Promieniowanie ultrafioletowe oddziałuje na skórę nie tylko podczas upalnych, letnich dni. Ekspozycja na UV występuje również przy zachmurzeniu i w chłodniejszych miesiącach, a jej skutki mogą kumulować się przez lata. Oparzenie słoneczne jest najbardziej widocznym następstwem nadmiernego nasłonecznienia, jednak promieniowanie UV wiąże się także z uszkodzeniami skóry, przedwczesnym starzeniem oraz zwiększonym ryzykiem rozwoju nowotworów skóry. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że promieniowanie UV pochodzące ze słońca i sztucznych źródeł, takich jak solaria, jest główną przyczyną nowotworów skóry.
W codziennej fotoprotekcji najczęściej pojawia się pytanie: wybrać SPF 30 czy SPF 50? Różnica między tymi oznaczeniami nie polega wyłącznie na liczbie umieszczonej na opakowaniu. Znaczenie ma zarówno poziom ekspozycji na słońce, jak i sposób aplikacji produktu, jego ilość oraz obecność ochrony przed promieniowaniem UVA i UVB.
Co oznacza SPF?
SPF, czyli Sun Protection Factor, jest wskaźnikiem określającym ochronę skóry przed rumieniem wywołanym przede wszystkim przez promieniowanie UVB. W praktyce informuje, jak skutecznie preparat ogranicza ilość promieniowania UVB docierającego do skóry, pod warunkiem że został nałożony równomiernie i w odpowiedniej ilości. Warto jednak pamiętać, że SPF nie powinien być jedynym kryterium wyboru kosmetyku przeciwsłonecznego. Istotne jest także oznaczenie szerokiego spektrum ochrony, czyli zabezpieczenia zarówno przed UVB, jak i UVA. Promieniowanie UVA przenika głębiej w skórę i jest związane między innymi z procesami fotostarzenia oraz powstawaniem przebarwień. American Cancer Society zaleca wybieranie produktów o szerokim spektrum ochrony i SPF co najmniej 30.
SPF 30 a SPF 50 – jaka jest rzeczywista różnica?
Filtr SPF 30 zatrzymuje około 97 proc. promieniowania UVB, natomiast SPF 50 około 98 proc. Na pierwszy rzut oka różnica wydaje się niewielka. W praktyce SPF 30 przepuszcza około 3 proc. promieniowania UVB, a SPF 50 około 2 proc. Oznacza to, że przy zastosowaniu SPF 30 do skóry może docierać około połowy więcej UVB niż przy SPF 50. Nie oznacza to jednak, że filtr SPF 50 zapewnia pełną ochronę ani że pozwala bezpiecznie wydłużyć czas przebywania na słońcu. Żaden preparat nie blokuje promieniowania ultrafioletowego całkowicie. Skuteczność produktu w rzeczywistych warunkach obniża także zbyt mała ilość nakładanego kosmetyku, ścieranie go z powierzchni skóry, kontakt z wodą i pot.
Kiedy SPF 30 może być wystarczający?
SPF 30 jest uznawany za minimalny poziom ochrony rekomendowany do codziennego stosowania. Może sprawdzić się u osób, które większość dnia spędzają w pomieszczeniach, wychodzą na zewnątrz głównie na krótko i nie są narażone na długotrwałą ekspozycję na silne słońce. W takich warunkach najważniejsza pozostaje regularność. Filtr, który jest stosowany każdego dnia i aplikowany w odpowiedniej ilości, będzie bardziej użyteczny niż wyższy SPF używany sporadycznie lub nakładany zbyt oszczędnie.
Dla kogo lepszym wyborem będzie SPF 50?
SPF 50 daje większy margines ochrony, dlatego warto rozważyć go przede wszystkim przy intensywniejszej ekspozycji na słońce. Dotyczy to między innymi wakacji, długiego pobytu na plaży, pracy na zewnątrz, aktywności sportowej oraz przebywania w warunkach, w których promieniowanie odbija się od wody, piasku czy śniegu. Wyższy filtr może być także praktycznym wyborem dla osób o jasnej skórze, ze skłonnością do oparzeń i przebarwień, a także dla tych, które chcą ograniczać ryzyko nierównomiernego kolorytu skóry i zmian związanych z fotostarzeniem. Przy długotrwałej aktywności na świeżym powietrzu organizacje zajmujące się profilaktyką nowotworów skóry zalecają stosowanie wodoodpornych produktów o szerokim spektrum ochrony i SPF 50 lub wyższym.
Ochrona UVA i UVB – czego szukać na opakowaniu?
Wybierając filtr, warto zwrócić uwagę nie tylko na wartość SPF. Produkt powinien zapewniać ochronę o szerokim spektrum działania, obejmującą promieniowanie UVA i UVB. UVB odpowiada przede wszystkim za oparzenia słoneczne i rumień. UVA nie wywołuje zwykle równie szybkiej, widocznej reakcji skóry, ale dociera głębiej i uczestniczy w procesach prowadzących do jej uszkodzenia. Oba rodzaje promieniowania wiążą się ze szkodliwym wpływem słońca, w tym z ryzykiem nowotworów skóry i przedwczesnego starzenia.
Jak prawidłowo stosować kosmetyki z filtrem?
Wysokość SPF nie zastąpi prawidłowej aplikacji. Produkt należy nakładać obficie i równomiernie na odsłonięte obszary skóry. W codziennej pielęgnacji twarzy często stosuje się tzw. zasadę dwóch palców, czyli ilość produktu wyciśniętą wzdłuż palca wskazującego i środkowego. Należy pamiętać także o uszach, szyi, dekolcie oraz innych miejscach narażonych na słońce. Filtr powinien być reaplikowany co najmniej co dwie godziny, a częściej po pływaniu, intensywnym poceniu się lub wytarciu skóry ręcznikiem. W przypadku kosmetyku używanego podczas aktywności na zewnątrz warto wybierać produkty oznaczone jako wodoodporne, pamiętając, że nawet one wymagają ponownego nakładania. Sama aplikacja kremu przeciwsłonecznego nie powinna być traktowana jako zachęta do wydłużania pobytu na słońcu. WHO podkreśla, że kosmetyki z filtrem są elementem ochrony, ale nie zastępują unikania nadmiernej ekspozycji, przebywania w cieniu ani noszenia odzieży ochronnej, kapelusza i okularów przeciwsłonecznych.
SPF 30 czy SPF 50? Najważniejsza jest konsekwencja
SPF 30 jest właściwym minimum dla codziennej ochrony skóry, pod warunkiem że kosmetyk zapewnia szerokie spektrum działania i jest używany prawidłowo. SPF 50 daje wyższy poziom zabezpieczenia i szczególnie dobrze sprawdzi się podczas dłuższej ekspozycji na słońce, aktywności na świeżym powietrzu oraz u osób, które łatwo ulegają oparzeniom lub obserwują u siebie skłonność do przebarwień. W praktyce najkorzystniejszy będzie taki filtr, który można stosować systematycznie, w wystarczającej ilości i ponawiać jego aplikację w ciągu dnia. Fotoprotekcja ma największą wartość wtedy, gdy łączy kosmetyk przeciwsłoneczny z ograniczaniem ekspozycji na silne promieniowanie UV oraz ochroną mechaniczną skóry.
Zobacz: Czy kolagen działa? Fakty o jego wpływie na skórę, stawy i cały organizm
Dermatoskopia – co to za badanie skóry i kiedy warto je wykonać?
Czy SPF 30 wystarcza na co dzień?
Tak, SPF 30 jest uznawany za minimalny rekomendowany poziom ochrony przeciwsłonecznej do codziennego stosowania. Ważne, aby kosmetyk chronił zarówno przed UVA, jak i UVB oraz był nakładany regularnie.
Czy SPF 50 jest znacznie skuteczniejszy od SPF 30?
SPF 30 blokuje około 97 proc. promieniowania UVB, a SPF 50 około 98 proc. Różnica jednego punktu procentowego oznacza jednak, że SPF 30 przepuszcza około 3 proc. UVB, a SPF 50 około 2 proc., dlatego wyższy filtr zapewnia dodatkowy margines ochrony.
Czy filtr SPF 50 pozwala dłużej przebywać na słońcu?
Nie. Żaden filtr nie zapewnia pełnej ochrony przed promieniowaniem UV. Kosmetyki przeciwsłoneczne należy stosować razem z innymi metodami profilaktyki: cieniem, odzieżą osłaniającą skórę, kapeluszem i okularami przeciwsłonecznymi.
Jak często należy reaplikować filtr?
Preparat przeciwsłoneczny należy ponownie nakładać co najmniej co dwie godziny. Aplikację trzeba powtórzyć także po kąpieli, silnym poceniu się lub wytarciu skóry ręcznikiem.
Czy ochrona przeciwsłoneczna jest potrzebna tylko latem?
Nie. Promieniowanie UV oddziałuje na skórę przez cały rok, dlatego fotoprotekcja powinna być stałym elementem codziennej pielęgnacji, szczególnie twarzy i innych odsłoniętych części ciała.
Niedobór witaminy D i jej przedawkowanie: objawy, skutki i zasady suplementacji
Witamina D a osteoporoza – jak wspiera profilaktykę i leczenie choroby?
Zobacz: Nowy poradnik o żywieniu pacjenta: jak dieta może wspierać terapię
