Genetyka może wpływać na ilość utraty wagi oraz na skutki uboczne po lekach GLP -1, według nowych badań. Oto, co warto wiedzieć o tych ustaleniach i co mogą one oznaczać dla przyszłości opieki nad osobami z otyłością.
Leki z grupy agonistów receptora GLP-1 od kilku lat znajdują zastosowanie w leczeniu otyłości i chorób metabolicznych. Jednocześnie obserwuje się wyraźne różnice w odpowiedzi pacjentów na terapię. W badaniach klinicznych redukcja masy ciała może sięgać średnio około 15 procent, jednak rozpiętość wyników jest znaczna – część pacjentów osiąga wyraźnie większą utratę masy, inni reagują słabiej.
Podobna zmienność dotyczy działań niepożądanych. Objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności czy wymioty, są częste, ale ich nasilenie różni się między pacjentami. Dotychczas tłumaczono to m.in. stylem życia czy czynnikami demograficznymi.
Nowe dane wskazują, że część tych różnic może mieć podłoże genetyczne. Jak podkreśla Noura Abul-Husn, współautorka badania i dyrektor medyczna 23andMe Research Institute. W praktyce klinicznej podobne podejście stosowane jest już w innych dziedzinach medycyny, w tym w onkologii, gdzie analiza genetyczna guza wpływa na dobór leczenia. Autorzy badania sugerują, że w przyszłości analogiczne mechanizmy mogą znaleźć zastosowanie także w terapii otyłości.
Jak przeprowadzono badanie? Analiza objęła dane niemal 28 tysięcy osób korzystających z usług firmy 23andMe. Uczestnicy deklarowali stosowanie leków takich jak semaglutyd lub tirzepatyd, a także przekazywali informacje dotyczące efektów leczenia i występujących działań niepożądanych. Dane ankietowe zestawiono z informacjami genetycznymi, wykorzystując metodę analizy asocjacyjnej całego genomu (GWAS), co pozwoliło zidentyfikować warianty genetyczne powiązane z odpowiedzią na leczenie.
Mediana czasu stosowania leków wynosiła osiem miesięcy, a przeciętna redukcja masy ciała około 12 procent. Analiza wykazała obecność wariantów w dwóch genach, które mogą wpływać na przebieg terapii. Pierwszy z nich dotyczy genu receptora GLP-1. Wariant ten wiązał się z większą utratą masy ciała – każda kopia allelu była związana z dodatkową redukcją masy o około 0,8 kilograma. Jednocześnie obserwowano częstsze występowanie nudności i wymiotów.
Drugi wariant zidentyfikowano w genie receptora GIP. Jego obecność wiązała się ze zwiększonym ryzykiem objawów ze strony przewodu pokarmowego u pacjentów stosujących tirzepatyd. W tej grupie około 12 procent osób doświadczało wymiotów.
Autorzy badania podkreślają, że identyfikacja czynników wpływających na odpowiedź na leczenie może mieć znaczenie dla praktyki klinicznej. Wiedza o predyspozycjach pacjenta mogłaby wpływać na wybór leku, schemat dawkowania czy tempo zwiększania dawki. Jak zauważa Jennifer Manne-Goehler, możliwość przewidywania działań niepożądanych może pomóc pacjentom lepiej przygotować się do terapii i zwiększyć szanse jej kontynuacji.
Autorzy badania zwracają uwagę, że obserwowane efekty genetyczne są stosunkowo niewielkie i na obecnym etapie nie wpływają bezpośrednio na decyzje terapeutyczne. W opinii Andrea Ganna znaczenie kliniczne tych wyników pozostaje ograniczone. Jednocześnie wskazuje się, że zastosowane podejście badawcze może być wykorzystane w przyszłości do identyfikacji kolejnych wariantów genetycznych wpływających na skuteczność różnych terapii.
Badanie wpisuje się w szerszy trend poszukiwania indywidualnych determinant odpowiedzi na leczenie. Choć zastosowanie wyników w praktyce klinicznej wymaga dalszych badań, autorzy podkreślają znaczenie lepszego zrozumienia mechanizmów biologicznych leżących u podstaw terapii.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czego dotyczy badanie opublikowane w JAMA?
Badanie analizuje wpływ czynników genetycznych na skuteczność i działania niepożądane leków z grupy GLP-1.
Jakie leki uwzględniono w analizie?
Uwzględniono m.in. semaglutyd oraz tirzepatyd stosowane w leczeniu otyłości.
Czy geny wpływają na efekty leczenia?
Badanie wskazuje, że niektóre warianty genetyczne mogą mieć wpływ na utratę masy ciała oraz ryzyko działań niepożądanych.
Czy wyniki mają już zastosowanie w praktyce klinicznej?
Na obecnym etapie ich znaczenie jest ograniczone, ale mogą stanowić podstawę do dalszych badań.
Jakie znaczenie ma to dla pacjentów?
W przyszłości może to umożliwić bardziej indywidualne podejście do leczenia.
Źródło: artykuł naukowy opublikowany w JAMA (JAMA Medical News), publikacja online z 1 maja 2026 r.: https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2848626?guestAccessKey=090c35ef-ba6a-48b1-a652-0d261cab9c63&utm_source=linkedin_company&utm_medium=social_jama&utm_term=20381977136&utm_campaign=article_alert&linkId=935426477
Leki z grupy GLP-1 powiązane z niższym ryzykiem uzależnień. Nowe wyniki szerokiej analizy
Czy otyłość da się skutecznie kontrolować? System opieki, metody leczenia i koszt zdrowia. (WIDEO)
