Eksperci medyczni wystosowali do Premiera RP Donalda Tuska oraz do Minister Zdrowia Izabeli Leszczyny apel w sprawie zbyt łatwego dostępu dzieci i młodzieży do e-papierosów i wyrobów tytoniowych. W apelu podkreślają, że sprzedaż wyrobów z nikotyną bije w ostatnich kilku latach kolejne rekordy a ich popularność w szkołach stale rośnie. Apel poparli wybitni klinicyści, konsultanci krajowi oraz prezesi towarzystw naukowych. Wśród autorytetów medycznych są m.in.: konsultant krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej dr hab. Agnieszka Mastalerz-Migas, konsultant krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży dr Aleksandra Lewandowska, konsultant krajowy w dziedzinie alergologii prof. dr hab. Karina Jahnz-Różyk, konsultant krajowy w dziedzinie onkologii klinicznej prof. dr hab. Maciej Krzakowski i inni.
Eksperci zwracają coraz większą uwagę na problem rosnącego dostępu dzieci i młodzieży do e-papierosów oraz wyrobów tytoniowych. W ostatnich dniach skierowali apel do Premiera RP oraz Minister Zdrowia, podkreślając konieczność podjęcia pilnych działań legislacyjnych, aby ograniczyć to zjawisko. Wskazują na alarmujące dane dotyczące wzrostu popularności e-papierosów wśród młodych ludzi oraz na negatywne konsekwencje zdrowotne wynikające z ich stosowania.
List Otwarty ekspertów dotyczy nie tylko kwestii dostępności tych produktów, ale także niedostatecznego nadzoru nad ich sprzedażą, w tym braków w egzekwowaniu zakazów sprzedaży e-papierosów nieletnim. Eksperci podkreślają, że choć e-papierosy często promowane są jako mniej szkodliwa alternatywa dla tradycyjnych papierosów, ich wpływ na zdrowie, zwłaszcza młodych osób, nie jest w pełni zbadany. Zawarte w nich substancje chemiczne, nikotyna oraz inne toksyny, mogą prowadzić do uzależnień i wielu schorzeń układu oddechowego i krążenia.
Dostęp dzieci i młodzieży do e-papierosów w Polsce stał się alarmująco łatwy, co stanowi poważny problem zdrowotny. Pisaliśmy o tym m.in.: Nastolatek kupuje e-papierosy. Zakaz sprzedaży tylko na papierze
Choć sprzedaż wyrobów tytoniowych, w tym e-papierosów, osobom poniżej 18. roku życia jest prawnie zabroniona, w praktyce egzekwowanie tych przepisów pozostawia wiele do życzenia. Młodzi ludzie mogą łatwo kupić te produkty w sklepach stacjonarnych, w automatach, na stacjach benzynowych, a także online, często bez skutecznej weryfikacji wieku.
Eksperci apelują do rządu o zaostrzenie przepisów, w tym wprowadzenie skuteczniejszych metod kontroli sprzedaży, edukacji na temat ryzyka oraz kampanii społecznych mających na celu ochronę zdrowia młodego pokolenia.
PUBLIKUJEMY APEL EKSPERTÓW
Apel ekspertów medycznych do Premiera RP w sprawie zbyt łatwego dostępu dzieci i młodzieży do e-papierosów i wyrobów tytoniowych
W związku z nadal nierozwiązanym problemem zbyt łatwego dostępu osób nieletnich do e-papierosów i wyrobów tytoniowych, eksperci medyczni rekomendują pilne wprowadzenie zakazu sprzedaży tych wyrobów w pobliżu szkół, wycofanie z obrotu e-papierosów i wyrobów tytoniowych o aromatach atrakcyjnych dla dzieci (m.in. owoców, słodyczy, gumy balonowej) i rozważenie podniesienia wysokości kar dla sklepów sprzedających wyżej wymienione wyroby osobom poniżej 18 roku życia.
Zgodnie z wynikami badania ankietowego młodzieży PolNicoYouth, opublikowanymi przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, obowiązujący w Polsce od lat zakaz sprzedaży wyrobów nikotynowych osobom nieletnim nie jest przestrzegany. Niemal co drugi nastolatek deklaruje, że samodzielnie kupuje e- papierosy (43,6%) lub papierosy (46,8%) w sklepie, pomimo ustawowego ograniczenia wieku dla zakupu takich używek1. Zbliżonych danych dostarcza raport Instytutu Badań POLLSTER na zlecenie Rzecznika Praw Dziecka wskazujący, że ponad połowa (56%) nastolatków w wieku 16 i 17 lat kupuje e-papierosy bez przeszkód1. Biorąc pod uwagę powyższe rekomendujemy powrót inicjatywy Ministerstwa Zdrowia, w ramach której resort zapowiadał wycofanie ze sprzedaży rynkowej wszystkich smakowych wariantów e-papierosów i wyrobów tytoniowych, niezależnie od tego czy zawierają nikotynę czy też są jej pozbawione.
Ponadto rekomendujemy wprowadzenie obowiązkowych badań wszystkich płynów wykorzystywanych w e-papierosach pod kątem niedozwolonych substancji chemicznych, w szczególności psychoaktywnych. Nasilenie tego zjawiska zostało odnotowane w tym roku na rynku w USA, gdzie do szerokiej sprzedaży trafiły e-papierosy z nowymi, syntetycznymi związkami psychoaktywnymi, silniejszymi od nikotyny. Spotkało się to ze zdecydowaną reakcją amerykańskiego środowiska medycznego1,1.
Zaproponowane przez Ministra Finansów podwyżki akcyzy dla wszystkich wyrobów z nikotyną znajdują nasze pełne poparcie. Jednocześnie wyrażamy naszą obawę, że pomimo wyższych cen, niektóre z tych produktów z niedozwolonymi substancjami chemicznymi będą trafiały na polski rynek, jeśli nie zostanie wprowadzony odpowiedni nadzór i obowiązek badania ich przed dopuszczeniem do sprzedaży. Badania te muszą być w pełni niezależne od ich producentów i importerów.
Pomimo wielu dotychczasowych starań resortu zdrowia i środowiska medycznego sprzedaż wyrobów z nikotyną bije w ostatnich kilku latach kolejne rekordy a ich popularność w szkołach stale rośnie. Ośrodki naukowe w różnych krajach identyfikują kolejne nowe substancje chemiczne obecne w e-papierosach, ponieważ przepisy regulujące wprowadzanie ich na rynek są dalece niewystraczające1. Ponadto nawet obowiązujące przepisy nie są egzekwowane. W świetle powyższego uważamy, że sytuacja ta wymaga pilnych działań rządu w trosce o zdrowie młodego pokolenia Polaków. Jednocześnie, w związku z ponadkrajowym charakterem niektórych zagrożeń powyższy problem zasługuje na priorytetowe potraktowanie podczas debaty publicznej w trakcie zbliżającej się polskiej prezydencji w UE.
Prof. dr hab. n. med. Teresa Jackowska, prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego
Apel Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego w sprawie ograniczenia dostępu dzieci i młodzieży do e-papierosów i wyrobów tytoniowych został poparty także przez Ekspertów:
Prof. dr hab. n. med. Dominika Dudek – prezes Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Specjalista psychiatra. Kierownik Katedry Psychiatrii i Kliniki Psychiatrii Dorosłych, Wydział Lekarski. Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum
Prof. dr hab. n. med. Robert J. Gil – Prezes Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Kierownik Kliniki Kardiologii, Państwowy Instytut Medyczny MSWiA w Warszawie
Prof. dr hab. n. med. Maciej Krzakowski – Prezes Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej. Konsultant Krajowy w dziedzinie Onkologii Klinicznej. Kierownik Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Centrum Onkologii – Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie
Dr n. med. Aleksandra Lewandowska – Konsultant Krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży. Specjalistyczny Psychiatryczny Zespół Opieki Zdrowotnej im. J. Babińskiego. Oddział Psychiatryczny dla Dzieci w Łodzi
Prof. dr hab. med. Karina Jahnz- Różyk – Konsultant Krajowa w dziedzinie alergologii. Kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii, Alergologii, Immunologii Klinicznej Wojskowego Państwowego Instytutu Badawczego
Dr n. med. Maria Miszczak-Knecht – Konsultant krajowa w dziedzinie kardiologii dziecięcej. Klinika Kardiologii Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie
Prof. dr hab. n. med. Jan Styczyński – Konsultant krajowy w dziedzinie onkologii i hematologii dziecięcej. Kierownik Katedry i Kliniki Pediatrii, Hematologii i Onkologii, Szpital Uniwersytecki nr 1 im. Antoniego Jurasza, Wydział Lekarski, Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Bydgoszczy.
Prof. dr hab. n. med. Joanna Didkowska – Specjalistka w dziedzinie epidemiologii i prewencji nowotworów. Kierownik Krajowego Rejestru Nowotworów. Kierownik Zakładu Epidemiologii i Prewencji Pierwotnej Nowotworów. Narodowy Instytut Onkologii – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie
Dr hab. Łukasz Balwicki, prof. uczelni – Konsultant Wojewódzki w dziedzinie zdrowia publicznego. Kierownik Zakładu Zdrowia Publicznego i Medycyny Społecznej, Gdański Uniwersytet Medyczny
Dr hab. Agnieszka Mastalerz-Migas, prof. UMW – Konsultant Krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej. Pełnomocnik Ministra Zdrowia ds. wdrożenia opieki koordynowanej w POZ. Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej, Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu. Prezes zarządu głównego, Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej
Źródła:
1 https://pzh.gov.pl/wp-content/uploads/2021/03/Raport-koncowy-26.11.2020-1-po-G-i-po- M.pdf
1 https://brpd.gov.pl/2020/12/28/alarmujace-wyniki-badan-e-papierosy-staly-sie-nalogiem- młodzieży/
1 https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/nicotine-like-chemicals-us- vapes-may-be-more-potent-than-nicotine-fda-says-2024-05-29/
1 https://www.lung.org/getmedia/2d597ec0-581d-4a1d-a49f-06d58b3e7f19/Tobacco-Partners- Letter-to-FDA-on-nicotine-analog-products-5-29-24.pdf
1 Strongin RM, Sharma E, Erythropel HC i wsp. Tobacco Control 2024 Apr. 24. doi:10.1136/tc-2023- 058546
