56 proc. dorosłych Polek i Polaków zmaga się z problemem nadmiernej masy ciała, a choroba otyłościowa dotyczy nawet 9 mln mieszkańców Polski – wskazał prof. dr hab. n. med. Mateusz Jankowski, kierownik Zakładu Zdrowia Populacyjnego Szkoły Zdrowia Publicznego CMKP.
Ten Zakład Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego przygotował raport „Społeczny obraz otyłości” prezentujący postawy społeczne wobec choroby otyłościowej. Dokument ten powstał – jak wyjaśnił jego współautor prof. Mateusz Jankowski – w odpowiedzi na niebezpieczny trend: od 1990 r. odsetek dorosłych żyjących z chorobą otyłościową wzrósł dwukrotnie, a odsetek nastolatków z otyłością zwiększył się czterokrotnie.
„Dane epidemiologiczne są alarmujące: aż 56 proc. dorosłych Polek i Polaków zmaga się z problemem nadmiernej masy ciała, a choroba otyłościowa dotyczy nawet 9 mln mieszkańców Polski” – podkreślił naukowiec. Dodał, że zgodnie z prognozami, do 2035 r. ponad 35 proc. dorosłych mężczyzn i ponad 25 proc. kobiet w Polsce będzie chorych na otyłość, która oprócz skutków zdrowotnych, wywołuje również poważne skutki społeczne i ekonomiczne.
Z raportu wynika, że zdecydowana większość dorosłych mieszkańców Polski (85 proc.) postrzega otyłość jako chorobę i deklaruje, że choroba otyłościowa jest ważnym problemem zdrowotnym w Polsce (86 proc.). Przy czym to kobiety częściej niż mężczyźni postrzegają otyłość jako chorobę i problem społeczny.
Brak refundacji leków na otyłość to systemowe zaniedbanie w walce z cukrzycą
Ankietowani w większości prawidłowo diagnozowali czynniki sprzyjające otyłości, które są zależne od stylu życia: brak aktywności fizycznej (82 proc.) i nieprawidłowo zbilansowana dieta (74 proc.). Ale ponad połowa badanych dostrzega także rolę czynników hormonalnych (69 proc.) i genetycznych (66 proc.) w rozwoju otyłości.
Nieźle wypada także wiedza badanych na temat powikłań choroby otyłościowej: 81 proc. łączy otyłość z cukrzycą typu 2, 79 proc. – z nadciśnieniem, 74 proc. – z niewydolnością serca, a 65 proc. – z chorobą zwyrodnieniową stawów. Gorzej jest z wiedzą dotyczącą powiązań otyłości z obturacyjnym bezdechem sennym, zaburzeniami endokrynologicznymi i rozrodczość (zespół policystycznych jajników).
Odpowiadając na pytania dotyczące walki z otyłością, badani wskazywali na modyfikację stylu życia w postaci zmiany diety i zwiększenia aktywności fizycznej. Jednak wykazywali niski poziom wiedzy na temat roli wsparcia psychologicznego jako metody wspomagającej.
Przy czym tylko połowa była świadoma możliwości operacyjnego leczenia otyłości (chirurgia bariatryczna), a co trzeci dorosły mieszkaniec Polski wiedział o możliwości zastosowania u chorych na otyłość leków wspomagających redukcję masy ciała.
Leki na otyłość – pomijany element w walce z epidemią cukrzycy
Współautorka badania dr n. med. Justyna Grudziąż-Sękowska podkreśliła, że postawy wobec akceptacji otyłości są w polskim społeczeństwie bardzo podzielone. 46 proc. mieszkańców Polski deklarowało poparcie dla akceptacji nadwagi i otyłości jako różnorodności sylwetek, a 34 proc. było przeciwne.
„Kobiety istotnie częściej niż mężczyźni postrzegają otyłość jako chorobę, natomiast mężczyźni częściej postrzegają otyłość jako brak zainteresowania własnym zdrowiem” – zaznaczyła. Dodała, że najniższy poziom akceptacji osób z chorobą otyłościową występuje wśród najmłodszych respondentów (18–29 lat). Generalnie jednak osoby z otyłością są w Polsce stygmatyzowane. Ponad 40 proc. dorosłych postrzega otyłość jako powód do wstydu i skutek braku zainteresowania własnym zdrowiem, przy czym mężczyźni częściej niż kobiety wyrażali takie poglądy.
Autorzy badania podkreślają, że należy dążyć do wypracowania rozwiązań systemowych, które zapewniłyby chorym w Polsce dostęp do kompleksowej i koordynowanej opieki zdrowotnej obejmującej: wsparcie w zakresie zmiany zachowań żywieniowych, podejmowanie aktywności fizycznej, wsparcie psychologiczne i konsultację dietetyczną, a w wybranych przypadkach również dostęp do świadczeń z zakresu chirurgii bariatrycznej i farmakoterapii.
Jednocześnie wskazują, że istnieje potrzeba dalszego wdrażania działań edukacyjno-informacyjnych mających na celu zwiększenie poziomu świadomości społecznej na temat choroby otyłościowej, jej przyczyn i skutków.
„Szczególną uwagę należy zwrócić na działania edukacyjne dotyczące roli stylu życia w rozwoju choroby otyłościowej oraz wpływu modyfikacji stylu życia na zmniejszenie masy ciała” – podkreśliła dr Grudziąż-Sękowska. Jej zdaniem potrzebne są także zmiany legislacyjne wspierające zdrowe wybory żywieniowe i aktywność fizyczną oraz systemowe zapewniające realną pomoc osobom żyjącym z otyłością.
Specjalistka uważa, że „należałoby rozważyć wdrożenie interwencji legislacyjnych, mających na celu wspieranie prozdrowotnych wyborów w zakresie diety, w tym ograniczenia konsumpcji wysokoprzetworzonej żywności, nasyconych kwasów tłuszczowych, wysokosłodzonych napojów, szczególnie wśród dzieci i młodzieży.
Autorzy raportu podkreślają, że skuteczne przeciwdziałanie otyłości może przynieść wymierne korzyści m.in.: zmniejszyć śmiertelność z powodu chorób serca i nowotworów, a także znacząco poprawić jakość życia całego społeczeństwa. Zauważają także, że działania ograniczające częstość występowania nadwagi i otyłości powinny być jednym z priorytetów zdrowia publicznego w Polsce.
Podstawą do opracowania raportu „Społeczny obraz otyłości” było badanie opinii publicznej przeprowadzone w maju 2025 r. wśród ogólnopolskiej reprezentatywnej próbie 1088 dorosłych mieszkańców Polski w wieku 18–99 lat.
Źródło: Nauka w Polsce
Najdłużej żyją osoby ze wskaźnikiem masy ciała 23,5
