiekunami socjalnymi oraz pielęgniarkami.
W rekomendacjach po konferencji znalazł się również postulat planowania liczby geriatrów z uwzględnieniem kryteriów demograficznych i geograficznych. Chodzi o to, aby rozwój opieki geriatrycznej odpowiadał realnej strukturze wieku i potrzebom zdrowotnym mieszkańców poszczególnych gmin, dzielnic, powiatów i województw. Takie podejście może pomóc w ograniczaniu „białych plam” na mapie Polski, czyli miejsc, w których dostęp do opieki geriatrycznej jest niewystarczający. Uczestnicy konferencji wskazywali także na potrzebę zwiększenia zainteresowania specjalizacją wśród młodszych lekarzy. Bez odpowiedniej liczby specjalistów trudno będzie rozwijać opiekę, która ma odpowiadać na szybko rosnące potrzeby seniorów.
Wzmocnienie roli geriatrów w opiece długoterminowej było kolejną rekomendacją sformułowaną podczas konferencji. Eksperci wskazywali, że w tej części systemu szczególne znaczenie mają standardy jakości i mechanizmy koordynacji, które mogą ograniczać ryzyko powikłań, nadmiarowych konsultacji i rehospitalizacji. Opieka długoterminowa nad osobą starszą nie kończy się na zabezpieczeniu podstawowych potrzeb. Wymaga stałej oceny stanu zdrowia, funkcjonowania, leczenia farmakologicznego, ryzyka pogorszenia sprawności oraz potrzeb rodziny lub opiekunów. Geriatria może być w tym obszarze jednym z elementów porządkujących działania różnych instytucji i specjalistów.
Rekomendacje po konferencji
Najważniejsze rekomendacje wypracowane podczas konferencji obejmują zwiększenie dostępności do opieki geriatrycznej, włączenie geriatrów do interdyscyplinarnych zespołów opieki koordynowanej, planowanie liczby specjalistów z uwzględnieniem realnych potrzeb demograficznych i geograficznych, upowszechnienie oraz adekwatną wycenę całościowej oceny geriatrycznej, a także wzmocnienie roli geriatrów w opiece długoterminowej. Wspólnym mianownikiem tych postulatów jest odejście od fragmentarycznego leczenia pacjenta starszego na rzecz podejścia skoordynowanego. Uczestnicy konferencji wskazywali, że taki model może poprawić bezpieczeństwo pacjentów, ograniczyć niepotrzebne hospitalizacje i lepiej odpowiadać na problemy wielochorobowości.
Konferencja „Geriatria w systemie i w praktyce” była oddolną inicjatywą środowiska młodszej generacji lekarzy geriatrów. Odbyła się pod honorowym patronatem między innymi Minister Zdrowia, Pełnomocnik Rządu ds. Polityki Senioralnej, Rzecznika Praw Pacjenta, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Europejskiego Towarzystwa Geriatrycznego. Partnerem strategicznym wydarzenia było Województwo Podlaskie. Za poziom merytoryczny konferencji odpowiadał Interdyscyplinarny Komitet Naukowy pod przewodnictwem prof. dr hab. Barbary Bień. Wiceprzewodniczącą była dr hab. Karolina Piotrowicz, prof. UJ, Sekretarz Generalna Europejskiego Towarzystwa Geriatrycznego. Komitetowi Organizacyjnemu przewodniczyła dr n. med. Katarzyna Klimiuk. Współorganizatorami instytucjonalnymi były Okręgowa Izba Lekarska w Białymstoku oraz Koalicja „Na pomoc niesamodzielnym” – Związek Stowarzyszeń.
Konferencja pokazała geriatrię z dwóch perspektyw: systemowej, w której konieczne są decyzje organizacyjne i finansowe, oraz praktycznej, związanej z codzienną pracą zespołów opiekujących się starszymi pacjentami. Wnioski z wydarzenia wskazują, że rozwój geriatrii w Polsce będzie wymagał długofalowej polityki, współpracy wielu środowisk i uznania, że opieka nad seniorem jest jednym z kluczowych zadań systemu ochrony zdrowia.
Zobacz: Agnieszka Neumann-Podczaska dyrektorem Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji
Czym zajmuje się geriatria?
Geriatria to dziedzina medycyny zajmująca się opieką nad osobami starszymi, szczególnie pacjentami z wielochorobowością, ograniczeniami funkcjonalnymi, ryzykiem powikłań, polifarmakoterapią oraz potrzebą skoordynowanego leczenia i wsparcia.
Czym jest całościowa ocena geriatryczna?
Całościowa ocena geriatryczna, czyli COG, to narzędzie pozwalające kompleksowo ocenić stan zdrowia osoby starszej. Obejmuje między innymi choroby, sprawność, funkcjonowanie, ryzyka zdrowotne i społeczne, leczenie farmakologiczne oraz potrzeby opiekuńcze pacjenta.
Dlaczego geriatria jest ważna dla systemu ochrony zdrowia?
Starzenie się społeczeństwa zwiększa liczbę pacjentów z wieloma chorobami przewlekłymi i złożonymi potrzebami zdrowotnymi. Geriatria może pomóc w lepszej koordynacji leczenia, ograniczaniu powikłań, zmniejszaniu liczby niepotrzebnych hospitalizacji oraz poprawie bezpieczeństwa pacjentów.
Dlaczego geriatra powinien być częścią opieki koordynowanej?
Pacjent starszy często korzysta z wielu poradni i przyjmuje liczne leki. Geriatra może pomóc uporządkować proces leczenia, ocenić priorytety, ograniczyć ryzyko polifarmakoterapii i zaplanować opiekę dostosowaną do potrzeb chorego.
Jakie rekomendacje przedstawiono po konferencji „Geriatria w systemie i w praktyce”?
Wśród rekomendacji znalazło się zwiększenie dostępności do opieki geriatrycznej, włączenie geriatrów do zespołów opieki koordynowanej, planowanie liczby specjalistów według potrzeb demograficznych i geograficznych, adekwatna wycena całościowej oceny geriatrycznej oraz wzmocnienie roli geriatrów w opiece długoterminowej.
Dlaczego adekwatna wycena COG jest istotna?
Całościowa ocena geriatryczna wymaga czasu, wiedzy i często pracy zespołowej. Bez odpowiedniego finansowania trudno będzie upowszechnić ją jako standard opieki nad pacjentem starszym w szpitalach, poradniach i podstawowej opiece zdrowotnej.
Jakie znaczenie ma współpraca interdyscyplinarna w geriatrii?
Opieka nad starszym pacjentem często wymaga udziału lekarzy różnych specjalności, pielęgniarek, fizjoterapeutów, dietetyków, psychologów, opiekunów socjalnych i rodziny. Skuteczna geriatria opiera się na współpracy tych osób i instytucji.
Źródło: Materiał prasowy po ogólnopolskiej konferencji „Geriatria w systemie i w praktyce”, która odbyła się w dniach 22–23 maja 2026 roku w Hotelu Lipowy Most koło Białegostoku, wraz z rekomendacjami środowiska geriatrycznego oraz wypowiedziami uczestników wydarzenia.
W Uniwersyteckim Centrum Klinicznym GUMed otwarto Centrum Geriatrii
KPO zmienia ochronę zdrowia w Polsce. Podlasie jako model transformacji systemowej
